Thời gian đã lùi gần 40 năm, vậy mà những Cựu chiến binh đảo Cồn Cỏ vẫn lưu giữ một kỷ niệm không dễ nguôi ngoai về một lần ăn tết khá đặc biệt - Tết Nguyên Đán Canh Thân 1980.
Lần đó đảo trưởng Nguyễn Đăng Thiết vào đất liền họp từ mồng sáu tháng chạp âm lịch. Thời gian họp 2 ngày, thời gian đi đường mất 2 ngày nữa, vị chi là 4, đúng chiều tối mồng chín đảo trưởng sẽ có mặt tại bến để sáng mồng mười sẵn sàng lên tàu trở về đảo đem theo lợn, nếp, gà, vịt, bánh kẹo, tranh, ảnh, câu đối,... cho bộ đội đón xuân. Kế hoạch vạch ra như thế đã là kín kẽ bởi trừ hao đi những ngày gió mùa Đông Bắc tàu 33 sức ngựa không vượt biển được thì trong 20 ngày còn lại của tháng chạp ít ra cũng phải có vài ngày trời yên bể lặng, mà từ bến ra tới đảo, tàu 33 sức ngựa cũng chỉ chạy mất vài tiếng đồng hồ. Thế nhưng mọi sự tính toán trước vẫn chỉ là người tính chứ không phải trời tính. Không ai lường được năm đó gió mùa Đông Bắc lại thổi mạnh và dai dẳng đến vậy. Suốt từ ngày mồng tám tháng chạp đến 30 Tết gió cấp 5, cấp 6 thổi ù ù suốt ngày đêm và mặt biển lúc nào cũng gầm gào trắng xoá.
Trước tình hình đó đảo trưởng Thiết như ngồi trên đống lửa. Đã mấy lần anh lệnh cho thuyền trưởng Quế nhổ neo nhưng tàu vừa ra đến cửa biển phải vội vã quay về bến, suýt bị chìm. Không còn cách nào khác đành phải đợi trời. Nhưng ngoài kia hàng trăm chiến sĩ đang mỏi mòn đợi Thiết. Biết “ăn làm sao nói làm sao bây giờ”. Với một tâm trạng vô cùng bối rối và thương cảm đồng đội, sáng mồng một Tết đảo trưởng Thiết không còn làm được gì hơn đành đứng như hoá đá trên bờ biển Cửa Tùng đăm đắm nhìn ra khơi xa, nước mắt giàn giụa rồi thốt lên hai, ba lần “Ước gì có được chiếc trực thăng”!
Trong lúc ở đất liền đảo trưởng đứng ngồi không nóng chỗ thì ngoài đảo những ngày áp Tết tuy lính đảo chỉ còn le lói một chút hy vọng mong manh nhưng vẫn chủ động triển khai phương án ăn Tết đón xuân bằng tinh thần. Chủ yếu là tập văn nghệ và làm tờ báo tường “Mừng Đảng mừng Xuân”. Xôm trò nhất là tốp ca khúc chính trị “San hô đỏ” (lính ta nổi hứng lên tự phong danh) của Tuyến ở cụm 1. Ngay từ chiều 30, Tuyến đã dẫn tổ văn nghệ cụm mình đến tất cả các cụm, khẩu đội, vọng gác say sưa hát những bài ca ngợi Đảng, Bác Hồ, quê hương, đất nước, góp phần vơi đi nỗi nhớ nhà của người chiến sĩ. Suốt ngày ba mươi, mồng một Tết, nhóm văn nghệ hoạt động hết công suất, tạo được không khí vui tươi, sôi nổi trên đảo. Nhưng rồi một sự cố đã vụt đến như một ánh chớp chụp xuống nhóm “San hô đỏ” khi họ đang hát bài “Con cua đá” – bài ca truyền thống của bộ đội Cồn Cỏ. Chưa hát hết bài, Thắng B đột nhiên ôm bụng quằn quại bỏ ra ngoài. Lúc đó khoảng 19 giờ ngày mồng một. Mọi người vội đưa anh vào trạm xá. Thắng A (bác sĩ) chẩn đoán viêm ruột thừa cấp cần phải mổ mới cứu sống được. Nhưng mổ như thế nào đây? Chức năng một trạm xá nhỏ không được thực hiện những ca phẫu thuật loại này. Thông thường thì phải chuyển bệnh nhân vào đất liền đưa lên tuyến trên xử lý. Còn bây giờ tàu thuyền ở phương trời nào mà nếu có thì sóng gió dữ dằn như vậy làm sao vượt biển được? Chưa hết. Thắng A (Nguyễn Văn Thắng) được đào tạo bác sĩ khoa sản, sau khi tốt nghiệp Đại học Y Huế được điều vào quân đội hơn một năm nay, vốn liếng và kinh nghiệm tay nghề mổ xẻ được bao lăm. Mà không kịp thời mổ chắc chắn Thắng B (Nguyễn Chiến Thắng) - một cây văn nghệ của đảo sẽ không bao giờ còn được hát và nghe hát nữa.
Chi bộ đảo nhóm họp khẩn cấp quyết nghị động viên Thắng A quyết tâm mổ. Hai mươi giờ bác sĩ Thắng vào bàn mổ. Anh vừa mổ vừa giở sách hướng dẫn phẫu thuật ruột thừa đọc đến đâu làm đến đó. Bên anh, 4 chiến sĩ cầm đèn pin rọi vào ổ bụng người bệnh. Mấy chiến sĩ khác cầm quạt liên tục phe phẩy đuổi đám côn trùng đang lũ lượt lao vào quầng sáng chiếc đèn măng sông treo giữa phòng mổ. Chính trị viên, Bí thư chi bộ Đại uý Đinh Xuân Ứng cũng có mặt trong phòng mổ. Tuy lần đầu cầm dao, kéo nên mọi thao tác của Thắng A lúc đầu có lúng túng về sau cũng tạm ổn. Lẽ ra ca mổ kết thúc sớm nếu bác sĩ có kinh nghiệm. Sau khi khúc ruột thừa được cắt bỏ là việc sắp ruột vào ổ bụng tưởng rất đơn giản nhưng không hiểu sao Thắng A loay hoay suốt mấy tiếng đồng hồ mà không tài nào nhét hết khúc ruột cuối cùng vào ổ bụng bởi cứ nhét vào xong nó lại trào ra. Trời rét mười ba, mười bốn độ nhưng tất cả những người ở phòng mổ lúc đó có lúc như nghẹt thở, lưng áo đẫm mồ hôi. Cho tới gần sáng mồng hai Tết ai nấy mới thở phào nhẹ nhõm khi Thắng A khâu xong mũi chỉ cuối cùng. Tử thần phải chào thua lính đảo.
Không thể nói hết niềm vui hơn Tết của lính đảo lúc bấy giờ. Ai đó bắt được một chú cò gãy cánh, vào lúc đó là loại thực phẩm quý hiếm, mọi người quyết định “lì xì” cho Thắng A nấu cháo bồi dưỡng. Hai ngày sau niềm vui lại được nhân lên gấp bội khi đảo trưởng Thiết về tới đảo mang theo một khoang tàu đầy thực phẩm.
Trưa mồng năm đảo chính thức ăn Tết vui hơn tết. Buổi chiều đảo trưởng tới các cụm chúc Tết, đi tới đâu anh cũng nói những lời chúc mừng tốt lành, thăm hỏi ân tình và không quên hỏi vui chiến sĩ: “Tết này ăn uống ấm chân răng chưa các đồng chí”? (“Ấm chân răng” là cách nói quen thuộc của lính ta chỉ những bữa ăn ngon). Lính ta cười rạng rỡ: “Báo cáo đảo trưởng không những ấm mà còn lốt chân răng nữa ạ”. Rồi tất cả cùng cười to hơn pháo. Chợt nhớ thuở xưa trên đường hành quân ra đại phá quân Thanh ở Thăng Long người anh hùng “áo vải cờ đào” Nguyễn Huệ đã cho quân lính dừng lại ở Tam Điệp (Ninh Bình) ăn Tết trước và đúng ngày mồng 5 tháng giêng năm Kỉ Dậu (1789) ông đưa đại quân tràn vào thành tiêu diệt 2 đồn Ngọc Hồi, Đống Đa, giải phóng Thăng Long. Nguyễn Huệ vì việc nước phải cho quân lính ăn Tết sớm. Gần 200 năm sau cũng vì việc nước bộ đội đảo Cồn Cỏ phải ăn Tết muộn. Sớm muộn, trước sau gì cũng ăn tết nhưng điều đáng nói là người lính chân chính thời nào cũng thế đều phải sẵn sàng vì nước vì dân hy sinh.
T.B
