Giúp bản bằng cả tấm lòng

Tìm thuốc cứu người 

“Mình không muốn kể, vì thực ra việc mình làm không có chi to tát cả. Mình thấy bà con đau ốm, trong đầu sẵn có vài ba bài thuốc gia truyền để lại nên chữa giúp người ta. Thương người thì làm thôi...”. Trời mưa. Chạy xe hơn 50 cây số từ thành phố Đông Hà lên thôn Cu Pua nghe ông nói như vậy chẳng lẽ lại xách ba lô ra về. Nghĩ thế nên tôi chỉ còn cách “bắt vạ” ông: “Con từ dưới xuôi lên, xa lắm, mưa ướt hết cả người. Nhà bố có bếp lửa ấm thế, sao không cho con ngồi sưởi một tý? “ Ừ, thế thì được, vào đây”. Bên bếp lửa hồng, từng câu chuyện nối nhau đủ để tôi hiểu về cuộc đời và những việc làm ý nghĩa giúp dân bản của ông Hồ Văn Chuốp.

Trước đây cha của ông Chuốp làm nghề thuốc, nên những khi ông chữa bệnh hay đi tìm thuốc đều có mặt con trai ở bên. Khi ông mất có dặn con phải giữ cho bằng được những bài thuốc gia truyền của tổ tiên để lại và cố gắng giúp bà con khi họ ốm đau. Ông Chuốp đã làm theo lời cha dặn, thấm thoắt mấy chục năm nay ông lặng lẽ chữa bệnh cứu người. Ông Chuốp tâm sự: “Người bệnh tìm đến có tiền cũng chữa, mà không có tiền mình cũng chữa, nếu những bệnh đó nằm trong khả năng của mình. Còn gặp những người có bệnh nặng, mình không biết thì khuyên họ đến bệnh viện...”. 

Người dân ở thôn Cu Pua đã quá quen thuộc với hình ảnh ông Chuốp một tháng vài ba lần chống gậy vào rừng sâu hái thuốc. Chân trái của ông trong một lần đi rừng bị ngã sinh tật, không đi đứng được như người bình thường, nên bây giờ việc đi tìm thuốc của ông rất gian nan. Tuy vậy, ông vẫn lặn lội băng rừng, lội suối tìm thuốc như trước kia. Nhìn vào bắp chân trái teo tóp của mình, ông Chuốp bùi ngùi: “Chân của mình trước đó vốn bị đau rồi, trong một lần hái thuốc vì bất cẩn ngã nên càng nặng thêm. Bây giờ vào rừng tìm thuốc mình phải chống gậy đi. Khổ lắm, nhưng mà được giúp bà con mình thấy rất vui”. Những bài thuốc gia truyền của ông Chuốp có thể chữa khỏi các căn bệnh như: viêm xoang, viêm đại tràng, tiểu đường, bệnh phụ khoa ở phụ nữ... Ông Chuốp nói, đối với bệnh viêm xoang ông chữa khỏi dứt điểm nhờ kết hợp 8 vị thuốc từ rễ, thân, lá cây rừng. Bệnh đại tràng thì chỉ cần 3 vị thuốc thôi. Các vị thuốc ông bốc chỉ cần xông hoặc uống theo đơn ghi sẵn thì bệnh sẽ thuyên giảm trông thấy ngay lần uống thuốc thứ 3... 

Trong nhiều năm qua, ông Chuốp đã chữa bệnh cho rất nhiều người dân ở trong tỉnh và các tỉnh lân cận khi họ tìm đến. Lúc lành bệnh, nhiều người quay lại tìm ông để cảm ơn. Ông khoe rằng, mấy tháng trước có đoàn bác sĩ ở Huế đến nhà tìm hiểu các bài thuốc gia truyền của ông. Ông nói với họ rằng: “Mình sẵn sàng kể tên các vị thuốc trong bài thuốc gia truyền để các bác sĩ nghiên cứu, chữa bệnh cho nhiều người hơn nữa...”.

Đem nghề mới về bản nghèo 

Ngoài bốc thuốc cứu người, ông Hồ Văn Chuốp còn được bà con biết ơn vì đã truyền nghề làm chổi đót cho người dân ở thôn Cu Pua. Ông kể, trước đây nhà ông ở xã Hướng Tân, Hướng Hóa. Hàng ngày, ngoài việc làm thuốc ông còn học hỏi bà con trong bản thêm nghề làm chổi đót để tăng thêm thu nhập. Năm 1993, ông cùng gia đình chuyển đến sống thôn Cu Pua, dựng ngôi nhà sàn nho nhỏ bên cạnh sông Đakrông. Tại đây, ông vẫn tiếp tục bốc thuốc và làm chổi - nghề này lúc bấy giờ vẫn còn xa lạ đối với bà con thôn Cu Pua. 

Nhấp chén chè tươi đặc quánh, ông Chuốp bồi hồi nhớ lại: “Nghề làm chổi đót không xa lạ gì đối với người dân ở xã Hướng Tân, nhưng ở Cu Pua lúc mình chuyển đến, nghề này vẫn chưa có ai biết làm cả, dù ở đây cây đót làm chổi mọc rất nhiều. Bà con không biết làm bởi vì Cu Pua rất xa các chợ ở trung tâm xã, huyện khiến việc trao đổi hàng hóa rất khó khăn, chính vì điều này nên bà con không phát huy được thế mạnh của mình”. Hôm đầu tiên ông Chuốp mang a chói đi bẻ đót, bà con ở Cu Pua lạ lắm. Họ kháo nhau rồi tò mò hỏi ông rằng: “Thầy thuốc hái hoa cây đó về làm chi?, ông Chuốp chỉ cười mà không trả lời. Mấy hôm sau khi đan xong những cây chổi đầu tiên, ông mang đến nhà hàng xóm để tặng và giải thích cặn kẽ công đoạn làm ra cái chổi đó, từ việc hái đót, phơi đến việc đan thành chổi quét nhà và cuối cùng là mang ra chợ bán. Khi hiểu được việc ông làm có thể mang lại thu nhập cho gia đình, bà con thôn Cu Pua lục tục rủ nhau đến nhà ông để học nghề. Họ đến đông lắm. Gian nhà sàn của ông Chuốp nhiều lúc chật kín cả người, nhiều nhất vẫn là chị em phụ nữ.

 Chị Hồ Thị Cám vừa là bệnh nhân, vừa là “học trò” của ông Chuốp tâm sự: “Trước đây ở bản mình chẳng ai biết cái chổi đót là gì, từ khi già Chuốp đến sống, dạy nghề bà con mới biết và đan được chổi. Nhờ già Chuốp, bây giờ chị em bản mình chẳng còn lo cái đói vào mùa giáp hạt nữa vì kiếm tiền được bằng nghề đan chổi lúc rảnh rỗi ở nhà”. Còn anh Hồ Ê Nót, Tổ trưởng Tổ Hợp tác đan chổi đót Atơi - Cu Pua khẳng định: “Thôn Cu Pua hiện có hơn 80% hộ dân làm nghề chổi đót. Nghề phụ này mang đến thu nhập kha khá cho bà con mỗi khi rảnh rỗi. Chính già Chuốp là người đầu tiên khai sinh nghề đan chổi đót ở bản nghèo này. Bây giờ đời sống người dân đã được cải thiện, phát triển hơn trước nhờ thu nhập từ nghề làm chổi đót, dân bản ở đây biết ơn già Chuốp nhiều lắm”. 

Trò chuyện đến quá trưa thì trời hửng nắng. Bên bếp lửa ngồi lâu đã vạc, ông Chuốp xin phép khách ra sân phơi lại các vị thuốc tìm hái ở rừng về. Trước khi bước xuống cầu thang, ông nói: “Đời người ngắn lắm. Giúp được ai thì cố gắng mà giúp cho trọn nghĩa con người với nhau...”. Hơn chục năm qua, ông đã làm được những điều mà tự đáy lòng mình luôn tâm niệm.