Thảo Ngân- nỗi đam mê nguồn cội

ăm 1995, Thảo Ngân đã làm Hội Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Việt Nam và những ai quan tâm đến nghệ thuật nhiếp ảnh nghiêng mình trước bức ảnh "À ơ tiếng mẹ". Từ đó đến nay, vẫn thường có những cuộc gặp gỡ giữa người nghệ sỹ này với những ai đã một đôi lần đối thoại với mọi chiều của không gian và thời gian đời sống qua những tấm ảnh của anh.

Thảo Ngân có khả năng ngắm nhìn, chộp bắt thần thái của sự vật thành những bức ảnh của nghệ thuật nhiếp ảnh trong những khoảnh khắc bất chợt nào đó mà cuộc đời đã trao tặng cho nguồn cảm hứng lặng lẽ và tha thiết khôn nguôi của một nghệ sỹ nhiếp ảnh như anh. Những tia nhìn mẫn cảm, tinh tế và trìu mến của tâm hồn anh phát hiện ra bóng một người mẹ in trên vách nhà bởi ánh sáng của ngọn đèn dầu nhỏ bé đã làm nên tấm hình "Tạc vào thế kỷ". Với Thảo Ngân, nghệ thuật nhiếp ảnh, trước hết có nghĩa là sự có mặt của người cầm máy trong khoảnh khắc mà những điều thường nhật của cuộc sống thể hiện bản chất của nó. Điều này đã gợi mở trong anh rất nhiều ý tưởng sáng tạo bằng sự khám phá, đón nhận và khắc ghi các hình ảnh của đời sống. Những tác phẩm của anh đã đạt giải cao qua các triển lãm, liên hoan ảnh nghệ thuật đều được bắt đầu từ đó. Một "À ơ tiếng mẹ", một "Đèn khuya", một "Hồn biển", một "Tấm áo mẹ vá năm xưa", một "Cho mùa sau", một "Tiếng rao đêm", một "Huyền thoại trong lòng đất" mà cái nào cũng bình dị đã tạo ra sự giao lưu trực tiếp với người xem và đã không ít người cảm thấy mỗi khoảnh khắc bấm máy của Thảo Ngân có thể đem đến cho họ sự ngạc nhiên thú vị trước vẻ đẹp của đời sống và nghệ thuật nhiếp ảnh.

Con người cầm máy ảnh này đã và đang gắn bó rất nhiều, rất sâu với quê hương Quảng Trị bằng một nhân cách độc lập, giàu tình cảm, tôn trọng và yêu thương những gì mà mảnh đất và con người nơi này có ở hiện tại lẫn trong quá khứ. Cộng thêm vào đó là bản lĩnh làm việc, những tấm ảnh của anh có những cấu trúc thẩm mỹ thể hiện tâm hồn hài hòa tươi sáng của những gì anh muốn đóng góp cho nghệ thuật nhiếp ảnh. Đó là hình ảnh của một người phụ nữ khoác tấm ni lông mỏng trong suốt đi trên con đường đêm lấp loáng nước mưa dưới ánh đèn dầu tỏa ra từ tay bà trong bức ảnh "Tiếng rao đêm" như một biểu tượng của sự tảo tần đáng kính của con người; là ông lão khoẻ mạnh vung bàn tay vãi lúa trên thửa ruộng đỏ rực ánh bình minh với nụ cười hy vọng về cả mùa vàng rồi sẽ đến trong tấm hình "Cho mùa sau" là tâm trạng mang nhiều sắc thái biểu cảm của người mẹ già bên cánh võng ở trong "À ơ tiếng mẹ" là nỗi niềm dễ gây nên xúc động trong tấm ảnh "Sẻ chia" giữa những người khuyết tật; là vóc dáng kỳ ảo của tầng địa đạo đã làm nên lịch sử trong tác phẩm "Huyền thoại trong lòng đất"... Những tấm ảnh này nói lên mục tiêu và nỗ lực của Thảo Ngân mà theo anh, những gì anh ghi nhận qua ống kính, phần lớn đều đơn sơ, bình dị chính là một cuộc tìm kiếm không ngừng nghỉ của một thân phận với những thân phận, một vui buồn trong những vui buồn nơi dòng chảy cuộc đời. Vì vậy mà khám phá, nhặt nhạnh, ghi nhận luôn làm anh băn khoăn, day dứt, trăn trở và sự không buông tha của cảm xúc khiến cho bước chân rong ruổi kiếm tìm đây đó của anh trong từng ngày thêm dài rộng và lớn dần lên. Những tấm ảnh của anh phản ánh những điều anh muốn nói, muốn đứng về phía chúng với ý thức sự đời đa hình nhưng ống kính chỉ giữ lại khoảnh khắc. Anh không ngồi chờ những đối tượng tình cờ, những thời khắc tình cờ bởi anh có niềm tinh trong hành trình tìm đến cái đẹp và chính niềm tinh ấy sẽ đền bồi cho những người cầm máy như anh, giúp anh đạt được mục đích ngay ở trong khoảnh khắc hay là vĩnh cửu.

Giới sáng tác ở Quảng Trị hay nhắc đến hai tác phẩm tiêu biểu của Thảo Ngân là "À ơ tiếng mẹ" và "Huyền thoại trong lòng đất" mỗi khi nói về anh và những bức ảnh của anh. Bức thứ nhất ghi lại thời khắc người mẹ chân chất và bình dị mong nhớ con mình bên cánh võng trống trải gần gũi với cuộc đời bao người mẹ mang vẻ đẹp cả về bố cục tạo hình lẫn ánh sáng. Tính khái quát của hình tượng người mẹ trong bức ảnh này ở chỗ nó khắc họa được thân phận của những người mẹ mang nỗi mong nhớ những đứa con đi xa. Cùng với sự nhạy cảm của Thảo Ngân, sức biểu cảm của hình tượng cho phép bức ảnh này trở thành một chân dung của người mẹ Việt Nam. Nó chứng tỏ, với người mẹ trong ảnh, anh đã bấm máy bằng trọn vẹn cảm xúc được sinh ra ngay giữa tâm hồn anh trước tâm tư cháy bỏng ước muốn của mẹ. Người xem ảnh có thể hiểu đây là chân dung của tất cả những người mẹ thương nhớ con mình và tựu trung, tấm ảnh nói lên nỗi niềm của những Người mẹ sau bao nhiêu mong chờ, lại ru con bằng chính tâm thức đau đáu của mẹ. Với bức ảnh thứ hai, Thảo Ngân đã thể hiện cái nhìn đầy trân trọng của anh trước một kỳ quan trong lòng đất lửa Vĩnh Linh anh hùng. Trước hiện tượng lịch sử là địa đạo Vịnh Mốc đã từng được rất nhiều nghệ sĩ khai thác, anh đã có cách đặc tả rất riêng. Thủ pháp bấm đèn nhiều lần, từng khoảng cách khác nhau, vận dụng bóng một người hắt lên vách hầm địa đạo với hai mảng sáng tối hợp lý đã tạo hiệu quả lớn là bức ảnh vừa thể hiện được một sức sống tiềm ẩn trong lòng đất vừa hư ảo như một huyền thoại rất dễ khơi gợi lên bao cảm xúc nơi người thưởng ngoạn.

Vẫn với cảm hứng kỳ lạ, những hình ảnh trong nhiều không gian và thời gian mà không ai đo lường trước được trong đời sống chẳng hề đơn giản, Thảo Ngân tiếp tục tìm kiếm các bố cục khuôn hình, màu sắc và độ sáng mang dấu hiệu của khát vọng thăng hoa của tâm hồn con người. Trên con đường đến với cái Đẹp của nghệ thuật nhiếp ảnh, anh không bao giờ ngừng nghỉ, bởi trong con người nghệ sĩ của anh, nỗi đam mê đã là nguồn cội.

N.B.N