Tranh & Ảnh nghệ thuật
Giá sách Cửa Việt
Liên kết Website
Thống kê
Bài đăng : 10097
Người online: 23
Truy cập trong ngày: 72
Lượt truy cập
Giới thiệu Tạp chí số mới
Số 279 (12 - 2017)
Thông tin Tòa soạn
Tổng biên tập

Thùy Liên

Thư ký Tòa soạn

Hoàng Công Danh

Trưởng ban Trị sự

Thanh Thọ

Ban biên tập

Lê Thi

Cẩm Nhung



Chợt nhớ bóng cây
 Hoàng Hải Lâm

Tin nhà văn Cao Hạnh mất, tôi đã viết trên trang cá nhân của mình: “Tạm biệt nhà văn Cao Hạnh! Chúng ta sẽ gặp lại nhau. Cái chết chỉ là thời gian ngơi nghỉ…”. Và tôi nhủ mình đừng buồn. Thì giờ đây tôi vẫn làm được điều ấy. Nhưng, tôi nhận thấy, đã có một khoảng trống không dễ lấp đầy…

Xin ghi lên trang giấy này những dòng ký ức, giữa tôi và ông trong cái bối cảnh mà có lẽ trong suốt cuộc đời mình tôi sẽ chẳng thể nào quên. Mùa mưa năm 2006, tôi gói ghém bản thảo tạm gọi là văn chương lên tỉnh để gặp nhà văn. Ngày đó, cái thứ nghệ sĩ nửa vời như tôi chẳng biết đặt tên cho những bài viết của mình là gì. Nó là truyện, tản văn, bút ký văn học, phóng sự hay mẩu chuyện, chỉ biết viết vì thích nên mới tìm đến ông để nhờ ông đặt tên cho mấy đứa con tinh thần của mình. Hồi đó, tôi chưa ý thức được rằng ngôi đền văn chương nó thiêng liêng đến thế. Chỉ thấy trước mắt mình, một nhà văn giản dị, chân thành và đầy tâm huyết với nghề văn và với cả những người viết văn. Nhất là những người viết văn trẻ, nếu ai đã từng gặp nhà văn Cao Hạnh hoặc giả có dịp gặp để lộ bí mật mình là người viết văn thì thể nào cũng được nhà văn động viên, chia sẻ.

Nhà văn Cao Hạnh lúc đó là Phó Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh kiêm Tổng Biên tập Tạp chí Cửa Việt. Tôi đánh bạo nhờ một người trung gian ở Hội chuyển bài cho nhà văn Cao Hạnh chứ không dám gặp. Và cuộc điện thoại ngay buổi chiều hôm đó của nhà văn Cao Hạnh làm tôi mừng quýnh lên hơn cả ngày tôi nhận được giấy trúng tuyển đại học.

Đó là cơ may hay cái nghiệp vận vào đời mình? Tôi không lý giải điều đó. Chỉ biết lòng vui, chỉ biết thấy hạnh phúc khi nghe tiếng nói của một nhà văn. Rồi còn được ông hẹn gặp. Được trò chuyện cùng ông. Đa phần là mỗi buổi sáng sớm hay lúc chiều muộn, chúng tôi la cà dọc những quán cà phê ở thành phố Đông Hà. Ông nói cho tôi nghe về nhiều thứ, về đời, về người và thơ văn. Trong câu chuyện văn chương, Cao Hạnh thường chốt câu cuối rằng: “Chú nói rứa chơ đừng nghe chú, nói chơi thôi đừng nghe, hỏng người…”.

Cứ thế, qua những cuộc trò chuyện, ông cho tôi nghe nhiều điều. Cao Hạnh là người nắm rất vững lý luận và nói chuyện có sức lôi cuốn. Những hôm làm việc ở Hội, ông thường điện tôi đến ngồi uống trà, nói chuyện. Ông hay đọc thơ hơn là nói về văn xuôi. Những lúc đọc thơ, trông Cao Hạnh hứng khởi! Tôi hay nói đùa đó là sự “lên đỉnh” của thi sĩ. Vì những khi ấy mắt ông nhắm lại, mặt ngước lên trời.

Cao Hạnh có duyên coi tướng số. Ông nhìn mặt và nói cả thời thơ ấu của tôi khá chính xác. Ông nói tuổi tôi rất hợp với tuổi ông, làm cái gì nhất định thắng cái ấy. Và tôi nói ngay, sau này hai chú cháu viết chung cuốn sách. Nhà văn Cao Hạnh cười thật sảng khoái. Về sau tôi hiểu ra nụ cười đó. Dường như ông bắt gặp được tuổi trẻ của mình qua một người như tôi.

Nhà văn Cao Hạnh vừa là nhà viết kịch, vừa là nhà thơ, nhà văn. Ở lĩnh vực nào Cao Hạnh cũng gặt hái được những thành công đáng nể. Tôi không muốn liệt kê những giải thưởng ông đã đoạt được. Cái cốt tôi muốn nói ở đây là nhìn vào văn thơ Cao Hạnh để thấm cái tình đời, cái tình người, sự xáo trộn của những chuẩn mực xã hội trong những trang viết của ông. Và nữa, cái câu thơ thiệt tình đắng đót mà tôi mãi không tài nào quên:

…Con cá câu lên cho mẹ

Chần chừ… lại thả xuống ao

Để nỗi buồn mắc mãi ở lưỡi câu

Mà mẹ ơi… suốt đời con không sao gỡ được.

Mấy câu này Cao Hạnh đọc cho tôi nghe lần đầu tiên ở Hội VHNT Quảng Trị. Tôi thích Cao Hạnh nhà thơ hơn là nhà văn. Không phải chỉ mấy câu đó mà có sự dịch chuyển trong suy nghĩ. Đem hai mảng đề tài văn chương của ông ra để so sánh thì biệt tài của Cao Hạnh thiên về thơ hơn văn. Cứ như bốn câu trên, đọc lên ai mà không tấm tắc cho được. Đã có những hình ảnh lạ kỳ hiện ra. Cái nỗi buồn (vô hình) mắc ở lưỡi câu (hữu hình) đó là cái tài của thơ Cao Hạnh. Bốn câu này đọc cảm giác nỗi buồn như hóa thành mưa, mà giữa cơn mưa đó có một khoảng trống mênh mông và nhà thơ thả mình vào đó. Chới với nhưng không thể nào rơi, không thể chạm đến thực tại dù nó ở ngay trước mắt.

Người thi sĩ hạnh phúc nhất là khi người đọc nhớ đến tác phẩm của mình. Như một ai đó đã từng nói: “Tượng đài cho một nghệ sĩ chính là tác phẩm của anh ta”. Cao Hạnh thuộc lớp người đó. Những câu thơ của ông ghim vào lòng người đọc bằng những hình ảnh đẹp đến ngỡ ngàng:

Hàng ngày mặt trời bay lên

theo nhát cuốc của cha tôi

Những buổi sớm kéo bình minh vào đất

mẹ đi cấy khảm buồn vui vào nước

Bao xuân xanh rút xuống để nuôi đồng.

* * *

Khởi nghiệp văn chương bằng sự đam mê, Cao Hạnh đã khẳng định mình trên nhiều lĩnh vực: sáng tác kịch bản sân khấu, đạo diễn sân khấu, viết truyện ngắn, làm thơ... Lĩnh vực nào Cao Hạnh cũng gặt hái được nhiều thành công, để lại trong công chúng và bạn bè đồng nghiệp những tác phẩm mang dấu ấn.

“Vú cát” của Cao Hạnh là tập truyện ngắn được bạn đọc và bạn viết đánh giá cao. Đây là tập truyện ngắn lọt vào vòng chung khảo của giải thưởng Hội Nhà văn năm 2008. Cũng có thể xem “Vú cát” là tác phẩm đỉnh cao của Cao Hạnh. Chúng ta tìm thấy ở những trang viết của ông sự cảm thông và nỗi đau đôi lúc quặn lòng. Những nhân vật trong 16 truyện ngắn trong tập “Vú cát” là những thân phận trớ trêu, có sự thánh thiện và hèn ác. Phần lớn nhân vật trung tâm lại là những phụ nữ bất hạnh. Bà mẹ như cái gạch nối mong manh khi hai đứa con của mình đứng ở hai chiến tuyến. Đó là nỗi đau về thể xác và tinh thần tạo nên tấn bi kịch của người mẹ (Vú cát); là người đàn bà một lòng chung thuỷ với mối tình đầu dù rằng cuộc sống qua bao biến cố (Chiếc khăn che mặt); và một số truyện ngắn viết về chiến tranh cách mạng, viết về thời hậu chiến như Năm cây hoa gạoNgười thắp hương trên cánh diều... đã thực sự ám ảnh người đọc.

Với “Vú cát”, Cao Hạnh đã xây dựng những chân dung cõi người đầy lòng trắc ẩn, vừa thực vừa ảo. Có cả lòng vị tha và sự trả thù hèn hạ ngay cả người thân, ở đó những tình cảm vừa thiêng liêng vừa khó hiểu của con người. Ở tập truyện này, Cao Hạnh đã đuổi kịp những bước chạy kỳ diệu của sức tưởng tượng.

“Vú cát” là hình tượng ẩn dụ, nói lên sức sống của con người, sự sinh sôi của người mẹ, chủ nhân chính đời sống tự nhiên của con người vừa khắc nghiệt, chứa đầy nghịch lý vừa khoan dung, có hậu. Đọc truyện ngắn Cao Hạnh, người đọc chắc chắn sẽ cảm phục trước tài năng của ông. Những câu văn đẹp, những chi tiết đắt, những dụng từ lạ, sự đan kết các chi tiết được chọn kỹ thành tình huống bất ngờ làm người đọc bàng hoàng, giật mình, xót xa thay số phận người (Sự tích chùa Trinh nữ). Số phận lại hẩm hiu, đã đánh rơi hạnh phúc trong tầm tay, để rồi ân hận suốt đời khi hay tin người yêu đã anh dũng hy sinh; và sự khát khao mong được làm mẹ, thì trời cũng chỉ cho chị đi tìm kiếm đứa con rơi của người lạ (Nguyệt trong Người đàn bà lội sương). Và lòng người ngổn ngang giữa cái xưa tinh hoa (Hoa) và hôm nay tràn ngập mùi xú uế của một ngôi làng từng trồng hoa nay chuyển thành bãi đổ rác, những con người ngày xưa trồng hoa nay chuyển qua nhặt rác (Rác).

Mảnh đất gió Lào cát trắng Quảng Trị khiến con người nơi đây biết chắt chiu cho đời sống. Nhà văn chắt chiu từng con chữ để làm nên “chất” cho văn chương quê nhà, góp phần xây dựng nền văn học Việt Nam đầy màu sắc. Văn chương Quảng Trị nói chung và văn thơ Cao Hạnh nói riêng đã tạo nên một mạch nguồn riêng trong dòng chảy của văn học nước nhà. Có lẽ cái khốn khó của đời sống đã tôi luyện nên những con người gồng mình lên để sống. Và cái cây trên cát cũng dốc mình xanh cho đời. Cũng bởi chính điều đó mà khi ốm đau bệnh tật Cao Hạnh vẫn dồn sức mình cho cuốn tiểu thuyết “Đôi bờ lau trắng”, cuốn tiểu thuyết mà Cao Hạnh dồn tâm huyết của cả đời mình vẫn còn dở dang. Đây là cuốn tiểu thuyết viết trực diện về chiến tranh cách mạng.

Những ngày đầu tháng Bảy, đất trời Quảng Trị chợt dưng đổ mưa. Và những vòng hoa đến viếng thay cho lời tiễn biệt nhà văn Cao Hạnh. Tôi và những người viết trẻ của mảnh đất này, những cây bút được ông động viên khích lệ trong những trang viết đầu tiên đến thắp nhang cho ông, lòng bùi ngùi xúc động trước di nguyện của ông:

Tôi con người xứ cỏ

Giấc mơ nào cũng xót quê hương...

Mai tôi chết hãy đưa tôi về đó

Để được gần bên mẹ cha tôi

Cho tôi xin làng nhát cỏ làng ơi...

H.H.L


___________________
(Bài viết đăng trên Tạp chí Cửa Việt số 275, tháng 8 năm 2017)





Các bài viết cùng chủ đề

      
      
      
      
      
      
      
      
      
      

Giấy phép số 229/GP-TTĐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 3 tháng 12 năm 2008
Tòa soạn: 128 Trần Hưng Đạo - Đông Hà - Tỉnh Quảng Trị • E-mail: tapchicuaviet@gmail.com • Điện thoại: 053.3852458

Copyright © 2008 http://www.tapchicuaviet.com.vn - Thiết kế: Hồ Thanh Thọ • wWw.htt383.com