LTS: “Mưa đỏ” - tiểu thuyết mới của nhà văn Chu Lai vừa được trao Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2016. Tác phẩm lấy bối cảnh chính là cuộc chiến đấu bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị mùa hè 1972 với những trang văn sinh động về sự oanh liệt, bi tráng nhưng cũng đầy chất lãng mạn. Tạp chí Cửa Việt trân trọng đăng tải 3 đoạn trích tác phẩm này trong 3 số báo liên tiếp.
Đêm vượt sông bắt đầu.
Trời lắc rắc mưa. Cả dòng Thạch Hãn sáng rực như một đêm hoa đăng nếu như chốc chốc không có một cột nước dựng lên sau tiếng pháo nổ. Pháo nổ dày, san sát như có hàng ngàn con thuỷ quái vừa gầm gào vừa quẫy lộng làm cả dòng sông chao nghiêng, đổ rạp, chuyển màu.
Chỉ vào khoảnh khắc pháo ngừng, dưới ánh đèn dù, mới nhận ra những đoàn quân xuôi sông, ngang sông bằng đủ các loại phương tiện: Xuồng cao su, thuyền dân, phao ni lông, giây chằng vắt ngang... Cũng như trảy hội, ken đặc, ngậm tăm.
* * *
Tại một khúc sông cạn, một tốp bộ đội đang cởi truồng như nhộng ôm đồ lội qua. Trên vai họ lỉnh kỉnh những súng đạn, ba lô, gạo, thuốc… Ra giữa dòng, đụng một con thuyền đang chèo xuôi do một cô gái cầm lái, không kịp hụp xuống họ đã để hở ra toàn bộ thân thể khiến cô gái vội quay đi, chiếc thuyền chở đầy lính bỗng lạng sang bên, chao đảo. Đến khi các chàng trai hụp thấp được người xuống, nhe răng trắng nhởn ra cười thì cô mới lấy được thăng bằng chèo tiếp.
Trên thuyền, tiểu đội của Tạ đang ngồi ôm súng thu lu. Và người chèo không ai khác chính là cô gái có tên là Hồng đã dứt đứa bé ra khỏi vú mẹ trong buổi chạy loạn hôm rồi và cũng là cô sinh viên áo trắng diễn thuyết trên sân trường đã làm cho viên thiếu úy biệt động dù chao đảo trước đó. Dáng cô mềm mại, nghiêng nghiêng như đi ra từ huyền thoại. Thỉnh thoảng ánh lửa pháo trát lên người tạo cho cô một nét đẹp kiêu hãnh, mỏng manh. Có những con thuyền vượt qua, có những con thuyền tụt lại, lại có những con thuyền bị sóng đánh chòng chành muốn đổ ụp.
Cầm cây súng lăm lăm trong tay nhưng con mắt Bình, chàng họa sĩ tương lai lại cứ nhìn lên cô đăm đắm rồi chặc lưỡi:
- Không thể có hình ảnh nào đẹp và bi tráng hơn anh Cường ơi! Giá lúc này có cái máy ảnh trong tay…
Cường cũng đang nhìn lên cô, khẽ gật đầu:
- Mình cũng đang ước giá như có một chiếc máy thu âm.
Rồi anh ngước nhìn lên cao hơn, về hướng bầu trời đang nhì nhằng sáng tối như lắng nghe mọi thứ âm thanh kỳ lạ chưa bao giờ được nghe của một khoảnh khắc vào trận. Còn Tú, với khuôn mặt trẻ thơ cứ nháo nhác nhìn đó đây, thỉnh thoảng lại:
- Đẹp, đẹp quá! Giống hội mừng lúa mới quê em quá!
Sen mỉm cười xuỵt nhẹ, giơ tay chỉ lên trời ra ý nhắc cậu phải cẩn thận rồi quay qua phía Cường, nói sát vào tai:
- Người ta bảo chiến tranh không nên có khuôn mặt đàn bà nhưng thử hỏi đêm như đêm nay, nếu không có khuôn mặt kia, dáng hình kia thì chuyện sang sông rồi chuyện chiến tranh sẽ khô khan kém phần lãng mạn đi biết chừng nào!
Cường nắm chặt tay Sen biểu lộ sự đồng cảm sâu sắc.
Bởi chính trong đầu anh cũng đang vẩn lên điều suy nghĩ ấy nhưng chưa kịp thoát thành lời. Chỉ có Tạ là cứ mở căng đôi mắt chằng chằng nhìn chếch theo mặt nước về phía bờ bên kia.
Bất ngờ từ trên cao hàng chùm pháo sáng lại rực lên, rơi xuống, nhấp nhóa tựa những con mắt thóc mách, thô bạo. Trong chốc lát, tất cả thuyền xuồng và những cái gì gọi là vật thể đang di động trên mặt nước vội tấp hết vào bờ hay đứng im phăng phắc. Mặt sông lại vắng hoe, lặng tờ như một khúc sông chết, như một đoạn sông hàng trăm năm bị bỏ quên trong lau lách, hoang dại.
Như một thói quen của quy luật giết người, và cũng là cách chơi lập trình của tư duy quân sự Mỹ, lại giống như trận chiến trên bờ, sau B52 rải thảm là bộ binh đổ quân, ở đây sau pháo sáng là pháo nổ. Nổ dữ dội hơn. Nổ như vãi đỗ. Nổ kiểu con nhà giàu tiêu tiền không đếm. Đã có xuồng dính miểng chúi mũi xuống, đã có xuồng hứng cả một cột nước ụp vào như muốn nhận chìm xuống đáy. Người trên xuồng văng ra tựa những tảng đất có hình hài, lại có xuồng trúng pháo vỡ tan, biến mất trong lòng nước. Những mảnh gỗ và đầu người cùng bồng bềnh, lóp ngóp, vật vờ, trồi sụt…
Pháo ngừng. Mặt sông chợt tối sầm. Thuyền của cô gái tên Hồng lại nhanh chóng lao ra giữa dòng. Tất cả các xuồng thuyền lại trở về quỹ đạo sang sông. Thoáng nhận ra dáng chèo của cô đã có chiều đuối dần, bai chèo khoét trong lòng nước không còn ngọt sâu như cũ, Cường đứng lên:
- Xin lỗi, o để tôi chèo phụ cho một lúc!
Hồng nhìn nhanh sang anh, khẽ nhíu mày:
- Người như anh không chèo được mô.
- Sao? - Anh trợn mắt.
- Phải quen và khỏe kia, mà dòm anh yếu ớt, thư sinh lắm!
- Đừng đùa, hồi ở nhà, tôi đã từng chèo Périssoire (xuồng) trên hồ Tây giật giải nhất đấy!
- Em nỏ biết Périssoire là cái chi mô nhưng eng cứ ngồi yên đó, mỗi người mỗi việc.
Một trái pháo “đĩ” như cách thường gọi của lính chỉ những trái pháo đi một mình, đỏng đảnh, bất ngờ chợt nổ gần khiến chiếc thuyền bị bốc đít muốn nhủi đầu xuống cái hút nước vừa mở ra sâu hoẳm ấy, cô chút nữa rời tay khỏi bai chèo ngã rụi ra khỏi mạn thuyền nếu không được cánh tay rắn chắc của Cường kịp giữ lại. Anh đứng bực dậy, giằng lấy bai chèo, trừng mắt ấn cô ngồi xuống. Ánh mắt ấy đầy uy lực khiến cô bất giác trở nên ngoan ngoãn, đành phải ngồi im.
Nhưng đúng là chưa quen thật. Mũi thuyền bắt đầu còn đi thẳng, sau đó lạng qua lạng lại như gã say thuốc lào rồi quay tròn. Đến lượt cô gái đứng dậy, trừng mắt trở lại:
- Đã bảo rồi, bướng! Anh trả tôi bai chèo đây, soa với chả soa, sốt ruột!
Có vẻ tự ái, anh lại ấn cô ngồi xuống, quả quyết hơn rồi cởi phăng áo ra, mắm môi, căng gáy, vận sức vào tay chèo. Pháo sáng trôi xa soi rõ khuôn ngực nở nang vuông vức, săn rắn nhếnh nháng nước của người lính. Và rồi chỉ lát sau, có lẽ anh đã nhớ lại được những động tác chèo cơ bản, mũi thuyền đã giữ được cân bằng, chỉnh hướng, xé một đường thẳng sang phía bên kia bờ. Lại một trái pháo “đĩ” nữa nổ ngay sát mạn thuyền. Đáy thuyền dâng bềnh lên khỏi mặt nước rồi hạ xuống cái doành, muốn lật sấp. Thân hình anh cũng chòng chành như đi trên dây thép nhưng liền sau đó, bằng đôi chân choãi rộng, anh đã lấy lại được độ thăng bằng. Con thuyền tiếp tục xé sóng lướt đi.
Pháo vẫn tiếp tục trò chơi cấp tập. Cấp tập đến cấp tập đi như đùa giỡn với sự sợ hãi đến tột cùng của thần kinh con người. Anh vẫn chèo. Chèo bình thản, chèo rạp người như một dân ngư phủ thực sự. Bên trái anh, một con thuyền khác cách đó không xa trúng nguyên trái pháo tan vụn, tan biến luôn cả những thân thể ngồi trên rồi chìm nghỉm, biết mất từ từ trong dòng nước bầm đỏ. Tú ôm chặt lấy mặt, kêu rú lên. Bình cũng thoáng ngơ ngẩn.
Tạ văng một câu chửi tục vu vơ bắn cả nước bọt không biết về hướng nào:
- Đ. mẹ thằng Mẽo! Mày xổ thì xổ mẹ nó ra một thể, cứ như thằng sa đì đái dắt thế này thì bố mày điên lắm rồi!
Cường càng khoét mạnh bai chèo. Thoáng ánh mắt của cô gái nhìn lên anh. Ánh mắt chứa cả lửa và nước…
Rồi con thuyền cũng khốn khổ bỏ lại đằng sau được những thước nước tử thần nhanh chóng cặp bờ, tơi tả, xộc xệch. Chờ mọi người lên hết, Cường mới lên sau, hơi loạng choạng.
Tạ chợt kêu:
- Cường, mày bị thương rồi!
Tất cả nhìn lại. Bả vai trần của anh máu đang thấm tràn xuống ngực. Ánh mắt cô gái sững lại một giây rồi kéo anh ngồi xuống, gắt nhưng giọng lại nghẹn:
- Người gì mà gàn thế, không biết đường kêu lên một tiếng, máu chảy hết thì sao?
Anh cười, một cái cười trẻ trung và rất tươi:
- Lại còn cười nữa, ghét!
Cô xé nhanh vạt áo của mình băng vội cho anh. Anh lại cười nữa nhưng lần này cái cười có phần chìm lắng hơn:
- Cô gái! Cho tôi được mang theo vạt áo này bên mình đến… hết chiến dịch nhé! Coi như lá bùa bảo mạng.
Cô gái làm như vẻ không nghe thấy, đi nhanh đến bên Tạ:
- Các đồng chí đi nhé! Cứ theo đường mòn này là đến. Hai trăm mét nữa thôi. Em quay lại đón tốp khác!
Tạ oang oang:
- Ừ, chào o, cám ơn o, o đi nhé! Mà o tên là gì? Hỏi để lần sau còn biết đường mà gọi?
- Em tên Hồng.
- Cám ơn o Hồng nhé!
Giọng người tiểu đội trưởng vẫn oang oang rồi quay lại đội hình, hô khẽ:
- Thế là chưa mất thằng nào. Quá tốt! Tiểu đội một hàng dọc, cách nhau mười thước, tiến vào Thành Cổ, tiến!
Cô gái nhìn nhanh sang Cường rồi bước đến cạnh Tú đứng ở sau cùng, làm như vô tình:
- Này em, cái anh chèo đò vừa rồi tên chi?
- Chị muốn hỏi ai cơ?
Tú giả vờ ngây ngô.
- Thì cái anh bị thương vô vai đó.
- À, anh Cường sinh viên.
- Sinh viên...
Cô khẽ mấp máy môi nhìn theo bóng Cường đang dần dần khuất chìm vào bóng tối Thành Cổ như một khu thành không có thật...
* * *
Thành Cổ.
Trời còn tinh mơ nhưng qua màn sương đục lờ, cả khu Thành Cổ đã nhờn nhợt hiện lên trước con mắt mang tính nghề nghiệp của chàng sinh viên Bình vẩu. Anh dừng tay tò mò xục mắt về một bức tường thành dày dặn, vuông vức bao quanh với mỗi chiều chỉ chừng 500 thước, chiều cao khoảng 4 thước, mặt thành rộng hơn nửa thước nhưng chân thành lại xoải ra tới 12 thước và bốn cửa thành nằm ở bốn hướng đông, tây, nam, bắc đều được đóng kín bằng cửa gỗ dày, gài then ngang. Trong khuôn viên thành lúc này cây cối vẫn xanh, nhà cửa, hầm hào còn tương đối nguyên vẹn nhưng vẫn gợi cái cảm giác âm u, nặng nề, bức bối trước cơn bão mà con người nằm trong đó giống như cá nằm trong rọ khó mà thoát vùng ra được.
Mới sáng ra trời đã nắng nóng hầm hập.
Phía sau anh, cả tiểu đội đang quần quật đào hầm cả bên trong lẫn bên ngoài dãy tường thành. Kiểu hầm chữ A thấp sịt, chắc nịch được nối với nhau bằng những đường hào chằng chịt. Bụi đất tung lên. Những lưỡi cuốc lưỡi xẻng ngoạm vào đất đá ừng ực, chốc chốc lại một tiếng va chát chúa tóe lửa vang lên. Hầu hết họ đều ở trần, mồ hôi nhễ nhại, tóc trắng như rắc vôi.
Tú ôm súng ngồi ở một mô đất cao có cành lá che khuất kế bên, chăm chú quan sát mọi sự qua chiếc ống nhòm cũng bị phủ toàn bụi trắng. Cậu thốt kêu lên:
- Cảnh đẹp quá, anh Cường ơi! Em nhìn thấy ba con sông đều xanh cả. Như vẽ ấy.
- Tập trung vào, nhóc, coi có thấy cái nón sắt nào lô nhô ở xa không? - Tạ gắt.
- Bức thành cũng đẹp nữa, dày ơi là dày, y như trong phim Tam Quốc - Tú vẫn xuýt xoa - Sao nó lại có tên là thành Đinh Công Tráng anh Cường?
- Đinh Công Tráng là tên một tướng tài được chúa Nguyễn điều ra đây trấn giữ khu thành có một vị trí quân sự đặc biệt từ thế kỷ 16 - Cường ngẩng lên lau mồ hôi chảy tràn xuống mặt - Chính vì thế mà tụi mình phải vào đây để giữ tiếp, nối tiếp lịch sử ông cha, cũng oách đấy chứ?
Tiểu đội phó Sen đến gần anh, chăm chú nhìn vào lòng hầm, khẽ lắc đầu:
- Chưa được, Cường! Đào sâu xuống nữa, đắp thêm đất vào! Càng dày càng tốt, sơ sài một chút, chỉ loạt pháo là bung hết.
- Rõ! Có gì anh Sen cứ chỉ bảo, đối với chúng tôi, đây là trận đánh đầu đời, tất cả đều từ số Không đi lên.
Chợt nhìn thấy bóng Hải gù đang lúi húi bới cỏ ở một góc phía trong tường thành, Tạ gắt:
- Thằng kia! Mi đi bắt rắn đấy à?
- Em thử xem trong thành có một đường cống ngầm nào không? - Hải nói mà không nhìn lên - Chắc là phải có theo nguyên tắc xây dựng.
- Cống rãnh gì vào lúc này, vớ vẩn! Về chỗ! - Tạ lại gắt.
- Cứ để cho cậu ấy tìm - Sen nhẹ nhàng - Thì chính anh chả nói cái nghề cơ điện của cậu ta sẽ có dịp được dùng đến là gì?
* * *
Cách công sự tiểu đội chừng ba trăm thước hơi lui về phía sau là khu hầm chỉ huy.
Hầm nằm dưới một toà nhà hai tầng khá rộng. Tất cả có bốn ngăn, mỗi ngăn chừng 15 thước vuông. Lúc này khu hầm tạm thời là kho chứa đồ và nơi đóng quân của trạm xá luôn. Trong ngăn rộng nhất, Bộ chỉ huy Thành Cổ và các đơn vị trưởng đang ngồi cao thấp trên các bao gạo, thùng đạn khác nhau.
Trung đoàn trưởng Vũ Thành vẫn cái thói quen gục gặc đầu một lúc mới nói:
- Tóm lại trên cho biết lực lượng tương quan ta địch như sau: Địch có 10 tiểu đoàn quân tinh nhuệ cộng với hoả lực cực mạnh cả tầm xa lẫn tầm gần của Mỹ, ta có 3 sư đoàn trấn giữ trên địa bàn toàn tỉnh, khu vực thị xã do trung đoàn ta và lực lượng tỉnh đội đảm trách. Riêng trong nội vi Thành Cổ này ta sẽ có ba tiểu đoàn làm nhiệm vụ cố thủ. Ba mặt đều là địch, ta chỉ có mặt sông là hướng duy nhất để dựa lưng và tiếp tế, chuyển quân, tải thương. Do địa hình chật, hầm phẫu sẽ được đặt luôn tại đây, ông bác sĩ trạm trưởng Lê thấy sao?
Bằng kiểu nói khề khà nhưng sắc lẻm, thẳng băng, giật cục khiến người không quen rất khó nghe, bác sĩ Lê tưng tửng:
- Quá nhỏ! 30 ca thì được nhưng nếu 300 ca hay hơn nữa, mà điều đó rất có thể xảy ra thì phải xếp chồng lên nhau như xếp cá mà lại không được làm đông lạnh.
Chính ủy Phạm Lân gõ gõ ngón tay xuống mặt bàn, vẻ nhắc nhở:
- Này, nói đây thì được nhưng đừng nói rộng ra, bộ đội dễ hoang mang. Đây vốn là dinh tỉnh trưởng cũ của ngụy được xây từ thời Pháp, và cũng chỉ còn nơi này là có kiến trúc kiên cố nhất.
- Tôi xin bảo lưu ý kiến này - Tiếng bác sĩ Lê vẫn lục cục, thẳng căng - Trận địa vẻn vẹn chỉ có 4 cây số vuông, có mỗi mặt hậu lại vướng sông, với kinh nghiệm của một thằng đã có trên hai chục năm cầm dao mổ, tôi thấy các thủ trưởng nên tiên liệu trước kẻo rồi mất bò mới lo làm chuồng thì kẹt lắm, chỉ khổ cái thằng cầm dao mổ là tôi!
- Ông Lê này - Vũ Thành cả cười - Tôi đã là cái thằng ăn nói nổi tiếng là dùi đục chấm mắm cáy mà so với ông, ông còn mắm cáy hơn.
- Báo cáo, tôi đẻ ra ở vùng đất gan gà lại suốt ngày đập mặt vào máu me, xương cốt, ruột gan phổi phèo, kêu la than khóc, tôi nói vậy quen rồi, khó sửa lắm. Mà nhìn đúng bản chất sự vật bao giờ cũng khó nghe.
- Từ từ - Vũ Thành giơ tay ra ngăn lại - Tôi có phản bác ý kiến của ông đâu nhưng tạm thời lúc này cứ vậy đi rồi liệu cơm ta cùng gắp mắm, bây giờ tập trung vào các phương án đánh địch đã, vấn đề thương binh để sau.
Ông quay sang các đơn vị trưởng, tiếng nói trở nên lạnh lùng:
- Các đơn vị về cho bộ đội chuẩn bị thật tốt, nhất là công sự và các cơ số đạn. Theo tin từ bên trong, chỉ nội đêm nay hoặc rạng sáng ngày mai, chúng sẽ chính thức phát hoả mở đầu cuộc tái chiếm.
...
C.L
