|
K |
ỷ niệm sâu sắc nhất, ấn tượng mạnh mẽ nhất đối với Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Linh là chuyến thăm của đồng chí Lê Duẩn vào dịp Tết nguyên đán Quý Sửu - 1973. Có thể nói, đó là chuyến thăm lịch sử, bởi sau 18 năm đấu tranh kiên cường, biết bao máu xương đã đổ, chúng ta buộc đế quốc Mỹ phải ký Hiệp định Paris, lập lại hòa bình ở Việt Nam và ba nước Đông Dương. Đó là thắng lợi vĩ đại, báo hiệu sự sụp đổ của chính quyền bù nhìn tay sai ở miền Nam chỉ là vấn đề thời gian. Trong niềm vui khôn tả của cả nước và chưa đầy năm ngày sau khi Hiệp định Paris có hiệu lực, đồng chí Lê Duẩn Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã vào thăm và chúc Tết Đảng bộ, quân, dân Vĩnh Linh. Mưa xuân nhẹ bay khắp nẻo. Cờ đỏ sao vàng rợp trời xuân. Tiết đông, nhưng không ai cảm thấy lạnh. Niềm vui tràn ngập niềm vui...
Cùng đi với đồng chí Lê Duẩn có bà Hoàng Thị Ái - một trong những đảng viên Cộng sản đầu tiên của tỉnh Quảng Trị, bấy giờ là Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam cùng nhiều cán bộ Trung ương khác. Đồng chí Lê Duẩn cùng đoàn nghỉ tại nơi làm việc của Đảng ủy Khu vực và Mặt trận B5 - một hệ thống địa đạo ở Nam Hùng, Vĩnh Nam.
Buổi đầu, đồng chí làm việc với Thường vụ Khu ủy và Đảng ủy Mặt trận B5 tại hầm làm việc của Khu ủy. Dự họp có các đồng chí: Thiếu tướng Lê Tự Đồng, Trung tướng Hoàng Văn Thái, các đồng chí Hoàng Thị Ái, Trần Đồng, Hồ Sĩ Thản, Trần Kim Hồ, Phan Du, Dương Tốn... Đồng chí Lê Duẩn phân tích sâu sắc về tình hình cách mạng miền Nam, khẳng định thắng lợi to lớn mà toàn Đảng, toàn dân ta đã giành được và nhiệm vụ của lực lượng vũ trang cũng như của Vĩnh Linh sắp tới. Đồng chí biểu dương những thành tích to lớn mà quân, dân Vĩnh Linh và bộ đội chiến trường B5 đã giành được, nhưng không vì thế mà chủ quan, thỏa mãn, nghỉ ngơi; phải chuẩn bị tư thế sẵn sàng, xốc tới, xốc tới giải phóng hoàn toàn miền Nam. Đồng chí cười vồn vã làm cho mọi người như quên hết mọi gian khổ, hy sinh. Với cử chỉ thân thiết, đồng chí bắt tay từng người và căn dặn: "Cứ thế nhé, thế nhé"...
Sáng hôm sau, tại hội trường Khu ủy Vĩnh Linh ở Nam Phú - Vĩnh Nam, trước đông đảo cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Vĩnh Linh và Triệu Phong, đồng chí Lê Duẩn dành nhiều thời gian nói chuyện thân mật.
Với tâm trạng phấn khởi, tin tưởng, biểu hiện trên khuôn mặt luôn tươi cười rạng rỡ, đồng chí Lê Duẩn phân tích thắng lợi to lớn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Mở đầu, đồng chí tâm tình: "Khi người ta cảm động nhất thì người ta không nói được nữa, khi mà người ta cảm động hơn hết thì làm thinh là đúng hơn cả. Nhưng bây giờ thì khác. Sáng hôm nay, tôi gặp tất cả các đồng chí, gặp anh em, người xóm, người làng, tôi nói một số ý kiến nhé!". Đồng chí nói: "Với việc ký kết Hiệp định Paris, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đã giành thắng lợi vẻ vang. Đây là thắng lợi rất to lớn của cuộc kháng chiến oanh liệt nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta". Đồng chí nhấn mạnh: "Thắng lợi căn bản của nhân dân ta lần này là ở chỗ buộc Mỹ phải công nhận chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam. Mỹ phải rút quân khỏi miền Nam và rút hết. Lần này Mỹ ra khỏi miền Nam thì Mỹ ra luôn, không trở lại được nữa".
"Khi bắt đầu đánh Mỹ, nhiều người tưởng chừng ta không thể thắng được Mỹ. Mà nó mạnh thật, quân tinh nhuệ đông, trang bị vũ khí hiện đại nhất. Vì vậy đây là một thắng lợi có ý nghĩa thời đại".
Đồng chí nêu rõ sự vĩ đại và ý nghĩa thời đại của thắng lợi này là ở chỗ: "Hai trăm năm qua, Mỹ chưa thua ai, bây giờ thua Việt Nam. Một nước nhỏ và nghèo như ta mà đánh thắng một nước lớn, mạnh và giàu nhất thế giới như vậy là một điều hết sức lạ lùng, lạ lùng chưa từng có."
Cả hội trường vỗ tay, cười rộ. Nhìn toàn thể mọi người, đồng chí hỏi: "Các đồng chí có hay đọc lịch sử Việt Nam không?". Chưa có ai trả lời, đồng chí nói tiếp: "Tôi bây giờ đây tuy đã học lịch sử nhiều lần nhưng vẫn thường giở lịch sử Việt Nam ra đọc. Tôi đọc để biết nước Việt Nam như thế nào, cha ông ta là ai. Các đồng chí đọc lịch sử có hiểu chúng mình đây này, không phải tự nhiên mà có đâu. Lúc chúng ta sống những năm tháng chiến đấu đây, lúc giữa hai miền của nước nhà cọ xát với cái sống, chết thì những tinh thần kết tinh của hàng nghìn năm còn ở trong chúng ta đây, sống lại, bùng lên... Chúng ta không có xương đồng, da sắt vì da sắt, xương đồng cũng tan nát dưới bom đạn Mỹ. Mà vì chúng ta là con người, con người thật sự. Con người đó thật sự là con người Việt Nam nữa mới làm được. Con người đó, cả thế giới bây giờ nói là con người của thời đại, là con người tiêu biểu cho lương tâm của cả loài người... Hai chữ Việt Nam, cả thế giới nói đồng nghĩa với hai chữ anh hùng!".
Có lẽ, đây là lần đầu tiên cán bộ, chiến sĩ, nhân dân Vĩnh Linh, Triệu Phong được cảm nhận hết ý nghĩa thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước mà chính bản thân mỗi người, mỗi gia đình, người thân, xóm làng đã đóng góp máu xương cùng cả dân tộc vừa giành được. Tâm trạng mọi người rạo rực, tự hào, tưởng chừng như muốn bay lên, muốn tiến thẳng ra chiến trường quét sạch kẻ thù, hoàn thành sự nghiệp mong đợi bấy lâu. Cũng chính vì vậy, đồng chí Lê Duẩn không quên nhắc lại bao nỗi khổ đau mà nhân dân Vĩnh Linh cũng như cả nước phải chịu đựng để có thắng lợi vinh quang này. Từ đó đồng chí nêu rõ nhiệm vụ sắp tới: "Nay mai, chúng ta sẽ xây dựng một cuộc sống không còn nghèo đói nữa, trẻ em ta không còn đau khổ nữa, không một ai đau khổ nữa. Điều đó là khó lắm, nhưng ta phải làm. Nếu một gia đình nào đó mà con không có áo bận thì tôi không chịu đâu, tôi nói mãi, không cho phép làm chuyện đó. Vinh quang là gì, sung sướng là gì? Vinh quang là được độc lập, tự do, sung sướng là thương nhau như vậy. Có phải không? Không phải bận cái áo đẹp là vinh quang, không phải có cái nhà to lớn là vinh quang. Mà cái vui, cái vinh quang, cái sung sướng là chúng ta độc lập, tự do, không nô lệ nữa và chúng ta có thể thương nhau, lo cho nhau được, chứ không phải như trước... Nói như vậy, tôi muốn nói với cả anh em ở trong kia, cả Triệu Phong."
Vì vậy, đồng chí căn dặn: Khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, chúng ta phải làm cho những người ở phía "bên kia" hiểu được tấm lòng bao dung của Đảng và Nhà nước cũng như của tất cả mọi người đã chiến đấu không nề hy sinh gian khổ cho hòa bình, thống nhất Tổ quốc. Hãy xóa hết tội lỗi cho họ, động viên họ chuộc lại lỗi lầm bằng sự đóng góp cho công cuộc xây dựng hôm nay. Quan điểm hòa hợp dân tộc xuất phát từ lòng nhân ái bao la của đồng chí đã được Bác Hồ đồng tình khi Người còn sống... Những lời tâm tình như cởi mở tấm lòng của đồng chí Lê Duẩn làm cả hội trường xúc động nghẹn ngào, có đồng chí lấy khăn lau nước mắt.
Liên hệ tình hình Vĩnh Linh, đồng chí nói: "Trước kia ở Vĩnh Linh, Do Linh, trẻ con mười tuổi trở xuống, ông bà già sáu mươi tuổi trở lên mỗi bữa ăn mới có một bát cơm nhỏ, số người còn lại trong gia đình đều phải ăn toàn sắn không thôi, sắn ngâm không có gì cả. Lúc đó, gia đình đủ ăn là như vậy đó. Nên đất đai trồng toàn sắn. Bây giờ Vĩnh Linh phải trồng cây công nghiệp, đắt tiền hơn, phát triển công nghiệp và có phát triển mạnh công nghiệp, đất nước ta mới giàu, Vĩnh Linh mới giàu."
Theo đồng chí, để làm được điều đó, phải phát huy tinh thần chiến thắng nhưng cũng phải thấy được khó khăn để vượt qua. Tuy nhiên, việc xây dựng cuộc sống hôm nay phải nhìn thấy tương lai của ngày mai. Chúng ta phải luôn chú trọng việc xây dựng con người mới, đó là con người có độc lập tự do và biết thương người để xây dựng một nước Việt Nam không chỉ đẹp trong chiến đấu mà còn đẹp trong cuộc sống nữa. Ta đang làm đây và muốn như vậy các đồng chí phải làm. Bởi vì, trước hết người đảng viên phải đẹp đã... Nói đến đó, đồng chí cười rất tự nhiên, hội trường như ấm cúng hẳn lên.
Cuối cùng, đồng chí Lê Duẩn nói: "Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau, cùng ôn lại quãng đường khó khăn, gian khổ, ác liệt, hy sinh mà chúng ta đã vượt qua. Thời gian tới cũng còn nhiều khó khăn, gian khổ nhưng không phải như trước đây. Quân và dân ta đã chiến thắng. Chiến thắng đó là công lao của tất cả mọi người từ cụ già đến em nhỏ. Các bác, các anh, các chị ở đây phải thấy rõ chiến thắng để nói cho con cháu mình biết mà phấn khởi tự hào... Nhưng, chúng ta phải luôn nhắc nhau và ghi nhớ: Ta là người chiến thắng nhưng không được kiêu ngạo, phải đoàn kết yêu thương nhau (đồng chí xiết hai tay lại với nhau), để cùng cả nước tiến lên giành thắng lợi to lớn hơn. Nhân dịp Tết chiến thắng, mừng Xuân mới, tôi chúc các bác, các anh, các chị, các đồng chí, đồng bào luôn luôn mạnh khỏe, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng cuộc sống mới, quyết xứng đáng như lời khen ngợi của Bác Hồ...".
Và như thường lệ, sau mỗi buổi nói chuyện, bao giờ đồng chí cũng hỏi: "Có ai hỏi gì nữa không?". Một số đồng chí cho rằng cán bộ rất thiếu, phải làm như thế nào; hướng phát triển tới và khi giải phóng rồi, ta có quan hệ với các nước tư bản không? Bằng sự phân tích cụ thể, sinh động, đồng chí trả lời cặn kẽ từng vấn đề, mọi người vô cùng thỏa mãn...
Buổi nói chuyện đã kết thúc nhưng ai cũng lưu luyến, bịnh rịnh. Chờ đồng chí lên xe, khuất hẳn sau con đường làng, mọi người mới hối hả tỏa đi các ngả với tâm trạng hết sức phấn chấn.
Về lại nơi nghỉ ở Nam Hùng, đồng chí Lê Duẩn đến chúc tết các gia đình xung quanh. Đồng chí hỏi ăn tết có vui không, có đầy đủ không? Những người nông dân Vĩnh Linh chất phác, dũng cảm vô cùng xúc động trước sự quan tâm của đồng chí, trả lời: "Thưa Bác, bộ đội ăn tết thế nào thì chúng cháu ăn tết như thế ạ!". Đồng chí rất vui và chúc mọi gia đình mau đoàn tụ, năm mới thắng lợi mới. Đến nhà chị Phạm Thị Du - văn công của Trung đoàn 270, con của một liệt sĩ đã hy sinh trên đường tiếp tế ra đảo Cồn Cỏ, người vinh dự được hát ru con cho Bác Hồ nghe, chị cất giọng ngọt ngào hát tặng đồng chí Lê Duẩn bài hát về đảo nhỏ anh hùng:
"Cồn Cỏ hiên ngang giữa muôn trùng sóng nước
Từ ngày có bộ đội Cụ Hồ đặt bước tới đây
Bốn mùa trái chín trĩu cây
Giăng vàng lưới thép chặn tay quân thù...
Cả nước vang lừng chào mừng Cồn Cỏ
Như ngôi sao sáng ngời chói tỏ muôn phương
Hoan hô tập thể anh hùng
Đang khua roi giục ngựa giong cương diệt thù".
Đồng chí nghe chăm chú, khen chị Du hát rất hay rồi bảo chị cùng gia đình chụp ảnh lưu niệm.
Đêm giao thừa, đồng chí Lê Duẩn với niềm vui đại thắng của cách mạng miền Nam, của dân tộc hòa trong không khí mừng Đảng, mừng Xuân, đã giành trọn tình cảm của mình cho chiến sĩ, đồng bào và cán bộ quân dân khu vực Vĩnh Linh... Những tình cảm như người thân trong một gia đình của đồng chí Lê Duẩn là những kỷ niệm đẹp đẽ, khó quên trong lòng mỗi người. Sau này, cuộc sống dù còn bao gian khó nhưng những giờ khắc hạnh phúc đó vẫn sống mãi, tiếp thêm động lực cho họ đứng vững và vươn lên.
Cũng trong chuyến đi này, đồng chí Lê Duẩn về thăm xã Vĩnh Giang, xã giới tuyến anh hùng, một cửa ngõ quan trọng của con đường vận chuyển Bắc - Nam. Được tin báo có khách Trung ương về thăm, cán bộ xã nhộn nhịp, khẩn trương chuẩn bị hội trường, trang trí cờ hoa, huy động nhân dân gấp rút san lấp hố bom, mở đường cho xe đến. Xúc động dâng trào nên dù chỉ gặp lần đầu nhưng ai cũng cảm thấy vô cùng gần gũi, chan hòa. Lực lượng dân quân, du kích, cán bộ xã và các hợp tác xã được triệu tập. Riêng thôn Tân Mỹ, nơi có bà con K15 (Triệu Sơn - Triệu Phong) và một số nhân dân Trung Giang đang sinh sống và là nơi có hội trường của xã, toàn thể đồng bào được vinh dự đến đón đồng chí Lê Duẩn. Bước xuống xe, đồng chí Lê Duẩn giơ tay chào và đi vào hội trường - một hội trường nửa chìm, nửa nổi. Nhân dân Vĩnh Giang và Triệu Phong và Do Linh đứng hai bên đường đón chào đồng chí. Đến chỗ có các cụ già và trẻ nhỏ, đồng chí Lê Duẩn bắt tay từng người, chúc sức khỏe với cử chỉ thân ái và nụ cười rạng rỡ. Bà con Triệu Phong nhìn thấy đồng chí Lê Duẩn, cứ xuýt xoa: Tưởng ai, té anh Ba Nhuận! Anh Ba Nhuận! Rồi hối hả bảo nhau đến gần đồng chí để nhìn rõ hơn. Một số cụ già Do Linh, khăn đóng áo dài, tỏ ý cung kính, cứ một điều: "Thưa Ngài", hai điều "Thưa Ngài". Đồng chí Lê Duẩn khoát tay thân mật: "Tôi bây giờ là cán bộ của Đảng về gặp cán bộ, đồng bào, không có ngài nào cả". Tác phong giản dị của đồng chí làm mọi người phấn chấn, xóa tan khoảng cách giữa lãnh tụ và nhân dân.
Nghe đồng chí Trần Thiêm - Bí thư Đảng ủy xã báo cáo những thành tích trong chiến đấu, xây dựng của Đảng bộ và quân, dân Vĩnh Giang, đồng chí Lê Duẩn rất phấn khởi. Đồng chí khen ngợi đồng bào, chiến sĩ, cán bộ, đảng viên đã chịu đựng gian khổ, dũng cảm hy sinh, bám đất chiến đấu, phục vụ tiền tuyến, không những giỏi về đấu tranh vũ trang mà còn giỏi về đấu tranh chính trị, lập nhiều chiến công xuất sắc. Quân, dân Vĩnh Giang đã bắn rơi máy bay, bắn cháy tàu chiến Mỹ, góp phần vào thắng lợi vĩ đại của cả nước. Đế quốc Mỹ đã thua và khó có thể quay trở lại. Miền Bắc đã hòa bình, nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên, nhân dân Vĩnh Giang cũng như nhân dân Vĩnh Linh là hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng lại cuộc sống. Trung ương Đảng và Chính phủ rất thông cảm với sự hy sinh mất mát của Vĩnh Giang, chắc chắn sẽ có sự quan tâm, giúp đỡ. Nhất định trong thời gian không lâu nữa, cuộc sống của nhân dân ta sẽ thay đổi nhiều.
Nói chuyện với bà con Triệu Phong, đồng chí ôn lại những năm tháng hoạt động cách mạng gian khổ ngày trước mà các mẹ, các chị đã từng che chở, nuôi dưỡng đồng chí. Cả lãnh tụ và nhân dân nghẹn ngào nhắc lại những kỷ niệm ngày xưa mà đến hòa bình hôm nay, người còn, người mất. Nói đến nhiệm vụ trước mắt, đồng chí căn dặn bà con Triệu Phong khi trở về quê hương phải gương mẫu trong lao động và cuộc sống, học tập cách sản xuất của Vĩnh Linh để về động viên, giúp đỡ làng xóm cùng nhau vượt khó khăn, xây dựng lại quê hương. Bà con Triệu Phong rất cảm động, hứa với đồng chí sẽ thực hiện tốt lời căn dặn của đồng chí. Trong vòng tay một cụ già tóc bạc, với đông đảo bà con, đồng chí Lê Duẩn chụp ảnh lưu niệm...
Hôm nay, nhớ lại hình ảnh đồng chí Lê Duẩn đi trên mép giao thông hào và những hố bom san vội để làm đường, cán bộ nhân dân Vĩnh Linh như cảm thấy nụ cười thân thương, tác phong bình dị của đồng chí Tổng Bí thư còn hiện rõ. Nghiệm lại những điều đồng chí dặn dò (mà lúc đó có nhiều người thắc mắc) mới càng tâm đắc trước tầm nhìn xa trông rộng của đồng chí...
Đến thăm đồn Công an Hiền Lương - đơn vị Anh hùng, đồng chí khen ngợi các chiến sĩ Công an vũ trang dũng cảm bám trụ chiến đất, giữ đấu, giữ cờ, quyết không cho kẻ thù xâm phạm. Anh em trong đồn không giấu nỗi niềm sung sướng, hạnh phúc. Đồng chí hỏi vì sao mà phấn khởi, anh Nguyễn Tân (một trong ba người đã kéo lá cờ Tổ quốc lên đỉnh cột cờ bên bờ giới tuyến vào ngày đầu sau khi ký kết Hiệp định Paris ngày 28/1/1973) đã trả lời với đồng chí Tổng Bí thư rằng: Nhờ sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã đánh thắng một tên đế quốc to là Mỹ, đồng chí xiết chặt anh Tân vào lòng với nụ hôn thắm thiết, chân tình.
Trải qua bao thử thách cam go, Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Linh đã đoàn kết keo sơn, cùng cả tỉnh, cả nước phấn đấu không mệt mỏi để thực hiện lời dạy bảo của đồng chí Lê Duẩn.
Đồng chí Lê Duẩn đã đi xa nhưng bước chân đồng chí trên quê hương Vĩnh Linh trong những ngày khói lửa bom đạn chưa tan vẫn còn in đậm. Từ chuyến đi lịch sử đến Vĩnh Linh năm 1973, đồng chí gửi trọn niềm tin và lòng quyết tâm theo đoàn quân rầm rập tiến thẳng ra chiến trường, để rồi giữa sân bay Tân Sơn Nhất lồng lộng trời xanh, đồng chí siết chặt trong lòng đồng bào, đồng chí mà hai mươi năm đằng đẵng mong chờ, nay đã hội ngộ trong niềm vui đại thắng.
L.T.H
_____________
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bài phát biểu của đồng chí Lê Duẩn tại Vĩnh Linh Tết Quý Sửu 1973.
2. Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Trị tập I, II, NXB Chính trị Quốc gia 1996, 1999.
3. Lịch sử Đảng bộ huyện Vĩnh Linh 1930 - 1975, xuất bản 1994
