|
T |
hắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945 đã mở ra một bước ngoặt vĩ đại cho dân tộc Việt Nam: Lần đầu tiên sau hàng ngàn năm đấu tranh dự nước và giữ nước, nhân dân lao động nước ta đã đứng lên làm chủ vận mệnh của mình. Chế độ phong kiến tồn tại hơn 1000 năm bị sụp đổ, ách thống trị của thực dân Pháp gần 80 năm, của phát xít Nhật gần 5 năm đã bị đập tan. Tổ quốc ta bước vào kỷ nghuên mới - Kỷ nguyên độc lập tự do và Chủ nghĩa xã hội.
Nhưng cùng với niềm vui của cả dân tộc vừa rũ sạch được gông xiềng nô lệ, là gánh nặng của những khó khăn và hiểm nguy chồng chất. Nạn đói khủng khiếp đã và đang đe dọa, hơn 90% dân số mù chữ thật sự là những kẻ thù đáng sợ. Và, có thể câu châm ngôn sau vẫn luôn đúng: "Bi kịch luôn theo sát những nhân cách lớn, những dân tộc lớn". Chính vì thế, dường như để thử thách sức mạnh của Đảng và nhân dân ta, lịch sử đã "cộng thêm" vào những tai họa mới: Chỉ mười ba ngày sau cuộc tổng khởi nghĩa, 20 vạn quân Tưởng, 1 vạn quân Anh, hàng ngàn quân Pháp và tay sai các loại cùng một lúc kéo vào giày xéo non sông đất nước ta. Chưa bao giờ dân tộc ta phải đối phó với nhiều kẻ thù như thế.
Tất cả những nguy cơ chồng chất đó đặt vận mệnh dân tộc "như treo trên đầu sợi tóc" (Hồ Chủ Tịch). Tuy nhiên, bằng nỗ lực và ý chí phi thường của mọi tầng lớp nhân dân; bằng sự đoàn kết vững chắc; bằng những sách lược mềm dẻo nhưng cương quyết, khôn khéo và đầy sáng tạo; Đảng Cộng sản Việt Nam - đứng đầu là Hồ Chủ Tịch vẫn "bình tĩnh lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua những ghềnh hiểm nguy để lướt tới".
Chỉ trong một thời gian không dài, nạn đói được đẩy lùi, đời sống nhân dân được ổn định; nạn mù chữ được giảm thiểu một cách đáng khích lệ và nhất là, chính quyền mới của nhân dân không những không bị suy yếu mà còn vững vàng hơn, trưởng thành hơn.
Rõ ràng dù Pháp hay Anh, quân Tưởng hay quân Nhật thì đều có chung một mục đích giống nhau: Chúng muốn xóa bỏ thành quả của Cách mạng tháng Tám, đưa tay sai lên nắm chính quyền. Cho đến bây giờ, các nhà sử học vẫn chưa thể hiểu hết và chưa thể lý giải một cách đầy đủ vì sao đứng trước ngần ấy khó khăn, Đảng và nhân dân ta vẫn vượt qua được? Gần một nửa quân Tưởng (hơn tám mươi nghìn tên) đóng ở Hà Nội và các vùng phụ cận. Trong tay quân Tưởng và nấp sau lưng chúng là những tên tay sai khét tiếng gian ngoan. Vậy mà, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn tiếp tục tồn tại, tiếp tục phát triển.
Trong bài viết nhỏ này, chỉ xin đề cập đến một trong những sự kiện đặc biệt: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quan niệm như thế nào về cuộc tổng tuyển cử và đã giải quyết nhiệm vụ đó xuất sắc ra sao để qua đó thấm hiểu một cách sâu sắc hơn của "ý Đảng lòng dân" trước những thử thách tưởng chừng như không vượt qua nổi.
* * *
Cuộc cách mạng của nhân dân ta là một trong rất ít những cuộc nổi dậy trên thế giới có ý nghĩa mở đầu cho thời kỳ khủng hoảng và suy sụp của chủ nghĩa thực dân cũ (thật ra Cách mạng tháng Tám là cuộc cách mạng duy nhất theo đúng nghĩa chính xác của từ Cách mạng). Với tầm vóc như thế, thực dân Pháp hay thực dân Anh… đều không muốn nhìn thấy một tiền lệ của hiện thực: Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc. Cái nguyên cớ mà các đế quốc vun vào để thay đổi (và tìm mọi cách để đạt được ý đồ này) đó là: Quy tất cả mọi hình thức nổi dậy đều không hợp pháp (!) Ở đây chúng ta không bàn đến tính chất phi lý của những quan niệm quyền lực, áp đặt mà chỉ xin lưu ý một thực tế rằng, trên phương diện ngoại giao quốc tế - "lập luận" theo kiểu đó luôn nhận được sự "ủng hộ" về nguyên tắc của hầu hết các chính phủ và phần lớn sự cả tin của nhân loại.
Là một người rất am hiểu luật pháp và các chế định hợp hiến của thế giới phương Tây; là một lãnh tụ có tầm nhìn sâu rộng và sự nhạy cảm tuyệt vời; chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy rõ rằng: Một trong những nhiệm vụ cấp bách của chính quyền Cách mạng là phải hợp pháp hóa sự tồn tại của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên phương diện quốc tế và coi đây là một trong ba nhiệm vụ quan trọng nhất của chính quyền mới. Ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời (3.9.1945), trong bài "Những nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa", Hồ Chí Minh đã nhấn mạng: "Chúng ta phải có một Hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc TỔNG TUYỂN CỬ" (Chữ in to trong nguyên bản) với chế độ phổ thông đầu phiếu"(1)
Rõ ràng, cuộc tổng tuyển cử theo quan điểm chiến lược của Hồ Chủ Tịch không chỉ là để bầu ra một cách dân chủ, hợp hiến "Chính phủ của toàn dân"(2) mà còn có tầm vóc lớn lao hơn rất nhiều.
Trước hết, đó là dịp để toàn thể dân tộc Việt Nam biểu dương sức mạnh chính trị, thể hiện tinh thần đoàn kết và niềm tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng. Thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử sẽ là đòn quyết định giáng vào ý chí của mọi thế lực phản động - nhất là bọn tay sai đang lăm le lật đổ chính quyền mới. Mọi tầng lớp nhân dân tham gia bầu cử là để thể hiện quyết tâm bảo vệ và giữ vững nền độc lập và điều đó có ý nghĩa sống còn đối với việc bảo vệ thành quả Cách mạng Tháng Tám - "Phải hăng hái tham gia cuộc tổng tuyển cử để tổ chức một Quốc hội đủ tinh thần và lực lượng" (Chúng tôi nhấn mạnh - HVT)(3) vì "một lá phiếu có sức lực như một viên đạn"(4) nhằm chống lại mọi mưu đồ xâm lược và một khi Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thực sự trở thành một chính phủ hợp hiến, hợp lòng dân thì "nền độc lập hoàn toàn của Việt Nam phải được Liên hợp quốc công nhận"(5)
Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên của dân tộc Việt Nam đã được thực hiện trong một hoàn cảnh vô cùng khó khăn: Cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Bộ đang diễn ra quyết liệt - để bảo vệ hòm phiếu, hàng chục người đã anh dũng hy sinh. Trong khi đó, ở miền Bắc, quân tưởng và lực lượng tay sai liên tục gây sức ép - chúng đòi Đảng ta phải giải tán; đòi lùi lại ngày bầu cử, thực chất là cố kéo dài thời gian để sắp xếp lực lượng, phá hoại cuộc tổng tuyển cử. Trước tình hình đó, Hồ Chủ Tịch và Đảng ra vẫn cương quyết nhưng mềm dẻo trong sách lược, nhượng bộ có điều kiện để bảo vệ Cách mạng. Ngày bầu cử lúc đầu dự định được tổ chức vào 24.12.1945 nhưng trước đó sáu ngày - ngày 18.12.1945, tướng Trần Tu Hòa thay mặt phía Tưởng đã yêu cầu ta lùi lại 2 tuần và yêu cầu này đã được chấp nhận.
Ngày 6.1.1946, hơn 90% cử tri cả nước đã hăng hái tham gia bầu cử, thực hiện tròn trách nhiệm là công dân của một nước độc lập. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trúng cử với 98,4 số phiếu. Thắng lợi cực kỳ to lớn này đã làm sụp đổ gần như hoàn toàn mọi mưu đồ của các thế lực phản động. Nhưng, giống như "cà cuống…", Việt quốc và Việt cách vẫn không chịu thất bại - chúng đòi phải có 70 ghế không bầu trong Quốc hội (!) Cả yêu cầu này cũng đã được chấp nhận.
Có lẽ đây là trường hợp đầu tiên trong lịch sử thế giới hiện đại: Một cuộc tổng tuyển cử hoàn toàn dân chủ nhưng lại "cho phép" quyền "đương nhiên" của một số đại biểu không ra ứng cử trở thành đại biểu chính thức của Quốc hội (!) Nhìn nhận sự kiện này, chúng ta càng thấy rõ nghệ thuật lãnh đạo thiên tài của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chỉ có vài chục dân quân tự vệ, bộ đội được trang bị hết sức thô sơ, nhưng vẫn có thể vô hiệu hóa sức mạnh của 20 vạn quên Tưởng! Trong cuộc họp báo ngày 26.12.1945, khi được hỏi về cách thức phi dân chủ này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trả lời: "Muốn đi tới dân chủ nhiều khi phải làm trái lại. Thí dụ, muốn đi tới hòa bình có khi phải chiến tranh"(6) Đó là cách trả lời mẫu mực về sự sâu sắc của ý nghĩa; sự nhuần nhuyễn và thâm thúy đặc biệt về chính trị; sự mẫn tiệp phi thường của trí tuệ. Cũng cần lưu ý rằng cách nói và cách viết của Hồ Chủ Tịch luôn ngắn gọn, dễ hiểu - đúng và cần thiết trong một đất nước có hơn 90% dân số mù chữ - nhưng riêng trong giai đoạn lịch sử đặc biệt này, không ít lần người đã triết lý rất tinh tế.(7)
Ngày 2.3.1946, 333 đại biểu thay mặt cho 20 triệu người dân của cả nước Việt Nam mới đã chính thức khai mạc tại phiên họp thứ nhất của Quốc hội đầu tiên của Nhà nước công nông đầu tiên. Đó là kết quả đầy tự hào của một quá trình đấu tranh gian khổ, đồng thời cũng là sự mở đầu cho rất nhiều những sự kiện mới, những ý nghĩa lịch sử mới:
1. Trong lịch sử hiện đại chưa có một cuộc Cách mạng nào mà chỉ hơn bốn tháng sau khi khởi nghĩa giành chính quyền đã tổ chức thành công một cuộc tổng tuyển cử với sự tham gia rộng lớn của cử tri như thế cũng như trong những hoàn cảnh kinh tế - chính trị khắc nghiệt đến như thế.
2. Chỉ 4 ngày sau khi Quốc hội họp phiên đầu tiên, ngày 6.3.1946, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ký với Pháp Hiệp định sơ bộ về chấm dứt chiến tranh (ở Nam Bộ) và "chính phủ Pháp công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một quốc gia tự do có chính phủ của mình, nghị viện của mình…"(8). Việc chính phủ Pháp buộc phải công nhận sự hợp pháp của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa là một thắng lợi ngoại giao cực kỳ to lớn của Đảng và Nhân dân ta. Hoàn toàn đủ cơ sở để khẳng định rằng: Nếu không sớm tổ chức tổng tuyển cử thì sẽ không có ngay một hiệp định ngoại giao như thế.
3. Trước và sau cuộc tổng tuyển cử, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường bàn đến vai trò công bộc của chính phủ đối với nhân dân. Người luôn nhấn mạnh CẦN, KIỆM, LIÊM, CHÍNH (chữ in to trong nguyên bản) - coi đó là điều kiện tiên quyết để thể hiện sự tốt đẹp của một Nhà nước "xưa nay chưa từng thấy trong lịch sử nước ta"(9). Một điều rất đáng chú ý là, chỉ 15 ngày sau khi đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chủ Tịch đã cảnh báo phải "đề phòng hủ hóa… lên mặt quan Cách mạng, hoặc là độc hành, độc đoán, "dĩ công dinh tư"(10). Thậm chí dùng pháp công để báo thù tư"(11). Đây là một lời khuyên thiết thực luôn cần thiết cho mỗi người khi tham gia vào bộ máy chính quyền vì "nếu ta không tỉnh táo kiểm điểm những tư tưởng hành vi của ta để bỏ đi những cái quá thời, sai hỏng, nhất định ta sẽ không theo kịp tình thế, ta sẽ bị bỏ rơi…"(12)
4. Trong vòng 6 tháng (từ 2.9.1945 - 2.3.1946) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã 21 lần gửi thư, điện, trả lời báo chí về công tác đối ngoại. Trong đó 4 lần gửi thư riêng cho tổng thống Mỹ Harry S.Truman (chiếm 33% tổng số thư điện). Điều đó chứng tỏ Hồ Chủ Tịch đã nhìn nhận rất chính xác về vai trò và vị thế của Hoa Kỳ sau chiến tranh thế giới thé II cũng như đã hiểu rõ từ Mỹ, nhân dân Việt Nam có thể tranh thủ được những kỹ thuật hiện đại để phát triển đất nước: "những thành tựu kỹ thuật của họ (nhân dân Mỹ - HVT) đã có sức hấp dẫn mạnh mẽ giới trí thức Việt Nam"(13).
5. Việc nhanh chóng tổ chức thành công cuộc Tổng tuyển cử đã nhân lên gấp bội sức mạnh của dân tộc ta trước mọi hiểm nguy của cả thù trong lẫn giặc ngoài. Bởi vì "thực lực mạnh, ngoại giao sẽ thắng lợi. Thực lực là cái chiêng mà ngoại giao là cái tiếng"(14).
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhìn lại cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của dân tộc, chúng ta càng phấn khởi và tự hào vì non sông đất nước đã sinh ra một lãnh tụ kiệt xuất như Hồ Chủ Tịch - Người suốt đời "chỉ có một mục đích phấn đấu cho quyền lợi Tổ quốc, vì hạnh phúc của quốc dân"(15)
Ngày 19.5 năm nay, nhân dân cả nước sẽ hăng hái tham gia cuộc bầu cử cho một Quốc hội mở đầu thiên niên kỷ mới. Chúng ta hoàn toàn vững tin rằng nhất định dân tộc ta sẽ cố gắng hết sức mình để nhanh chóng thực hiện được ước nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh cách đây 56 năm: "Tôi tin rằng chẳng bao lâu nước Việt Nam sẽ đóng vai trò xứng đáng ở Thái Bình Dương"(16)
H.V.T
______________________
(1) Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia, tập 4, H.1995, xuất bản lần thứ 2, tr8;
(2, 3, 4, 5, 6) Sđd tr.126, tr.137, tr.145, tr.71, tr.125;
(7) Ví dụ: Trong Thư gửi những người Pháp ở Đông Dương, để khẳng định quyết tâm của dân tộc ta Người viết: "Chúng tôi không sợ chết là vì chúng tôi muốn sống" (Sđd tr.67);
(8, 9) Sđd: tr.152, tr.19;
(10) Lấy của chung làm của riêng;
(11, 12, 13, 14, 15, 16) Sđd: tr.21, tr.26, tr.81, tr.126, tr.240, tr.267.
