Từ “Con đường tương lai giàu có của Tổ quốc ta...”
Nhân dịp kỷ niệm 93 năm Ngày sinh Tổng Bí thư Lê Duẩn 7/4 (1907 - 2000), đồng chí Đống Ngạc, nguyên Trợ lý của Tổng Bí thư Lê Duẩn đã có bài viết, nhan đề: “Ý tưởng của Anh Ba Duẩn về con đường Trường Sơn hiện đại” đăng trên báo Nhân Dân. Theo tác giả bài viết, năm 1973 sau khi Hiệp định Pa - ri về Việt Nam được ký kết, đồng chí Lê Duẩn đã đi thăm Binh đoàn Trường Sơn, giao nhiệm vụ đẩy nhanh nhịp độ xây dựng và chuẩn bị hậu cần cho giai đoạn cuối cuộc kháng chiến cứu nước. Trong sổ vàng của đơn vị, đồng chí Lê Duẩn viết: “Đường Trường Sơn là một chiến công chói lọi trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Đường Trường Sơn là con đường của ý chí quyết thắng, của lòng dũng cảm, của khí phách anh hùng. Đó là con đường nối liền Nam - Bắc, thống nhất nước nhà là con đường tương lai giàu có của Tổ quốc ta. Đó cũng là con đường đoàn kết của các dân tộc ba nước Đông Dương. Đường Trường Sơn nhất định sẽ được kéo dài và mở rộng... Chúng ta nhất quyết đi tiếp con đường đó cho đến thắng lợi hoàn toàn...”.
Năm 1977, đi từ Hà Nội vào thành phố Hồ Chí Minh bằng ô tô để khảo sát tình hình một số tỉnh miền Nam sau giải phóng, Tổng Bí thư Lê Duẩn nói đến nhiệm vụ phải nâng cấp Quốc lộ 1A và trong tương lai phải xây dựng lại đường Trường Sơn thành một con đường xuyên Việt hoàn chỉnh, hiện đại, song song với Quốc lộ 1A để đảm bảo giao lưu kinh tế thông suốt từ Bắc vào Nam và từ Nam ra Bắc. Trong quá trình phát triển sẽ mở nhiều đường ngang, như những nấc thang nối liền các thành phố, thị xã ở đồng bằng, ven biển phía Đông với các trung tâm kinh tế, văn hóa đã và sẽ hình thành ở trung du, miền núi phía Tây. Cùng với đó là cố gắng khai thác vùng đồng bằng hiệu quả cao, chăm lo phát triển kinh tế biển, vùng ven biển và ra sức mở mang kinh tế ở trung du và miền núi, tìm mọi cách thay đổi từng bước cơ cấu kinh tế, cơ cấu cây trồng đi đôi với phân bổ lại lực lượng lao động cho hợp lý đối với từng vùng.
Theo hồi ức của đồng chí Đống Ngạc: “Tổng Bí thư Lê Duẩn rất tha thiết với đường Trường Sơn. Trong những chuyến đi thăm miền Trung, Tổng Bí thư Lê Duẩn đã đề nghị bố trí đi một đoạn đường Trường Sơn từ Thanh Mỹ đến Khâm Đức (thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng) hoặc từ Đakrông đến A Sầu - A Lưới (thuộc tỉnh Bình Trị Thiên), nhưng hồi đó đường rất xấu và an ninh chưa thật bảo đảm nên ban lãnh đạo các tỉnh nói trên không thu xếp được. Và chúng tôi chỉ dám đưa Anh Ba Duẩn đi một đoạn ngắn khoảng 14 km đường Trường Sơn Đông từ cầu Đakrông vào phía Nam, sau đó phải quay lại đường 9 để về Huế...”.
Hôm nay, chúng tôi lại đi trên con đường Hồ Chí Minh nối cầu treo Đakrông với Cửa khẩu Quốc tế La Lay vừa được nâng cấp. Gần 120 km, con đường như một dải lụa uốn lượn, men theo triền núi, mải miết vươn về phương Nam; những cung đường cứ liên tiếp hiện ra sau mỗi khúc vòng cung, tưởng như dài vô tận. Đường đã thông thoáng và êm thuận, có những đoạn phẳng lỳ mặt thảm nhựa, tưởng như đã chạm được bánh xe vào một đại lộ cao tốc nếu như không nhìn ra cửa kính, miên man màu xanh của núi rừng hút tầm mắt người. Ta có thể cảm nhận được sự khởi sắc của vùng đất này qua tốc độ lăn bánh của những chuyến xe nặng trĩu hàng hóa từ phía Tây Nam về Quốc lộ 9; qua những bản làng bình yên giữa những khu vườn rộng rãi; qua những ngôi trường mới, trạm xá mới, những cột ăng ten bưu điện vươn lên trời cao và ánh điện sáng ấm trong những căn nhà sàn mộc mạc... Và khi dừng chân ở thị tứ Tà Rụt, một cuộc sống sôi động nơi miền sơn cước khiến ai cũng cảm thấy ấm áp trong lòng.
Tà Rụt trước đây chỉ là một vùng bản heo hút, khuất lấp giữa núi rừng Trường Sơn. Đường Trường Sơn công nghiệp hóa đi qua, Tà Rụt có cơ hội vươn lên để trở thành một trung tâm cụm xã của cả vùng, thành một thị tứ khá năng động. Mọi tiềm năng từ đất đai, lao động bắt đầu được đánh thức. Tà Rụt có diện tích đất sản xuất nông nghiệp chỉ trên 648 ha nhưng có đến 604,5 ha trồng cây lương thực, cơ bản đảm bảo an ninh lương thực cho cả vùng. Hiện nay toàn xã trồng được trên 80 ha sắn, 300 ha ngô, 320 ha chuối và tổng số đàn gia súc, gia cầm lên trên 6.000 con. Trong đó, việc đưa giống sắn KM94 vào sản xuất đại trà, cho năng suất đạt gần 15 tấn/ha là một “điểm nhấn” trong cung cách làm ăn của người dân Tà Rụt. Bên cạnh đó là cây chuối và ngô lai cũng góp phần giúp nhiều hộ gia đình thoát nghèo nhanh chóng. Đặc biệt, nhờ lợi thế từ tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua, cư dân sống cạnh đường đã chú trọng phát triển thương mại, dịch vụ. Hiện tại địa bàn xã có trên 100 hộ kinh doanh buôn bán đủ các mặt hàng, từ phục vụ cho tiêu dùng đến sản xuất, sinh hoạt, đáp ứng nhanh nhạy nhu cầu của người dân trong xã và một số xã lân cận. Nhờ chú trọng phát triển kinh tế nên đời sống của 907 hộ dân trong xã có nhiều cải thiện.
Theo lãnh đạo xã Tà Rụt, nguyên nhân khởi sắc của vùng đất này thì nhiều, nhưng nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi nhanh chóng của xã nhà là do 5 năm trở lại đây nhà nước đầu tư xây dựng hệ thống đường giao thông từ huyện vào xã (tuyến đường 14) và từ trung tâm xã đến 9 thôn trên địa bàn, tạo điều kiện cho người dân đi lại, buôn bán, trao đổi hàng hóa. Chính những con đường đã góp phần đem lại hiện thực giàu có cho người dân Tà Rụt hôm nay.
Khi dừng chân ở Cửa khẩu Quốc tế La Lay, một sự nhộn nhịp hiếm gặp đã làm cho những người không ít lần đến đây như chúng tôi ngỡ ngàng. Những đoàn xe chở gỗ nối đuôi nhau chờ thông quan. Rất nhiều thương gia và người dân hai nước Việt - Lào, kể cả một số khách quốc tế cũng có mặt để xuất, nhập cảnh. Phía bên kia sườn dốc, một đại công trường đang được mở ra, máy móc các loại đang san ủi mặt bằng, vỡ vạc hình hài một khu vực cửa khẩu quốc tế sang trọng và hiện đại trong tương lai gần.
Ông Hoàng Nam, Chủ tịch UBND huyện Đakrông cho biết, Cửa khẩu La Lay phía Việt Nam thuộc địa phận thôn La Lay, xã A Ngo, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị; phía bạn Lào thuộc địa phận huyện Sa Muồi, tỉnh Salavan. Ngày 30/4/1998, Cửa khẩu La Lay được Chính phủ 2 nước Việt Nam - Lào nâng cấp thành cửa khẩu quốc gia và ngày 25/6/2014 nâng cấp thành Cửa khẩu Quốc tế La Lay. Cùng với đó, về phía Việt Nam, Quốc lộ 15D (nối từ Quốc lộ 14 tại ngã ba A Ngo lên Cửa khẩu Quốc tế La Lay) dài 12,2 km đã được cấp tốc nâng cấp từ Tỉnh lộ 588 lên Quốc lộ 15D vào tháng 7/2013. Phía bạn Lào cũng vậy. Chục năm về trước, tuyến đường 15B về Cửa khẩu La Lay, người, xe phải vạch lá rừng mà đi trên nền một con đường cũ không thể xuống cấp hơn. Vào năm 2003, con đường chiến lược này đã được Chính phủ Lào đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng với kinh phí gần 200 triệu USD, được đánh giá là một trong những con đường đẹp của đất nước Triệu Voi. Với độ dài 174 km, trải nhựa, nền rộng 9 mét, mặt đường rộng 8 mét, Quốc lộ 15B kết nối từ Cửa khẩu La Lay đến tỉnh lỵ Salavan và thành phố Pakse, tỉnh Champasak, trung tâm kinh tế - xã hội khu vực Nam Lào. Một cán bộ Hải quan Cửa khẩu La Lay cho biết, nhờ thông thoáng nên hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh tăng mạnh trong giai đoạn 2010 - 2013 và tăng đột biến trong năm 2013 kể từ khi phía Lào đưa tuyến đường 15B vào hoạt động. Nếu năm 2012, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu này là 24 triệu USD thì đến năm 2013 tăng gần gấp 3 lần, với hơn 63 triệu USD và dự báo năm 2014 có thể đạt 85 triệu USD. Theo đó, con người và phương tiện qua lại cửa khẩu này cũng tăng mạnh, năm 2013 tăng gần gấp đôi so với năm 2012.
Từ đây, cùng với Quốc lộ 9, đường Trường Sơn, Quốc lộ 15D phía Việt Nam sẽ được nâng đồng cấp, thông thương với Quốc lộ 15B của nước bạn Lào. Sự kết nối về giao thông này có sức lan tỏa rất mạnh mẽ, mở ra một tuyến đường ngắn nhất, thuận lợi nhất kết nối với các tỉnh Đông Bắc Campuchia, Đông Bắc Thái Lan, Nam Lào với miền Trung Việt Nam qua Cửa khẩu Quốc tế La Lay, về Quảng Trị, khai thác hiệu quả hơn tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây.
Với La Lay, với Đakrông hôm nay, “Con đường tương lai giàu có của Tổ quốc ta...” như dự cảm của Tổng Bí thư Lê Duẩn hơn 40 năm trước đang hiện hữu từng ngày...
Nối gần lại hiện thực no ấm bằng hội nhập, liên kết
Ý tưởng nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay lên thành Cửa khẩu Quốc tế La Lay đã manh nha trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Trị đã khá lâu, nhưng dần trở nên hiện thực hơn có lẽ bắt đầu từ cuối năm 2012.
Vào ngày 21/12/2012, lãnh đạo tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương có chuyến khảo sát thực địa vị trí xây dựng công trình điểm kiểm tra hàng hóa tập trung Hải quan Cửa khẩu La Lay. Sau khi khảo sát thực địa, lãnh đạo tỉnh kết luận: Trên cơ sở chủ trương của tỉnh về thực hiện quy hoạch chung xây dựng đô thị loại 5 khu vực La Lay và định hướng của Chính phủ về quy hoạch Khu kinh tế Cửa khẩu La Lay sau năm 2016; căn cứ vào tình hình đầu tư cấp thiết cho việc nâng cấp Cửa khẩu Quốc gia La Lay lên thành Cửa khẩu Quốc tế để phục vụ nhu cầu xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu hàng hóa; xuất phát từ nhu cầu, định hướng phát triển của tỉnh về kinh tế Cửa khẩu La Lay, khu vực Tây - Nam Đakrông và tuyến đường Hồ Chí Minh, UBND tỉnh thống nhất: Phải có quy hoạch chung kinh tế - xã hội khu vực Cửa khẩu La Lay (trên địa bàn 3 xã: Tà Rụt, A Bung, A Ngo) để tiến hành quản lý và xúc tiến đầu tư, bao gồm: Đô thị loại 5 vùng La Lay (là Tà Rụt); Khu kinh tế - thương mại Ngã ba La Lay; Khu vực cửa khẩu và Trung tâm hành chính của 2 xã A Bung và A Ngo. Về quy hoạch xây dựng khu vực cửa khẩu, bao gồm Quốc môn kết hợp với nhà làm việc và barie bố trí tại Km 12; điểm kiểm tra hàng hóa tập trung có diện tích khoảng 1,2- 2 ha, xác định vị trí tại Km 6; khu vực hành chính của các cơ quan Cửa khẩu La Lay xác định tại Km11... Dọc tuyến đường từ Ngã ba A Ngo lên Cửa khẩu La Lay bố trí xây dựng các cơ quan và điểm dịch vụ cho cửa khẩu... đồng thời giao nhiệm vụ cho các sở, ban, ngành, địa phương liên quan lập dự án quy hoạch kinh tế - xã hội khu vực Cửa khẩu Quốc gia La Lay, trình UBND tỉnh xem xét, quyết định để làm cơ sở trình Thủ tướng Chính phủ nâng cấp lên thành Cửa khẩu Quốc tế...
|
Đặc biệt, việc nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay thành Cửa khẩu Quốc tế đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ cao của Chính phủ nước Cộng hòa DCND Lào và Vương quốc Thái Lan. Thỏa thuận ký kết giữa 2 Đoàn đại biểu cấp cao tỉnh Quảng Trị (Việt Nam) và Salavan (Lào) ngày 7/8/2012 tại Salavan đã nhấn mạnh sự cần thiết về việc nâng cấp Cửa khẩu La Lay nhằm phát triển giao thương giữa 2 tỉnh Quảng Trị - Salavan, 2 huyện Đakrông - Sa Muồi, hỗ trợ chủ lực cho việc hình thành và khai thác vùng kinh tế động lực khu vực biên giới. Văn bản Hội đàm thường kỳ năm 2012, 2013 giữa Đoàn đại biểu Ban biên giới tỉnh Quảng Trị - Salavan tiếp tục kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành 2 nước sớm nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay thành Cửa khẩu Quốc tế. Ngày 12/8/2012, Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa DCND Lào có văn bản số 1208/ VPCP đồng ý cho tỉnh Salavan khẩn trương xây dựng cơ sở hạ tầng, điểm dừng chân tại cửa khẩu... nhằm tạo điều kiện thuận lợi nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay thành Cửa khẩu Quốc tế theo đề nghị của Bộ Ngoại giao Lào. Tại các cuộc Hội đàm tháng 7/2013, lãnh đạo các tỉnh Salavan, Champasak (Lào), Ubon Ratchathani, Amnat Charoen (Thái Lan) đều bày tỏ mong muốn và nhấn mạnh sự cần thiết nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay lên Cửa khẩu Quốc tế. Sau những nỗ lực không ngừng của nhiều phía, một tin vui đã đến, ngày 28/5/2014, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 813/QĐ-TTg về việc nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay tỉnh Quảng Trị thành Cửa khẩu Quốc tế La Lay.
Ngày 25/6/2014 tại xã A Ngo, huyện Đakrông (Quảng Trị) đã diễn ra một trong những sự kiện nổi bật nhất năm 2014, đó là lễ khai trương Cửa khẩu Quốc tế La Lay (Quảng Trị) - La Lay (Salavan). Dự lễ về phía Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam có Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Hồ Xuân Sơn và lãnh đạo tỉnh Quảng Trị. Về phía nước CHDCND Lào có Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Thoonglunsisulit; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Bun Cơt và lãnh đạo tỉnh Salavan. Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Hồ Xuân Sơn và Thứ trưởng Ngoại giao Lào Bun Cơt đã công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Lào về nâng cấp Cửa khẩu Quốc tế La Lay (Quảng Trị) - La Lay (Salavan).
Phát biểu tại lễ khai trương, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh nhấn mạnh việc khai trương Cửa khẩu Quốc tế La Lay (Quảng Trị) - La Lay (Salavan) là sự kiện quan trọng, là biểu tượng sinh động của mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đoàn kết đặc biệt, hợp tác chiến lược toàn diện, là thành quả của tình bạn, tình đồng chí thủy chung son sắt, thể hiện sự đoàn kết nhất trí, sự tin cậy lẫn nhau giữa các cấp lãnh đạo và nhân dân hai nước Việt Nam - Lào. Việc khai trương Cửa khẩu Quốc tế La Lay (Quảng Trị) - La Lay (Salavan) cũng sẽ góp phần thúc đẩy việc phát triển hệ thống cửa khẩu trên toàn tuyến biên giới hai nước, đồng thời mở ra những cơ hội hợp tác mới về kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch, tạo tiền đề cho việc hoàn chỉnh quy hoạch toàn bộ hệ thống cửa khẩu biên giới hai nước, hỗ trợ cho sự phát triển của Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), cũng như thúc đẩy tiến trình kết nối ASEAN để tiến tới hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Thoonglunsisulit cùng lãnh đạo Đảng, chính quyền hai tỉnh Quảng Trị và Salavan đã long trọng cắt băng khai trương Cửa khẩu Quốc tế La Lay (Quảng Trị)- La Lay (Salavan) trong niềm phấn khởi của cán bộ và nhân dân 2 huyện Đakrông - Sa Muồi.
Việc Thủ tướng Chính phủ quyết định nâng cấp Cửa khẩu chính La Lay lên Cửa khẩu Quốc tế La Lay có ý nghĩa rất lớn trong việc phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị, là điều kiện, cơ sở để thu hút nguồn vốn đầu tư từ Trung ương, địa phương và các nhà đầu tư nhằm phát triển cơ sở hạ tầng, thương mại - dịch vụ, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực miền núi phía Tây Quảng Trị. Việc đầu tư nâng cấp Cửa khẩu Quốc tế La Lay cùng với phía bạn Lào phát triển nâng cấp hạ tầng giao thông là điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại, du lịch giữa tỉnh Quảng Trị và các tỉnh phía Trung Lào, Nam Lào, vùng Đông Bắc Thái Lan, Đông Bắc Campuchia ngày càng phát triển; tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Quảng Trị xuất khẩu và tiêu thụ hàng hóa đi qua các tỉnh nói trên thuận lợi hơn.
Trong tương lai, cùng với việc đầu tư xây dựng Khu Đông Nam với cảng biển Mỹ Thủy hoàn thành sẽ trở thành cửa ngõ thu hút nguồn hàng từ các tỉnh vùng Đông Bắc Thái Lan; Đông Bắc Campuchia; khu vực Trung và Nam Lào qua Cửa khẩu Quốc tế La Lay, Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo xuất đi các nước trong khu vực. Cùng với sự kiện này, UBND tỉnh Quảng Trị đang hoàn thiện đề án trình Thủ tướng Chính phủ thành lập Khu Kinh tế Cửa khẩu La Lay để thúc đẩy nhanh đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, thương mại dịch vụ, phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực. Cùng với Khu Kinh tế -Thương mại đặc biệt Lao Bảo và Khu Kinh tế biển Đông Nam sẽ được xây dựng trong tương lai, Quảng Trị đang đứng trước cơ hội rất khả quan để phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, liên kết khai thác EWEC nhờ vào lợi thế rút ngắn lộ trình giao thông, qua đó kết nối thành một trục giao thông song song với EWEC. Bên cạnh đó, việc nâng cấp cửa khẩu chính La Lay thành cửa khẩu quốc tế còn xây dựng thành đường biên giới hữu nghị giữa hai tỉnh Quảng Trị - Salavan, hai nước Việt - Lào và thúc đẩy hợp tác an ninh - quốc phòng giữa các nước...
Cho đến hôm nay, thời gian đã có độ lùi hơn 40 năm, lời nhận định với nhãn quan chiến lược sâu sắc về đường Trường Sơn của Tổng Bí thư Lê Duẩn: “...đó cũng là con đường đoàn kết của các dân tộc ba nước Đông Dương. Đường Trường Sơn nhất định sẽ được kéo dài và mở rộng...”, đang trở thành hiện thực sống động và bền vững thời hội nhập.
Tìm đường gần để vươn xa
Do điều kiện công tác, tôi có dịp đi qua vùng Đông Bắc Thái Lan. Vùng này tiếp giáp với sông Mê Kông và Lào về phía Bắc và phía Đông, với Campuchia về phía Nam. Toàn vùng có 4 thành phố nằm trong số những thành phố đông dân nhất Thái Lan: Khon Kaen, Ubon Ratchathani, Nakhon Ratchasima (Khorat) và Udon Thani, có diện tích rộng nhất nước Thái.
Tỉnh Ubon Ratchathani, một đối tác quan trọng của tỉnh Quảng Trị qua Cửa khẩu Quốc tế La Lay cách thủ đô Băng Cốc khoảng 600 km, có diện tích tự nhiên là 15.744.8 km2; dân số khoảng 1,8 triệu người, đứng thứ 4 về diện tích và đứng thứ 5 về kinh tế của cả nước Thái. Với tiềm lực mạnh về kinh tế cộng với điều kiện vị trí địa lý đặc thù, thuận tiện, Ubon Ratchathani được định hướng giữ vai trò quan trọng của khu vực Đông Bắc Thái Lan về chính trị, kinh tế, tài chính, là nơi trung chuyển về hợp tác đầu tư, thương mại, du lịch của toàn vùng; có thế mạnh phát triển về nông nghiệp, du lịch, giáo dục; các ngành, hàng thủ công mỹ nghệ, lụa, chăn nuôi phát triển mạnh. Đặc biệt Ubon Ratchathani có cửa khẩu Văng Tàu hoạt động thương mại, dịch vụ rất nhộn nhịp; nhu cầu đi lại của du khách và vận chuyển hàng hóa giữa Thái và Lào qua cặp cửa khẩu này rất lớn. Những năm gần đây, Ubon Ratchathani hướng ra biển thông qua cặp cửa khẩu Văng Tàu - Chong Mek và Phu Cưa - Bờ Y ra các cảng biển của Việt Nam theo các Quốc lộ 18B, Quốc lộ 40, Quốc lộ 14, Quốc lộ 19 ra cảng Bình Định (775 km), Quốc lộ 24 ra cảng Quảng Ngãi.
Đối với Champasak của Lào, một tỉnh có mối liên kết khá bền chặt với Cửa khẩu Quốc tế La Lay cũng vậy. Đây là tỉnh quan trọng nhất của vùng Nam Lào. Ngoài di sản thế giới là khu đền Wat Phou, Champasak còn có nhiều danh lam, thắng cảnh đẹp và điểm du lịch nổi tiếng thu hút khách du lịch như các thác nước Khon Phapheng, Phaxuom, Liphi... Hiện nay tại Pakse, thủ phủ của tỉnh Champasak đã có sân bay quốc tế và máy bay Boeing 737 có thể hạ cánh. Sân bay này tiếp nhận từ 5 - 7 chuyến bay quốc tế/tuần từ thủ đô Viêng Chăn (Lào), Băng Cốc (Thái Lan) và Siêm Riệp (Campuchia). Do vậy nâng cấp Cửa khẩu Quốc tế La Lay sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu di chuyển của khách quốc tế theo đường bộ về Việt Nam. Champasak còn là vựa lúa, vựa cá ở cực Nam nước Lào, với khí hậu quanh năm mát mẻ, đất màu mỡ, có giá trị cao, thích hợp với sản xuất nông nghiệp, trồng rau, các loại cây ăn quả, cây công nghiệp. Hiện tỉnh Champasak sản xuất khoảng 38.000 tấn cà phê/năm sang các nước và vùng lãnh thổ gồm Ba Lan, Đức, Thụy Sĩ, Tây Ban Nha, Mỹ, Nhật, Singapore, Đài Loan (Trung Quốc). Tập đoàn Dao Heuang đã đưa nhà máy chế biến cà phê thành phẩm vào hoạt động. Đây là nhà máy hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên ở Lào. Ngoài cà phê, các sản phẩm rau, củ, quả sạch xuất khẩu sang Thái Lan mỗi năm cũng đem về cho Champasak hàng triệu USD. Bên cạnh sản phẩm công nghiệp xuất khẩu trị giá 31,85 triệu USD, cao su cũng đem lại nguồn thu lớn của tỉnh với trị giá 26 triệu USD mỗi năm.
Đối với tỉnh Salavan của nước bạn Lào, láng giềng với huyện Đakrông của tỉnh Quảng Trị, thời gian qua việc quy hoạch vùng sản xuất, thực hiện chương trình phát triển nông nghiệp theo hướng phát triển hàng hóa, hiệu quả, bền vững là hướng đi của tỉnh trong phát triển nông nghiệp. Trong đó, tập trung mở rộng quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp giá trị kinh tế cao, xây dựng vùng rau sạch, rau an toàn, vùng lúa chất lượng cao ở huyện vùng đồng bằng; củng cố các vùng trồng cây ăn quả, lập dự án mở rộng diện tích trồng cà phê, cao su, sa nhân, chuối tiêu hồng tới các huyện vùng bán sơn địa để phát huy thế mạnh của một tỉnh nông nghiệp giàu tiềm năng.
Theo các nhà hoạch định chính sách, việc khai trương Cửa khẩu Quốc tế La Lay sẽ có tác động quan trọng đến hiện thực hóa quan hệ Việt - Lào về nhiều mặt, thúc đẩy các thỏa thuận giữa 2 nước sớm đi vào chiều sâu, cụ thể, thực chất hơn. Bên cạnh đó góp phần thúc đẩy hợp tác phát triển trong khu vực (các tỉnh trên tuyến Hành lang song song với Hành lang kinh tế Đông - Tây PARA-EWEC, gồm 3 tỉnh thuộc Lào: Salavan, Champasak, Sekong; 2 tỉnh thuộc Thái Lan: Ubon Rathatchani, Sisaket; 3 tỉnh thuộc Campuchia: Preah Vihear, Oddar Meanchey, Strung Treung; 7 tỉnh, thành phố miền Trung Việt Nam: Quảng Trị, Thừa Thiên- Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Đắc Lắc, Kon Tum). Từ đây, hàng hóa của các nước trong khu vực sẽ có đường ra cảng biển thuận lợi, khai thác hết công suất thiết kế của các cảng và tận dụng lợi thế cơ sở hạ tầng trên tuyến Hành lang kinh tế Đông- Tây đã được nâng cấp đồng bộ và hiện đại.
Theo dự báo của các cơ quan chức năng, tổng kim ngạch xuất khẩu qua Cửa khẩu Quốc tế La Lay sẽ tăng đột biến, từ 63 triệu USD năm 2013 lên 105 triệu USD năm 2015, thu thuế vào năm 2015 dự kiến sẽ là 8,5 triệu USD. Cửa khẩu Quốc tế La Lay cũng sẽ tác động mạnh mẽ đến phát triển du lịch, kết nối các Di sản Văn hóa Thế giới của 3 nước Đông Dương (Đền Preah Vihear - Campuchia, Watphou (Lào), hành trình Di sản miền Trung Việt Nam), hình thành nhiều tour du lịch và điểm đến từ Thái Lan.
Bên cạnh đó, sự kiện này còn tác động tích cực đối với sự phát triển kinh tế - xã hội khu vực biên giới gồm huyện Đakrông (một trong 62 huyện nghèo theo Nghị quyết 30a của Chính phủ), huyện A Lưới (huyện nghèo của tỉnh Thừa Thiên - Huế) và Sa Muồi (huyện nghèo của tỉnh Salavan - Lào). Đây còn là điều kiện để hình thành Khu kinh tế- thương mại La Lay, vùng kinh tế động lực trên tuyến đường Hồ Chí Minh. Sẽ có 8 trên tổng số 14 xã của huyện Đakrông nằm trên tuyến đường kết nối với Cửa khẩu Quốc tế La Lay được hưởng lợi trực tiếp về kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao dân trí và cải thiện sinh kế cho cư dân trong vùng.
Theo ông Hoàng Nam, Chủ tịch UBND huyện Đakrông, việc hình thành Hành lang song song với Hành lang kinh tế Đông - Tây sẽ không cạnh tranh nhau mà trái lại, sẽ tương tác, hỗ trợ, tác động cộng hưởng lẫn nhau để cùng khai thác lợi thế sẵn có nhằm giảm tổng mức đầu tư cho Hành lang kinh tế Đông - Tây và như vậy hiệu quả kinh tế sẽ cao hơn. Ông Nam nêu một ý tưởng rất lãng mạn nhưng cũng đầy hiện thực: “Trong quá trình khảo sát chúng tôi đã phát hiện ra đã từng có một con đường nhỏ nối A Ngo, La Lay, qua Húc Nghì, Tà Long về Ba Lòng, Hải Phúc, gặp Quốc lộ 1A về phía Nam thị xã Quảng Trị. Nếu con đường này được đầu tư mở rộng, từ Cửa khẩu Quốc tế La Lay về Khu Kinh tế Đông Nam Quảng Trị trong tương lai sẽ được rút ngắn khoảng 80 km. Không những vậy, có con đường đi qua, tiềm năng về đất đai cả một vùng rộng lớn của tỉnh từ phía Tây Đakrông, Nam Cam Lộ, đến Tây Hải Lăng, thị xã Quảng Trị sẽ được đánh thức, góp phần phân bố lại dân cư, thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội ở những vùng sâu, vùng xa của tỉnh...”.
Ở La Lay bây giờ đang có quá nhiều việc phải làm để xứng đáng với tầm vóc của một cửa khẩu quốc tế. Đó là tích cực đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng KT-XH tại các vùng biên giới nhằm tạo tiền đề vật chất cho thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch giữa hai nước Việt - Lào và trong cộng đồng ASEAN. Xây dựng và hoàn thiện quy hoạch, phát triển hệ thống cửa khẩu biên giới Việt Nam - Lào theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu giao thương hàng hóa, phương tiện và đi lại của người dân. Xây dựng và triển khai đồng bộ các chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi và thúc đẩy sự phát triển của các chợ biên giới, các khu kinh tế cửa khẩu, đảm bảo đường biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác cùng phát triển lâu dài. Tiến hành đàm phán, ký kết Hiệp định mới về Quy chế quản lý biên giới, Quy chế về cửa khẩu và quản lý cửa khẩu đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý biên giới trong tình hình mới, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa, hội nhập ngày càng sâu rộng vào khu vực và quốc tế. Thời gian còn rất dài để những kế hoạch, dự định trở thành hiện thực trong cuộc sống. Nhưng thời gian trong không gian hội nhập cũng có những thúc bách của nó. Tôi cảm nhận được như vậy trong cái hối hả khai mở mặt bằng khu vực cửa khẩu của hàng chục máy móc ầm ào một vùng sơn cước, trong sự bồn chồn chờ thông quan của các doanh nhân, trong sự hớn hở của những du khách có dịp khám phá Nam Lào qua La Lay, Quảng Trị...
Tôi hỏi một doanh nhân:
- Sao không về đường Bờ Y, Lao Bảo?
- Trước đây thì có, bây giờ tính toán lại rồi - Vị doanh nhân trả lời. Tuyến đường từ các cửa khẩu quốc tế của Lào, Thái Lan và Campuchia qua La Lay về cảng biển miền Trung Việt Nam đều rất thuận lợi, ngắn và ít đèo dốc hơn so với cửa khẩu Bờ Y (Kon Tum) về cảng Quy Nhơn (Bình Định) và cũng gần hơn 200 km so với qua Cửa khẩu Quốc tế Lao Bảo.
- Cụ thể thế nào anh?
Vị doanh nhân mở điện thoại vệ tinh, chỉ cho tôi xem toàn bộ lộ trình để có cơ sở so sánh: Văng Tàu/Xong Mek (Thái Lan) - Pakse - Salavan (Lào) - La Lay - Đông Hà (Việt Nam): 432 km; Văng Tàu/ Xong Mek - Pakse - Seno - Lao Bảo - Đông Hà: 615 km; Văng Tàu/ Xong Mek - AmnatCharoen - Mukdahan (Thái Lan) – Savannakhet (Lào) - Lao Bảo - Đông Hà: 614 km. Trong lúc đó khoảng cách từ La Lay đến cửa khẩu quốc tế gần nhất: Lao Bảo: 117 km; Bờ Y (Kon Tum): 631 km; Văng Tàu/ Chingmek (Thái Lan): 300 km; Nong Nóc Khiến/ Domclo (Thái Lan): 307 km. Đặc biệt, giữa cửa khẩu Bờ Y và Cửa khẩu Quốc tế La Lay có khoảng cách gần 700 km không có một cửa khẩu quốc tế nào cả. Do vậy, về Cửa khẩu Quốc tế La Lay có thể coi là con đường ngắn nhất, thuận tiện nhất, tiết kiệm nhiều chi phí, thời gian đi lại, vận chuyển, đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất.
Tìm đường gần để vươn xa là vậy đó.
Đ.T.T
