Nhìn trên bản đồ, tỉnh Quảng Trị mang đặc thù của một vùng đất phên dậu, cận sơn, cận hải như các tỉnh ven biển ở vào trung độ của đất nước, đó là có độ dốc nghiêng dần từ tây sang đông, có nơi vùng núi và trung du choãi ra giáp biển, do đó, địa hình bị chia cắt mạnh. Vùng đồng bằng nhỏ hẹp bị ngăn cách với vùng ven biển qua dải đại trường sa ngút ngàn và lối lên với núi rừng lại quá nhiều khe suối, dốc đồi thăm thẳm. Bên cạnh đó, mỗi huyện lại bị ngăn chia bởi một con sông đổ ra cửa biển. Vĩnh Linh với Gio Linh là Cửa Tùng, Gio Linh với Triệu Phong là Cửa Việt. Những con sông nhỏ mang đặc trưng xác định địa bàn có tính quy ước như sông Hiếu, sông Thạch Hãn, sông Ô Lâu...với những phân nhánh phức tạp phần nào cũng góp thêm sự trắc trở trong giao lưu, hội nhập nội vùng. Đã vậy, rất ít năm tỉnh Quảng Trị không phải đương đầu với bão lũ, nếu không ở vùng này thì ở vùng khác, nếu không diện rộng thì cũng cục bộ. Sau bão lũ, một điều dễ dàng nhìn thấy là người dân sẽ gặp rất nhiều khó khăn trước sức tàn phá của thiên tai.
Những nỗ lực vượt bậc
Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh; sự phối hợp chặt chẽ, có hiệu quả của các sở, ban, ngành, bám sát nhiệm vụ được giao, Bộ Chỉ huy quân sự (CHQS) tỉnh đã triển khai ngày càng có chất lượng công tác quân sự, quốc phòng địa phương. Xác định lực lượng vũ trang chính là đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất, ngoài nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, tập trung xây dựng cơ quan, đơn vị theo hướng “cách mạng, chính quy, từng bước hiện đại”, phát huy truyền thống “Quân dân cá nước”, Bộ CHQS tỉnh luôn chú trọng công tác giúp nhân dân phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lụt gây ra. Hàng năm, Bộ CHQS tỉnh luôn chỉ đạo cơ động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đến các vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ địa cách mạng... tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, giúp nhân dân xây dựng cơ sở hạ tầng, thu hoạch lúa, hoa màu, cải tạo kênh mương thủy lợi... Đặc biệt, đến mùa mưa bão, lực lượng vũ trang (LLVT) Quảng Trị luôn huy động lực lượng giúp nhân dân phòng, chống nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất những thiệt hại do bão lũ gây ra. Đặc biệt, trong cơn bão số 9 năm 2009, cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh đã thể hiện vai trò trách nhiệm cao của mình trước nhân dân, không quản ngại khó khăn vất vả cơ động đến các địa bàn bị ngập lụt cứu nhân dân. Trung tá Lê Văn Phượng, Trợ lý chính trị Ban Chỉ huy Quân sự thị xã Quảng Trị đã hy sinh thân mình khi làm nhiệm vụ cứu nhân dân trong cơn lũ dữ. Cán bộ, chiến sĩ LLVT Đakrông đã tích cực, chủ động cùng với cấp ủy, chính quyền ba xã Ba Lòng, Triệu Nguyên, Hải Phúc làm tốt việc cơ động nhân dân ra khỏi vùng ngập lụt nên đã bảo toàn được tính mạng của nhân dân. Sau lũ, cán bộ, chiến sĩ LLVT tỉnh đã tích cực giúp nhân dân khắc phục hậu quả. Tiểu đoàn 43 đã cơ động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ giúp nhân dân thị xã Quảng Trị và một số địa phương trong tỉnh. Có thể khẳng định, các lực LLVT tỉnh Quảng Trị nói chung và cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh nói riêng đã thể hiện rõ tinh thần vì nhân dân phục vụ, phẩm chất hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục tỏa sáng, được cấp ủy, chính quyền và nhân dân tin cậy, yêu mến.
Những năm gần đây, LLVT tỉnh đã triển khai có chất lượng phong trào thi đua “Lực lượng vũ trang tỉnh chung sức xây dựng nông thôn mới”, góp phần cùng với các địa phương thực hiện hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Tiêu biểu trong triển khai thực hiện hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ có Phòng Tham mưu, Phòng Chính trị, Ban CHQS huyện Vĩnh Linh, Gio Linh, Triệu Phong, thành phố Đông Hà, đặc biệt Đội quy tập hài cốt liệt sỹ 584; Đại tá Trần Hữu Lưu, nguyên Đội trưởng Đội 584; Trung tá Lê Văn Phượng, Trợ lý chính trị Ban CHQS thị xã Quảng Trị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang thời kỳ đổi mới...
10 năm qua LLVT tỉnh đã tiến hành công tác dân vận trong điều kiện có nhiều thuận lợi. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên tuyến biển, đảo, biên giới, nội và ngoại biên trên địa bàn ổn định, kinh tế phát triển. Nhân dân phấn khởi an tâm sản xuất, chấp hành tốt chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Quán triệt sâu sắc Nghị quyết 152-NQ/ĐUQSTƯ của Quân ủy Trung ương “Về tiếp tục đổi mới và tăng cường công tác Dân vận của LLVT trong tình hình mới” (2003-2013), được sự quan tâm của cấp uỷ đảng, chính quyền các cấp, LLVT của tỉnh đã không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng công tác dân vận, góp phần hoàn thành tốt các nhiệm vụ QP - QS địa phương. Sau khi có Nghị quyết 152 của Quân ủy Trung ương, Đảng ủy đã chỉ đạo triển khai quán triệt cho cán bộ, chiến sỹ LLVT Nghị quyết 342/NQ-DV của Đảng ủy Quân sự tỉnh "Về tiếp tục đổi mới và tăng cường công tác Dân vận của LLVT trong thời kỳ mới" từng bước làm chuyển biến mạnh mẽ nhận thức, trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ, chỉ huy, làm rõ vai trò, trách nhiệm của LLVT trong công tác tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, Bộ CHQS tỉnh đã lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị, Trung đoàn 842 tổ chức huấn luyện dã ngoại kết hợp làm công tác dân vận ở các xã vùng sâu, vùng xa, vùng giáo dân, vùng khó khăn. Tập trung giúp đỡ nhân dân ở xã A Vao, Pa Nang, Mò Ó, Hướng Lộc, Hướng Việt, Ba Tầng, Hải Thái, Hải Hòa, Hải Tân, Triệu Long, Triệu Thuận... Tổ chức tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trên 1.500 buổi có hơn 8.000 lượt người tham gia. Giao lưu VHVN, TDTT thu hút hơn 28.500 lượt người tham dự. Thực hiện chương trình quân - dân y kết hợp chăm sóc sức khỏe cho đồng bào vùng sâu, vùng xa nơi khó khăn. Khám chữa bệnh cho 1.980 lượt người, cấp phát thuốc miễn phí giá trị thành tiền 155 triệu đồng. Duy trì hoạt động trạm xá quân - dân y 10 triệu đồng, xây và sửa chữa một phòng khám bệnh cho trạm xá xã trị giá 155 triệu đồng. Tặng quà cho các gia đình chính sách với số tiền 1.462 triệu đồng. Với đạo lý "Thương người như thể thương thân", "Lá lành đùm lá rách", 10 năm qua, LLVT tỉnh đã huy động trên 115.000 ngày công giúp nhân dân chằng, chống nhà cửa, di dời hàng trăm hộ gia đình ra khỏi vùng thấp trũng, thu hoạch lúa, dọn dẹp vệ sinh môi trường; nạo vét trên 100 km kênh mương thủy lợi, sửa chữa nhà ở cho các gia đình chính sách, trường học... Quyên góp hơn 220 triệu đồng ủng hộ các địa phương bị bão, lụt như ủng hộ đồng bào miền Trung, ủng hộ nhân dân ở các nước Đông Nam Á bị sóng thần, động đất, cứu trợ cho thôn Tân Hiệp, Cam Tuyền, Cam Lộ bị sụt lở đất. Bên cạnh đó, các đơn vị còn tham gia hướng dẫn cho hơn 1.523 lượt người dân làm kinh tế, đã làm chuyển biến về nhận thức, ý thức tự vươn lên của nhân dân, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo.
Thực hiện mô hình của đề tài "Công tác Dân vận của LLVT xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện trên tuyến biên giới", xây dựng điểm thôn văn hoá tại A Xau - A Túc và nhân rộng mô hình tại thôn A Bung xã A Bung; thôn A Vao, Ro Ró II xã A Vao, bản Tà Rùng Xã Hướng Việt. Phát động xây dựng làng văn hóa, gia đình văn hóa đạt chuẩn. Thực hiện "Quân - dân - y kết hợp gắn với công tác dân vận" hướng dẫn nhân dân, phòng chống các dịch bệnh, công tác Dân số - KHHGĐ tại xã A Vao, Mò Ó, Hướng Việt, Tà Long, vận động nhân dân thực hiện ăn chín uống sôi, vệ sinh môi trường, khám chữa bệnh. Tham mưu giúp cấp uỷ, UBND trong việc xây dựng nhà tình thương, nhà đại đoàn kết cho 228 hộ nghèo và 22 nhà tình nghĩa cho các đối tượng chính sách; cùng Hội Chữ thập đỏ tỉnh cấp phát 1.018 suất quà cho nhân dân. Tổ chức thăm hỏi, tặng quà cho các đối tượng chính sách nhân ngày lễ, tết, ngày thương binh liệt sỹ, trị giá trên 350 triệu đồng, tham gia hơn 1.200 ngày công xây dựng nhà tình thương, nhà tình nghĩa cho các hộ nghèo và đối tượng chính sách. Thực hiện hướng dẫn số 22/HD-CT ngày 04/01/2012 của Tổng cục Chính trị về đẩy mạnh phong trào thi đua "Quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới”, Quyết định số 1509/QĐ-UBND ngày 24/8/2012 của UBND tỉnh “Về việc phê duyệt kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia XDNTM tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2011- 2020”, Bộ CHQS tỉnh xây dựng chương trình, kế hoạch xây dựng nông thôn mới tại xã Mò Ó huyện Đakrông (2012-2013), đồng thời chỉ đạo các huyện, thị, đơn vị cùng với địa phương tham gia chương trình xây dựng nông thôn mới. Tổ chức lực lượng xuống thôn, bản cùng với địa phương sửa chữa nhà cửa, đường sá, kênh mương thủy lợi... mua sắm cơ sở vật chất, LLVT tỉnh đã đóng góp hơn 1.078 ngày công và 338 triệu đồng. Thực hiện Cuộc vận động "Ngày vì người nghèo","Quỹ đền ơn đáp nghĩa","Quỹ khuyến học" với tổng số tiền trên 360 triệu đồng giúp đỡ, động viên các gia đình nghèo khó, động viên các cháu học sinh có hoàn cảnh. Hỗ trợ xây dựng "Nhà đồng đội", " Nhà đại đoàn kết" 12 nhà với tổng trên 610 triệu đồng giúp các gia đình quân nhân có hoàn cảnh khó khăn. Phối hợp với các đơn vị trong và ngoài quân đội xây dựng 204 nhà tình nghĩa số tiền 8,210 tỷ đồng cho các đối tượng chính sách.
Được sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của Tỉnh uỷ, sự chỉ đạo của Cục Chính trị Quân khu, Ban Dân vận Tỉnh ủy, Đảng ủy, Chỉ huy Bộ CHQS tỉnh đã lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt việc quán triệt cụ thể hóa Nghị quyết 152 của Quân ủy Trung ương, Nghị quyết 342 của Đảng ủy Quân sự tỉnh, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để cán bộ, chiến sỹ lực lượng vũ trang tiến hành công tác dân vận kết quả tốt, vì vậy chất lượng, hiệu quả công tác dân vận của LLVT ngày càng cao hơn.
Những hình ảnh đẹp
Như thành thông lệ, cứ đến mùa mưa bão, cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị lại về với địa bàn vùng thấp trũng của tỉnh để giúp nhân dân chằng chống nhà cửa, tiến hành các hoạt động phòng, chống lụt bão và khắc phục hậu quả do lũ lụt gây ra.
Trong sổ tay công tác của tôi còn ghi lại những số liệu về cơn bão số 3 (tháng 8/2010) trực tiếp đổ bộ vào miền Trung. Quảng Trị không trực tiếp chịu ảnh hưởng của hướng gió, nhưng một số nơi trên địa bàn tỉnh có mưa vừa đến mưa to, đặc biệt là khu vực phía tây huyện Hải Lăng ngày 22, đêm 23/8/2010 có mưa lớn, làm cho mực nước các sông, suối lên nhanh, gây ngập úng trên diện rộng, nhất là tại 3 xã đồng bằng gồm Hải Hòa, Hải Thọ, Hải Thành. Thời điển này, trên địa bàn huyện Hải Lăng có khoảng 6.500 ha lúa đang vào vụ thu hoạch, trong đó có 3.000 ha bị ngập nước hoàn toàn, khu vực ngập nặng 1.700 ha, chủ yếu tập trung vào khu vực xã Hải Thành, Hải Thọ. Mặc dù UBND huyện đã tính đến phương án tổ chức cho người dân gặt chạy lũ, vì mùa mưa bão đã đến gần, nhưng diện tích thu hoạch cũng chỉ ước đạt 10 - 12%. Trước tình hình đó, Bộ CHQS tỉnh và các lực lượng khác đã huy động cán bộ, chiến sĩ nhanh chóng cơ động đến giúp nhân dân. 300 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang được lệnh cơ động về xã Hải Thành, Hải Thọ. Chỉ sau một thời gian ngắn làm công tác chuẩn bị, các chiến sĩ đã có mặt trên cánh đồng mênh mông nước. Với tinh thần trách nhiệm cao, không kể ngày đêm, tranh thủ cả ngày nghỉ, giờ nghỉ các anh nhanh chóng gặt, chuyển lúa. Lãnh đạo Bộ CHQS tỉnh đã ra tận hiện trường động viên cán bộ, chiến sĩ: “Các đồng chí hãy làm hết sức mình, tranh thủ thời gian để giúp đồng bào, gặt đến đâu các đồng chí phải thu gom gọn gàng đến đó, đừng để rơi vãi... đồng thời tích cực giúp nhân dân vệ sinh môi trường, quyết không để dịch bệnh xảy ra. Bộ Chỉ huy tin tưởng ở các đồng chí, những người con của quê hương Quảng Trị anh hùng”.
Sau cơn bão số 10/2013, mặc dù Quảng Trị không phải là tâm bão, song một số địa phương trong tỉnh đã bị thiệt hại nặng như đảo Cồn Cỏ, huyện Gio Linh, Vĩnh Linh. Hàng nghìn ngôi nhà bị tốc mái; nhiều phòng học, phòng ở của giáo viên và học sinh các trường trung học, tiểu học, mầm non cũng bị sập và tốc mái, các vườn cây keo, cây ăn trái, cây cao su đổ tan hoang. Với tinh thần "giúp dân là trên hết", Bộ CHQS tỉnh Quảng Trị đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, cơ quan, ban, ngành của địa phương nắm lại tổng thể thiệt hại về nhà cửa, tài sản trên địa bàn; tổ chức lực lượng bộ đội, dân quân tự vệ giúp dân khắc phục hậu quả và sẵn sàng cơ động theo yêu cầu của địa phương, trước mắt tập trung cho 2 huyện Gio Linh và Vĩnh Linh. Trung tá Hoàng Nhật Tân, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Ban CHQS huyện Vĩnh Linh cho biết: "Trước, trong và sau bão, chúng tôi luôn duy trì 100% quân số, bám nắm địa bàn, kịp thời phối hợp với các lực lượng tại chỗ giải quyết các tình huống. Hiện nay, chúng tôi ưu tiên tập trung lực lượng dọn đường thông xe, sửa chữa các trường học trên địa bàn để học sinh trở lại trường sớm nhất và giúp đỡ các gia đình chính sách, gia đình bị thiệt hại nặng". Tiểu đoàn 43, Trung đoàn 842 (Bộ CHQS tỉnh) cũng đã cử 50 chiến sĩ xuống địa bàn trọng điểm huyện Vĩnh Linh để giúp đỡ nhân dân.
Trung tá Đậu Minh Hảo, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự thị xã Quảng Trị cho biết: “Nêu gương Trung tá, liệt sĩ, Anh hùng LLVT nhân dân Lê Văn Phượng, hy sinh khi giúp dân phòng chống bão lụt, Đảng uỷ, Ban CHQS thị xã Quảng Trị thường xuyên quán triệt cho cán bộ cơ quan nhận thức sâu sắc về nhiệm vụ phòng chống lụt bão, giảm nhẹ thiên tai. Phân công cán bộ phụ trách đảm nhiệm địa bàn, trong đó chú trọng vào các địa bàn trọng yếu. Đồng thời tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện phương châm “4 tại chỗ” để ứng cứu khi thiên tai xảy ra. Từ năm 2010 đến nay, hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ ra quân cứu hộ đưa người dân vùng ngập lụt đến nơi an toàn. Cứu hộ thành công hàng chục nạn nhân cận kề nguy hiểm. Kịp thời huy động các nguồn tài trợ để cứu trợ người dân bị thiệt hại do lụt bão gây ra. Hỗ trợ kinh phí gần 1 tỷ đồng cho nhà dân bị thiệt hại do lốc xoáy trong các đợt bão số 8, 10, 11, 14”. Ngoài ra, công tác huấn luyện nâng cao kỹ năng, chiến thuật ứng cứu người dân trong thiên tai luôn được đơn vị thường xuyên chú trọng. Đơn vị tăng cường huấn luyện các phương án phòng chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn, luyện tập lái ca nô, chèo thuyền, huấn luyện bơi cho các cán bộ trong đơn vị và cán bộ phường, xã, cơ quan đóng trên địa bàn. Chủ động điều chỉnh tu sửa tàu thuyền, mua sắm các trang thiết bị vật chất hư hỏng, thất thoát, bổ sung dự trữ lương thực, thực phẩm để bảo đảm cho công tác phòng chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn, luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ. Vào mùa mưa bão, Ban CHQS thị xã trực 100% quân số, tập kết vật chất, phương tiện, lương thực thực phẩm sẵn sàng cơ động khi có lệnh. Đối với những vùng thường xuyên bị ngập lũ, nhà cửa tạm bợ, vùng nguy hiểm, các đơn vị đảm nhiệm phụ trách từng khu vực chủ động triển khai các phương án sơ tán nhân dân khẩn cấp trước khi bão, lũ đến. Cán bộ địa bàn hướng dẫn các gia đình chuẩn bị lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh chủ động tình huống lũ lụt chia cắt dài ngày. Khi lũ lụt đi qua để lại hậu quả nặng nề cho nhân dân, lực lượng vũ trang đứng chân trên địa bàn thị xã tập trung giúp các đơn vị như y tế, các trường học trên địa bàn nhanh chóng ổn định công tác. Bên cạnh đó, giúp hàng trăm ngày công cho những gia đình chính sách dựng lại nhà cửa, vệ sinh môi trường, phòng ngừa dịch bệnh, đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn...”.
Đã 5 năm trôi qua, người dân xã Ba Lòng, huyện Đakrông vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại trận “đại hồng thủy” năm 2009, chỉ trong vài tiếng đồng hồ nước về tràn ngập cả một vùng quê, cuốn trôi và làm thiệt hại rất nhiều tài sản của nhân dân. Hàng trăm ngôi nhà bị trôi, sập, tốc mái;
Thượng úy Hồ Ngọc Tân, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 43, Trung đoàn 842, Bộ CHQS tỉnh cho biết: “Hàng năm, đơn vị luôn lồng ghép công tác huấn luyện diễn tập với thực hiện công tác dân vận đạt kết quả khá toàn diện. Từ năm 2009 - 2013, đơn vị đã hoàn thành tốt nhiệm vụ dân vận trên các địa bàn Đakrông, Hướng Hóa, Gio Linh, Vĩnh Linh. Đặc biệt, đầu tháng 10/2013, Tiểu đoàn đã huy động hơn 300 cán bộ, chiến sỹ tham gia giúp nhân dân 2 huyện Vĩnh Linh và Gio Linh phòng chống, khắc phục hậu quả cơn bão số 10, sửa chữa 38 ngôi nhà, 12 trường học bị tốc mái, dọn dẹp gần 300 ha cao su bị bão làm gãy đổ, giúp nhân dân ổn định sản xuất và đời sống. Khẩu hiệu hành động của chúng tôi là khi dân cần, chúng tôi lên đường!”
Đ.T
