Tranh & Ảnh nghệ thuật
Giá sách Cửa Việt
Liên kết Website
Thống kê
Bài đăng : 10058
Người online: 48
Truy cập trong ngày: 88
Lượt truy cập
Giới thiệu Tạp chí số mới
Số 278 (11 - 2017)
Thông tin Tòa soạn
Tổng biên tập

Thùy Liên

Thư ký Tòa soạn

Hoàng Công Danh

Trưởng ban Trị sự

Thanh Thọ

Ban biên tập

Lê Thi

Cẩm Nhung




Những người tiền trạm K.8
 Nguyễn Trung Hữu

Năm 2017 vừa tròn 50 năm ngày chiến dịch K.8 (tiếp sau là K.10) của đặc khu Vĩnh Linh được triển khai. Đây là chủ trương của Trung ương cho Vĩnh Linh chuyển 3 vạn dân bao gồm toàn bộ học sinh từ vỡ lòng mẫu giáo đến cấp III, những người già yếu và những người không có nhiệm vụ chiến đấu rời khỏi Vĩnh Linh sơ tán ra các tỉnh an toàn ở phía Bắc. Bởi, giặc Mỹ sau thất bại nặng nề của cuộc phản công chiến lược mùa khô năm 1965 - 1966 đang ngày càng leo thang chiến tranh rất nguy hiểm. Ta chuẩn bị mở mặt trận đường Chín, Bắc Quảng Trị nhằm dàn mỏng lực lượng địch và đánh tiêu hao, tiêu diệt chúng. Chiến tranh vô cùng ác liệt và Vĩnh Linh là nơi phải hứng chịu nhiều nhất bom đạn tàn phá của địch.

Thực ra cũng trong guồng K.8 từ cuối năm 1966 đã có một số đoàn học sinh vỡ lòng, lớp 1 được tổ chức đưa ra Thanh Hóa học trường Nguyễn Bá Ngọc. Tôi nhớ lúc bấy giờ chủ trương K.8 còn rất bí mật. Đó chỉ mới là thí điểm bước đầu của lãnh đạo Vĩnh Linh. Thời gian này tôi đang là cán bộ phòng chuyên môn phụ trách bộ môn Khoa học xã hội của Ty Giáo dục Vĩnh Linh (nay là sở). Sau mấy đoàn các cháu nhỏ vỡ lòng lớp 1 ra Thanh Hóa an toàn, trót lọt, khoảng cuối tháng 12 - 1966 Trưởng ty Lê Trọng Từ nói với Trưởng phòng Nguyễn Khang bảo tôi bàn giao mọi việc cho anh Trần Quang Việt, cùng bộ phận với tôi (hiện anh Việt đang nghỉ hưu ở Huế), lên gặp bác nhận nhiệm vụ mới. Và nhiệm vụ mới đó là về chỗ Ủy ban nhân dân Khu vực Vĩnh Linh để lập đoàn tiền trạm công tác K.8.

Đoàn tiền trạm chỉ có ba người: Anh Nguyễn Mạnh Tiến, Trung úy Công an Vĩnh Linh, quê ở Quảng Bình - hiện anh đang sống ở Huế, anh Thanh (tôi không nhớ họ - nay đã mất) và tôi, cũng quê quán Quảng Bình. Chúng tôi lĩnh hội chủ trương tinh thần công tác K.8 ra báo cáo và xin ý kiến lãnh đạo Quảng Bình để cùng các ban ngành chức năng Quảng Bình hình thành sơ đồ hành trình K.8. Ngay những bước đầu, chúng tôi thấy lãnh đạo Quảng Bình như: Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tư Thoan, Chủ tịch tỉnh Cổ Kim Thành, ông Lại Văn Ly Phó Chủ tịch tỉnh kiêm Trưởng ty Giao thông đặc trách K.8 và nhân dân Quảng Bình đã tỏ lòng thương yêu ưu ái, sẵn sàng giúp đỡ tối đa cho Vĩnh Linh, coi công tác K.8 cũng là nhiệm vụ của mình. Đoàn tiền trạm chúng tôi dần được tăng thêm người. Lần thứ hai mang dự trù kế hoạch của Vĩnh Linh ra Quảng Bình báo cáo, Ủy ban Vĩnh Linh bổ sung thêm anh Nguyễn Đồi - Trung úy Khu đội Vĩnh Linh và thầy giáo cấp III Nguyễn Trọng Mại - quê ở Quảng Bình (thầy Nguyễn Trọng Mại hiện nghỉ hưu ở xã Quảng Hòa, Quảng Trạch, Quảng Bình).

Sau gần 3 tháng và năm lần bảy lượt bằng xe đạp, đoàn tiền trạm chúng tôi thay nhau ra vào Quảng Bình, Vĩnh Linh, sơ đồ hành trình K.8 trên địa bàn Quảng Bình được lãnh đạo phê duyệt. Và đầu tháng 3 - 1967, Vĩnh Linh cho triển khai kế hoạch. Trong khi chúng tôi được lệnh phải tích cực hoàn thành mọi công tác tổ chức K.8 trên địa bàn Quảng Bình thì ở Vĩnh Linh cũng ráo riết triển khai công tác tổ chức hành quân K.8. Trừ lực lượng vũ trang ngày đêm túc trực chiến đấu, hầu như mọi nguồn lực trên địa bàn Vĩnh Linh đều được huy động phân công phục vụ chiến dịch K.8: ngành Giao thông lo cầu đường xe cộ, ngành Lương thực - Thực phẩm lo cái ăn, ngành Bưu điện lo thông suốt đường dây liên lạc, ngành Ngân hàng, Tài chính lo lương tiền, ngành Y tế lo cán bộ thuốc men, ngành Công an lo an ninh an toàn trên các cung đường… Giáo dục là ngành chịu trách nhiệm chính. Các thầy cô giáo phải lên danh sách, lập hồ sơ sơ yếu lí lịch học sinh, tổ chức đoàn toán, tổ chức hành lý mang theo, cho học sinh học tập nội quy hành quân, dẫn dắt học sinh trên mỗi chặng đường. Nói chung tất cả mọi thứ từ nhỏ đến lớn về mỗi cá thể học sinh khi đã hình thành đoàn hành quân đều thuộc trách nhiệm của Ty Giáo dục và các thầy cô giáo trưởng đoàn.

Thời gian này không khí chiến tranh đang sôi lên sùng sục trên đất tuyến Vĩnh Linh. Bom đạn giặc dội xuống khắp nơi không ngừng không ngớt. B52 giặc rải bom vô tội vạ. Phải gấp rút cho học sinh cấp 1, cấp 2 các xã có địa bàn ác liệt nhất như Vĩnh Quang, Vĩnh Giang, Vĩnh Thành… chuyển dần lên các xã tương đối an toàn ở mạn trên. Trên địa bàn các xã Vĩnh Tú, Vĩnh Long, Vĩnh Chấp chọn một số địa điểm lập các bến xe. Nói chung mọi công tác K.8 đều nặng nề nhưng ngành Giao thông là ngành khó nhọc nặng nề nhất. Hàng trăm chiếc xe vận tải được huy động. Những đoàn xe từ các tỉnh phía Bắc chở hàng vào tiếp tế cho Vĩnh Linh, đủ hàng xong cũng quay về tập họp ở các bến xe để chuyển học sinh đi ra. Công tác tư tưởng cho phụ huynh học sinh cũng gặp khó khăn vất vả. Nhiều bậc cha mẹ không muốn xa những đứa con còn rất non dại của mình. Nhưng rồi, vì nghĩa vụ cách mạng họ cũng phải tự đả thông mà rứt ruột cho con cháu lên đường.

Giai đoạn đầu khoảng từ tháng 3 đến tháng 7 - 1967, từ Vĩnh Linh ra đến Kỳ Anh - Hà Tĩnh đường hành quân có hai cung. Cung 1 từ Vĩnh Linh đến trạm Võ Xá (bờ Nam bến đò mẹ Suốt) học sinh hành quân bằng xe cơ giới. Mấy tháng sau ở cung đường này nhất là bến đò mẹ Suốt bị đánh phá ác liệt, học sinh cấp 3 cũng phải đi bộ. Cung thứ 2 từ bờ Bắc bến đò mẹ Suốt đến trạm Phú Vinh (Tây Đồng Hới) hành quân bộ. Phú Vinh đến trạm Hạ Trạch - bờ Nam phà Gianh đi xe cơ giới khoảng 30 cây số, qua đò phía Tây Hạ Trạch, bước lên đất Quảng Trạch, đi bộ qua bốn trạm: Quảng Thủy, Quảng Tân, Tam Đà, Vân Tiền, chặng đường dài gần 30 cây số, qua hai đò sông Gianh để đến bến xe (Tây Đèo Ngang) ra Hà Tĩnh, Nghệ An. Từ Nghệ An theo đường Bò Lăn - nay là đường Hồ Chí Minh, bằng xe cơ giới học sinh đến các tỉnh Thanh Hóa, Ninh Bình, Nam Hà, Thái Bình… Đến cuối tháng 7 bom đạn giặc ác liệt gia tăng, có những đoạn đường bị tắc, có trạm bị đánh trúng như Lệ Kỳ, Tam Đa, Vân Kiều, K.8 phải phân luồng mở thêm đường đi bộ lên Tuyên Hóa, qua đèo Mồng Gà mà đến Kỳ Anh.

Về bộ máy hoạt động của K.8 được tổ chức từ trên xuống dưới rất chặt chẽ. Trung ương có sự chỉ đạo thường xuyên xuống các tỉnh. Các tỉnh liên quan K.8 đều có ban K.8 tỉnh do một đồng chí phó chủ tịch làm trưởng ban. Ở Vĩnh Linh lúc bấy giờ ông Trần Đồng là Bí thư Đảng ủy, ông Nguyễn Thanh Liêm Chủ tịch, bà Hoàng Thị Mễ Phó Chủ tịch làm trưởng ban K.8, ông Trần Đức Hạnh, ủy viên ủy ban trực K.8 và đầy đủ thành phần đại diện tất cả các ban ngành. K.8 triển khai hành quân, cán bộ Vĩnh Linh được điều ra Quảng Bình làm việc ở các trạm xã khá đông, có khoảng trên 30 người. Anh Nguyễn Mạnh Tiến được phân công trong ban K.8 tỉnh Quảng Bình bên cạnh đồng chí Lại Văn Ly, anh Thanh phụ trách trạm Võ Xá và bến đò mẹ Suốt là điểm nóng nhất. Tôi ở địa bàn Quảng Trạch trong ban K.8 huyện cùng với 9 anh em cán bộ Vĩnh Linh khác, bên cạnh ông Trần Dưỡng Phó Chủ tịch huyện trưởng ban. Chúng tôi có trách nhiệm theo dõi cập nhật tình hình K.8, tham mưu đề xuất với lãnh đạo K.8 ở các địa phương. Ở Quảng Trạch tôi còn có nhiệm vụ nắm số lượng cập nhật các đoàn học sinh đã lên xe đi ra trót lọt ở Kỳ Anh - Hà Tĩnh để tổng hợp báo cáo về Vĩnh Linh.

Tôi không có điều kiện để kể hết mọi gian lao vất vả của học sinh hành quân K.8. Qua công tác K.8 cảm nhận sâu sắc của tôi là sự nhìn xa thấy rộng của Trung ương về mọi ngõ ngách của con đường cách mạng, là sự chấp hành nghiêm túc, sự quan tâm chu đáo, sự lãnh đạo chặt chẽ của các cấp lãnh đạo các địa phương, sự đùm bọc thương yêu nhau đặc biệt của bà con nhân dân Quảng Bình và xa hơn là công ơn nuôi dưỡng, dạy bảo 7, 8 năm trời của nhân dân các tỉnh phía Bắc đối với con em và nhân dân Vĩnh Linh.

50 năm trôi qua, người còn kẻ mất. Hàng vạn học sinh K.8 về sau đã tỏa ra công tác đủ mọi ngành nghề trên khắp đất nước và đại đa số đều thành đạt. Đặc biệt Trường cấp 3 Vĩnh Linh - Tân Kỳ, niên khóa 1969 - 1972 có 181 học sinh tình nguyện nhập ngũ, lập thành đại đội K.8 về lại quê hương Quảng Trị tham gia chiến đấu trên khắp các mặt trận. Và trong chiến dịch 81 ngày đêm quyết liệt ở Thành Cổ Quảng Trị, 77 học sinh, chiến sĩ đã ngã xuống để quyết tâm bảo vệ mảnh đất quê hương yêu quý của mình.

Những người công tác K.8 ở giai đoạn triển khai đại trà nay còn khá đông. Nhưng những người được giao nhiệm vụ bước đầu nay không còn mấy. Giá được tổ chức để họp nhau về, để cùng nhau nhớ lại một giai đoạn lịch sử, cùng nhau tri ân chiến dịch, tri ân những người đã ngã xuống trên đường K.8, âu cũng là một việc có ý nghĩa hỗ trợ tinh thần, ý chí, tình cảm chúng ta với nhau trên con đường thực hành công cuộc cách mạng.


___________________
(Bài viết đăng trên Tạp chí Cửa Việt số 274, tháng 7 năm 2017)





Các bài viết cùng chủ đề

      
      
      
      
      
      
      
      
      
      

Giấy phép số 229/GP-TTĐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 3 tháng 12 năm 2008
Tòa soạn: 128 Trần Hưng Đạo - Đông Hà - Tỉnh Quảng Trị • E-mail: tapchicuaviet@gmail.com • Điện thoại: 053.3852458

Copyright © 2008 http://www.tapchicuaviet.com.vn - Thiết kế: Hồ Thanh Thọ • wWw.htt383.com