Bố có thói quen tặng những mẩu giấy nhỏ cho mấy chị em tôi. Những mẩu giấy thường được cắt nhỏ từ quyển vở ô li còn thừa lại sau năm học của các con. Giống như cách người ta kể cổ tích, những dòng nhắn nhủ của bố bao giờ gợi mở và thú vị. Tôi thích ngồi hình dung ra khuôn mặt bố lúc ngồi viết những dòng chữ ấy và cứ nghĩ hẳn là bố đã tủm tỉm cười. Mảnh giấy được gập thành những hình thù ngộ nghĩnh. Hình chiếc thuyền, hình bông hoa, hình con chim bồ câu, cũng có khi chỉ đơn giản là một hình vuông có vẽ chiếc mặt cười rạng rỡ. Bố thường nhẹ nhàng để chúng dưới gối, hoặc nhét vào tay những đứa con say ngủ rồi lặng lẽ đi làm đồng. Khi chúng tôi tỉnh dậy thì mặt trời đã lên cao hắt những tia nắng lấp lánh xuống mảnh sân đỏ màu hoa giấy rụng. Chị em tôi dụi mắt, như một thói quen sẽ quờ tay lục tìm mẩu giấy. Vừa đọc vừa cười trước dòng nhắn nhủ của bố còn thơm mùi mực “cơm bố đã rang vàng đúng ý thích của con. Hai chị em ăn ngoan rồi nhớ quét dọn nhà cửa, sân vườn cho gọn gàng. Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”. Tôi nhoài người đọc ké mẩu giấy của út, thằng nhỏ vội gập vào, miệng cười khúc khích bảo bố dặn chị đừng có bắt nạt em? Thật không? Thật mà, chị không tin à? Bố còn dặn nếu chơi ngoan thì trưa về bố sẽ có quà. Chứ không phải bố dặn em phải chăm chỉ học bài sao? Út cất nhanh mẩu giấy vào túi áo, chạy ù ra bể nước trước nhà rửa mặt. Bể nước trong veo in hình bầu trời xanh thẳm. Đó là những ngày hè đẹp đẽ nhất trong tuổi thơ tôi…
Bố hiền lắm. Không bao giờ dùng đòn roi để dạy bảo các con. Tuy lúc trẻ bố không được học hành nhiều nhưng với chúng tôi bố giống như một cuốn từ điển sống. Thứ gì bố cũng biết đến ngọn ngành và am hiểu sâu sắc để chỉ chờ một ngày nào đó những đứa con bé nhỏ hỏi đến là bố sẽ vui vẻ tận tình giải thích. Út từng bảo thích được ngồi học với bố hơn cả đến trường vì bài học nào cũng thật giản đơn và dí dỏm. Thỉnh thoảng trong những mẩu giấy nhỏ bố sẽ ghi vài câu thơ hay có trong sách giáo khoa, như một cách giúp chúng tôi ôn luyện bài vở. Mẩu giấy của bố còn nhắc chúng tôi biết cách quan tâm và chăm sóc lẫn nhau từ những điều nhỏ bé. Nó cho thấy tình yêu của bố dành cho chúng tôi ấm áp và giản dị. Trong những mùa đói kéo dài bố đã luôn bận bịu mưu sinh gồng gánh cả gia đình. Ngay khi ngồi viết những dòng chữ cho chúng tôi có thể bụng bố cũng đang sôi lên vì đói. Nhưng chắc hẳn lúc đang cày cuốc ngoài cánh đồng nắng như đổ lửa, bố đã cảm thấy vui khi tưởng tượng trước mắt mình hình ảnh những đứa con thích chuyện trò và nũng nịu qua những tờ giấy nhỏ.
Khi chúng tôi lớn lên những mẩu giấy giấu dưới đầu giường ít dần đi. Nhưng trong những giai đoạn quan trọng của cuộc đời chúng tôi vẫn nhận được món quà nhỏ đó. Ấy là khi tôi thi trượt đại học, cánh cổng ước mơ một lần khép lại trước mắt tôi trong nỗi buồn âm ỉ. Hay khi tôi thất bại trong mối tình đầu chạy về đổ gục vào vai bố. Và mẩu giấy tiếp theo chắc hẳn tôi sẽ nhận được trong ngày mình làm cô dâu xinh đẹp. Bao nhiêu thông điệp của bố không chỉ được lưu giữ trong một ngăn kí ức mà hình như nó còn ngấm vào tâm hồn và cách nghĩ của chúng tôi. Người ta nói tính cách của con cái được hình thành từ thói quen dạy dỗ của cha mẹ. Điều đó hẳn nhiên đúng, bởi qua nhiều năm tháng mọi thành viên trong gia đình chúng tôi đều biết cách tạo cho nhau niềm vui từ những mẩu giấy nhỏ xinh. Nó có thể là một chiếc thiệp trong hộp quà sinh nhật, là phong thư không chữ chỉ dùng để gói một món quà nho nhỏ, là tờ giấy viết vội cài ở cửa khi người này đến thăm người kia mà không gặp… Nó thân quen đến mức nhiều khi không cần nhìn nét chữ chỉ cần nhìn màu giấy, ngửi mùi hương thơm cũng có thể đoán được ai đã viết chúng. Hương chanh là của mẹ, hương hoa nhài là của em dâu, thằng út thì ít khi viết gì nhưng đã viết thì giấy toàn mùi thuốc lá. Còn mẩu giấy của bố bây giờ hay thoảng mùi dầu gió. Nên mỗi lần nhận được tôi đều thấy xót xa trước những khắc nghiệt của thời gian, xương khớp bố yếu rồi, chỉ cần một cơn gió đổi mùa cũng khiến người cả đêm trằn trọc.
Tôi đi xa thấy nhớ những câu chữ như reo vui, như nhảy múa trước mắt mình. Hạnh phúc thật ra có cần nhiều nhặn gì đâu đúng không bạn. Đôi khi chỉ một sớm mai thức giấc quờ tay xuống gối mền sẽ chạm phải mẩu giấy nhỏ chất chứa những thương yêu bình dị…
Mảnh vườn
|
Ở |
quê đất đai rộng. Mảnh vườn nhà tôi phong phú cây cối, hoa cỏ vô cùng. Nó không đơn thuần chỉ mang lại màu xanh tốt tươi hay bốn mùa hoa trái mà mỗi gốc cây được trồng xuống trong vườn đều chứa đựng tình yêu thương vô bờ mà cha mẹ đã dành cho chúng tôi. Qua bao năm tháng, có nhiều loại hoa đã không còn, vài giống ổi ngon đã mất đi, những bụi mận bố lấy giống trên tận Lào Cai cũng sâu bệnh lụi tàn. Nhưng mỗi người trong gia đình đều có vài loại cây được trồng riêng theo sở thích. Chưa bao giờ bố mẹ tự tay chặt đi một thân cây nào, bởi từng lá từng cành đều chất chứa nhiều kỉ niệm. Mà trong câu chuyện của mình mẹ hay bắt đầu bằng câu: “Cái cây ấy dễ chừng cũng bằng tuổi mấy đứa rồi…”
Cây ổi đào bằng tuổi thằng út. Mẹ chắc chắn như vậy là bởi vì buổi chiều tháng tám năm ấy, mẹ đi làm đồng thấy cây ổi con mọc ở vệ đường nên đánh về trồng. Mẹ vừa đào hố cây vừa thủ thỉ chuyện trò với đứa nhỏ nằm trong bụng rằng “mẹ trồng để sau này con trèo cây hái quả”. Ngay đêm đó mẹ chuyển dạ, bố chạy đi gọi bà đỡ đầu làng, út chào đời khóc thét lên vang cả xóm nghèo. Còn hai gốc khế cơm thì bằng tuổi tôi, bố trồng nó để đứa con gái rượu sau này mắc võng ngồi chải tóc. Cây vú sữa xù xì hơn anh tôi một tuổi, hoa ngày càng thưa, quả ngày càng hiếm, tán cây che kín cả khoảng sân phơi thóc của mẹ nhưng chẳng ai nghĩ đến chuyện chặt nó đi. Gốc mít già chứa đầy kỉ niệm ngày mẹ về làm dâu, đêm nhớ nhà trốn bố ra ngoài gốc cây thút thít. Vẫn gốc mít ấy ngày tôi đi lấy chồng mẹ cũng lén chạy ra lau nước mắt. Mấy chục năm trời đời cây cũng mưa nắng nào có kém đời người.
Bây giờ trong mảnh vườn của bố mẹ tôi dù đã chật nhưng vẫn được trồng thêm vài loại cây dành phần cho các cháu. Thằng cu Tí thích ăn na nhất nên bà đi chợ mỏi mắt tìm mua mấy cây na con. Cái Bống thích ăn hồng xiêm là thấy ở góc vườn xuất hiện vài cây mới. Chỗ ấy là nơi ông thường trồng ớt để ngâm măng, giờ ớt lụi rồi, ông cũng bảo già rồi không ăn cay nữa. Tôi đi lấy chồng xa nhưng bụi hương nhu trong vườn vẫn có bàn tay chăm tưới. Dù tóc tôi giờ làm xoăn, cắt ngắn nhưng mùa bồ kết nào mẹ cũng hái phơi nắng để dành. Thằng út cứ đi thì thôi, về đến nhà là chạy tót ra vườn, lúc thì lúi húi trong bụi nhót, khi vắt vẻo trên cây ổi, lúc lại thấy nó mỏi cổ cầm sào chọc bưởi. Bố vẫn cười bảo “thằng này con trai mà ham ăn vặt nhất nhà”. Nhưng cũng nhờ có út chăm chỉ trở về nên cây quả cũng bớt rụng nẫu vườn nhà. Mẹ chẳng bao giờ mang bán như nhà khác vì lúc nào cũng nghĩ các con sẽ về, nhỡ bán đi rồi chúng lại không có để ăn. Dù thực tế thì một năm chỉ có vài lần chúng tôi mới thu xếp được thời gian để về thăm. Lúc ấy có thể quả còn xanh, cũng có khi lúc về đến nhà thì quả cuối cùng cũng rụng xuống dưới chân, mùa đã tàn từ sương đêm, nắng sớm…
Nỗi nhớ cố hương trong mỗi người mỗi khác. Là hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình hay một dòng sông thơ mộng, hoặc cũng có thể là sân ga ngày vài ba lần tàu dừng bánh. Nhưng với riêng tôi thì tất cả những thương nhớ ấy đều lắng đọng trong mảnh vườn nhà. Nơi mỗi bữa cơm sum họp gia đình, bố lại bảo tôi chạy ra hái vài cái lá chanh rắc thịt gà cho thơm, vài cái lá tía tô để làm nồi ếch om chuối cho đúng vị. Hay khi con cháu đau nhức trong người là thể nào mẹ cũng tìm thấy một vài loại thuốc dân gian có trong vườn nhà vừa lành lại vừa nhanh khỏi. Cả hai hàng hoa thủy tiên thơm ngát, biết bao nhiêu năm nay vẫn chờ đợi chúng tôi về. Từng ấy thôi cũng đủ để nỗi nhớ trong tôi nhiều khi bật thành tiếng khóc
V.T.H.T
