TCCV Online - Nhân dân, đặc biệt là cựu chiến binh, bộ đội và công an khắp nơi trong cả nước về Quảng Trị viếng liệt sĩ tại hai nghĩa trang quốc gia Trường Sơn và Đường Chín đều hài lòng với việc xây dựng hoành tráng, chu đáo và đẹp mắt của hai nghĩa trang này. Giữa nắng hè gay gắt, gió Lào quạt lửa, cỏ hai bên đường cháy ngọn, vàng hoe, vậy mà nơi đây hoa vẫn nở: đỏ, trắng, vàng, tím… khoe sắc. Ở ngoài kia, tre già nứt nổ, những loại cây cổ thụ ở nghĩa trang vẫn xanh rờn bóng mát.
* * *
Rót cho tôi một ly trà thơm đậm, anh Quang tâm sự: Trước đó tôi làm nghề ươm giống cây lâm nghiệp; trồng cây xanh đô thị; tạo Bon sai, hoa tết; bất cứ việc gì đụng đến cây là làm.
Anh chia sẻ: “Không đơn giản có cây bóng mát, cây cảnh, có hoa là đem trồng. Quảng Trị mình nắng nóng, gió Lào khốc liệt, nhiều loài trong số đó không thể sống nổi qua một mùa hạn. Công việc khó khăn nhất của tôi lúc đầu là tìm cho ra loài cây, hoa, chịu được hạn, nóng, trồng thử nghiệm rồi mới dám trồng đại trà. Nói thì giản đơn nhưng làm thì cực kỳ vất vả. Phải tra cứu tài liệu khoa học, hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp khắp mọi nơi. Đến Bộ Nông nhiệp và phát triển nông thôn, trường Đại học nông nghiệp 1 Hà Nội nhờ tư vấn. Vậy mà cũng phải trải qua nhiều thất bại cay đắng. Có những cây cảnh, cây bóng mát tiền triệu, tốn nhiều công phu bứng bới, vận chuyển mang về trồng, nhưng không sống được. Mình ít vốn, thất bại như vậy đau lắm nhưng lặng lẽ đốn bỏ, thử nghiệm cây khác, giống khác. Cuối cùng cũng thống kê được một bộ cây và hoa cảnh đẹp, trồng được, thực hiện được những dự án khá lớn, làm mát, làm đẹp hai nghĩa trang này. Hơn hai mươi năm qua, vợ chồng tôi cùng công nhân của mình đã trồng được hàng chục ngàn cây hoa cảnh, cây bóng mát, trong đó có khoảng 300 cây trang Nhật, 400 cây thông, 200 cây thiên tuế và rất nhiều đa liễu, cau vua, hoàng anh, cừa núi… Nghĩa là, những dự án, nhu cầu làm đẹp của hai nghĩa trang cần bao nhiêu cây, chúng tôi đáp ứng đủ bấy nhiêu.
Chêm thêm trà vào tách cho tôi rồi tiếp tục câu chuyện: Mỗi loại cây cảnh đưa thành công vào trồng ở nghĩa trang là cả một quá trình như tìm và kết thân với một người bạn. Để có những thảm cỏ như yêu cầu của các hợp đồng, tôi chọn và giới thiệu cỏ ba lá (cỏ gừng), loại cỏ hoang giả của Việt Nam, không cần nhập ngoại. Chúng tôi đi tìm, xăm bứng từng ngọn, từng bụi nhỏ ở bờ đê, bờ mương, các mảnh đất hoang, gom về ươm, nhân lên dần dần, tháng này qua năm khác, cuối cùng có đủ số lượng như mong muốn rồi mới đem trồng. Nhiều vùng đất trống ở nghĩa trang bây giờ đã có những thảm cỏ xanh rờn, làm dịu lại những cơn nóng cháy rát của mùa hè.
Có những loại cây, ban đầu không có trong hợp đồng, nhưng thấy đẹp, chúng tôi đưa về trồng thử. Nếu cây chết thì trồng lại, trồng lại vẫn chết, đành im lặng chấp nhận. Cây sống tốt thì giới thiệu với các cơ quan quản lý, để đưa vào dự án, hợp đồng. Bây giờ cây bóng mát và cây cảnh ở hai nghĩa trang này khá đa dạng như: cỏ Nhật, cỏ đậu, cúc dây, cỏ lạc, hoàng anh, lài tây, lam chiều… Cây bóng mát: cừa núi, đa liễu, đa lá sứ, ngọc lan…
Đi thăm vườn cây của anh chị mới thấy sự làm việc cần cù, thông minh, tài hoa và tâm huyết kỳ lạ. Vườn của anh chị rộng khoảng hai ngàn mét vuông, đầy ắp cây cảnh, với ba tầng hoa lá. Dưới thấp là các chậu hoa, lá, cỏ. Tầng trung là phong lan nhiều loại quý hiếm, lủng lẳng đung đưa theo chiều gió. Tầng cao là cây cảnh, cây bóng mát cổ thụ. Hàng ngàn cây khác nhau, chỉ vào cây nào anh cũng nhớ lai lịch của nó: “Cây cau vua này tôi đã chăm sóc nó 21 năm, từ khi còn bé, đến bây giờ cao tới hơn 6m. Cây đa này, kiếm được ở một vùng núi đá giáp biên giới Lào”. Chỉ vào một giây leo chỉ dài bằng hai chiếc đủa, nhỏ như một sợi lạt, quấn vào một chiếc cọc cắm bên cạnh, anh nói: Hoa nó đẹp lắm, tôi kiếm nó từ Rú Lịnh ngoài Vĩnh Linh, từ thời còn đi học. Tôi kinh ngạc, vậy đã gần 40 năm! Anh cười: Đúng, vợ chồng tôi chăm sóc nó 40 năm. Trong vườn này có nhiều loại cây đang được thử nghiệm. Nhất định rồi đây các nghĩa trang sẽ có thêm nhiều loại cây cảnh, cây bóng mát đẹp.
Việc trồng cây cũng đòi hỏi tính nghệ thuật rất cao. Không phải có hoa, có cây cảnh là trồng. Cũng là đa, nhưng có nhiều loại: đa đầu làng, lá mít, lá nhám, lá liễu, Ấn Độ đỏ, Ấn Độ xanh, lá sứ… Cũng là cau, nhưng có nhiều loại: cau vua, tiến vua, sâm banh, lùn, nhà, mẫu hậu, phú quý,… Trồng cây xuống ở đâu phải căn cứ hình dạng, màu sắc của cây, căn cứ đặc điểm sinh thái, phải phù hợp địa mạo, phù hợp kiến trúc xây dựng, những tượng đài, phù điêu… ở xung quanh đó. Điều này phải nhờ vào sự nhạy cảm của chính mình, qua lăn lộn nhiều năm với công việc, ít có sách vở nào để tham khảo được.
Làm nhiều, làm lâu năm, được tiếng, nhiều cơ quan ban ngành tìm tới đặt hàng. Những hợp đồng này không lớn, nhiều nơi nhỏ lẻ, nhưng không bao giờ anh từ chối. Chỉ cần không lỗ là anh làm. Vì làm đẹp, làm mát cho một nơi nào đó cũng là góp chút công nhỏ làm đẹp cho thành phố của mình. Có thêm việc là tạo thêm công cho người lao động. Bây giờ là lúc ít việc nhất cũng có bốn công nhân thường xuyên chăm sóc cây giống vườn cảnh, thực hiện các hợp đồng nhỏ cho các nơi có nhu cầu. Năm 2014, tính trung bình cả năm, có mười lao động làm việc mỗi ngày, với mức lương 200.000 đồng một ngày, làm đủ 30 ngày một tháng là 6 triệu.
Công việc ổn định lai thu nhập khá cao nhưng gia đình anh chị vẫn giản đơn, bình dị trong một ngôi nhà cấp bốn. Thì ra, cái được lớn của họ không phải là đồng tiền mà ý nghĩa thiêng liêng của công việc là làm đẹp các nghĩa trang. Anh tâm sự: “Du khách các nơi thường về thăm hai nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn và Đường Chín đông nhất là dịp lễ lớn 30 tháng 4, 27 tháng 7. Sau khi thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, họ thường đi vòng quanh thưởng ngoạn, ngắm nhì những hàng cây xanh mướt tỏa bóng, những khóm hoa kheo sức rực rỡ sắc màu như người thân lâu ngày gặp lại. Những hình ảnh ấy càng thôi thúc chúng tôi trong việc trồng, chăm sóc cỏ cây, hoa lá nơi này ngày càng khang trang, đẹp đẽ hơn. Để mỗi khi du khách, đồng đội, cha mẹ, con cháu, người thân của các anh hùng liệt sĩ mỗi lần trở lại thăm viếng họ phần nào vợi bớt nỗi đau trong lòng”.
Trong cuộc đời anh chị đã xê dịch nhiều công việc, có khi nào lại thay đổi công việc của mình một lần nữa?
Anh cho biết: “Tôi đã từng là bộ đội, tham gia hai chiến trường Tây Nam và biên giới phía Bắc, là đồng đội của các đồng chí đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng đất nước. Nay có cơ duyên được làm mát, làm đẹp cho các anh hùng liệt sĩ ở hai nghĩa trang này để đền ơn đáp nghĩa, là nghĩa tình với đồng đội cao cả, vừa là một vinh dự lớn lao trong cuộc đời tôi. Tôi nguyện sẽ gắn bó với công việc làm đẹp ở chốn thiêng liêng này cho đến khi không còn sức khỏe chứ không bao giờ thay đổi”.
Chia tay anh Quang, chị Minh khi bóng chiều đã tắt nắng, nhưng gió Lào tháng 7 nơi này vẫn thổi như quạt lửa bỏng rát. Tôi thầm cầu chúc cho anh chị thật nhiều sức khỏe để ngày ngày chăm sóc những khóm hoa khoe sắc, những hàng cây tỏa bóng rợp mát đung đưa trong gió để các anh hùng liệt sĩ yên giấc ngàn thu.
L.V.T
