Làm tranh bằng gạo

 Qua bàn tay tài hoa của chị Trương Thị Kiều, khóm 5, thị trấn Hải Lăng, huyện Hải Lăng (Quảng Trị), những hạt gạo li ti đã liên kết, hòa hợp với nhau tạo thành bức tranh gạo làm say đắm lòng người. Hạt gạo quê hương hôm nay đã khoác lên mình “chiếc áo” mới, hiện diện trên nhiều phố phường, trong nhịp sống hiện đại và ghi dấu ấn trong trái tim những người yêu nghệ thuật... 

Hiện thực giấc mơ làm tranh gạo 

Chúng tôi đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, từ khâm phục đến khen ngợi người phụ nữ đã làm nên những bức tranh gạo tinh xảo. Chị là Trương Thị Kiều-người mà trước khi đến với môn nghệ thuật này kiến thức hội họa, nghệ thuật xuất phát từ con số… 0 tròn trĩnh. Nhân tố quyết định thành công của chị chính là niềm đam mê cháy bỏng và sự kiên nhẫn, quyết tâm thực hiện niềm đam mê đó bằng trái tim đầy nhiệt huyết. Hơn 200 bức tranh gạo ra đời trong gần 2 năm qua, trong đó có nhiều bức đã đi khắp các vùng miền trong và ngoài nước như thay lời muốn nói về tinh thần, nghị lực vượt lên khó khăn của chị Kiều.

Chị Kiều trực tiếp làm tranh gạo

Mối “lương duyên” với tranh gạo của chị Kiều bắt đầu từ lúc chị… thất nghiệp. Chị chia sẻ, sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Kinh tế Đà Nẵng, chị xin vào làm việc cho nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau ở Hải Lăng. Vài năm sau, chị lập gia đình và sinh 2 đứa con. Khi trở lại công việc, chị gặp rất nhiều khó khăn, vất vả bởi vừa làm việc chuyên môn, vừa chăm lo việc nhà, chăm sóc 2 đứa con thơ. Chị quyết định xin nghỉ việc để ở nhà làm hậu phương vững chắc cho chồng đi xa làm kinh tế. 

“Công việc nhà chiếm phần lớn thời gian nhưng trong khoảng thời gian nghỉ ngơi ít ỏi, tôi lại muốn tìm kiếm một công việc gì đó để có niềm vui và phút giây thư giãn. Ý tưởng làm tranh gạo bắt đầu hình thành từ đó và tôi quyết tâm thực hiện bằng tất cả đam mê vào đầu năm 2014”, chị Kiều cho biết. 

Khi bắt tay vào làm, chị gặp rất nhiều khó khăn bởi chưa từng nhìn thấy tranh gạo bao giờ. Chị tự nhủ, làm đến đâu rút kinh nghiệm đến đó, không được bỏ cuộc giữa chừng. Chị đi tham quan nhiều cơ sở làm tranh trong, ngoài tỉnh để mở mang tầm mắt, qua đó chắt lọc, tích lũy những kinh nghiệm quý báu từ những người làm tranh đá quý, tranh sơn dầu…để vận dụng linh hoạt vào làm tranh gạo. 

Khi đã trang bị nhiều kiến thức về làm tranh, chị quyết tâm thực hiện giấc mơ làm tranh gạo của mình. Việc đầu tiên chị làm là ra chợ mua vài cân gạo, một số dụng cụ phục vụ làm tranh. Chị kể, từ tờ mờ sáng, khi các thành viên trong gia đình đang ngủ, chị thức dậy và bắt đầu đổ gạo vào chảo để rang. Qua bàn tay chị, từng hạt gạo chuyển từ màu trắng sữa sang nhiều màu sắc khác nhau. Khi rang xong gạo, chị bắt đầu lựa chọn những hạt gạo săn chắc, màu sắc phù hợp theo yêu cầu của bức tranh mà chị đã vẽ trước đó. Tiếp đến, chị đổ keo dính xuống bức tranh và lấy nhíp nhỏ gắp từng hạt gạo, sắp xếp theo hình vẽ trên bức tranh. Sau 10 ngày miệt mài, tỉ mỉ trong công việc với không ít lần thất bại, chị Kiều đã hoàn thành bức tranh gạo chữ Tâm đầu tiên. Bức tranh là sự liên kết của không biết bao nhiêu hạt gạo, mỗi hạt gạo chứa đựng tấm chân tình mà người làm gửi gắm vào đó như một sự tri ân sâu sắc đối với quê hương.

Chị Trương Thị Kiều bên những bức tranh gạo

 Chị Kiều xúc động chia sẻ: “Không có gì vui hơn khi bao nhiêu công sức đổ xuống đã gặt hái thành quả bước đầu. Đây chính là nguồn động viên, cổ vũ mạnh mẽ cho tôi tiếp tục tự tin đi trên con đường nghệ thuật, làm thêm nhiều bức tranh đẹp từ hạt gạo quê hương”. 

“Thương hiệu” mang hình bóng quê hương 

Điều thú vị trong mỗi bức tranh gạo của chị Trương Thị Kiều chính là mỗi sản phẩm đều mang tính độc đáo, vẻ đẹp riêng biệt, bởi tất cả đều làm thủ công. Chị Kiều cho biết, nhiều người tìm đến chị xin được học làm tranh gạo. Chị đồng ý và chỉ bảo cho họ tận tình nhưng họ chỉ học được 5 hoặc nhiều nhất 7 ngày là bỏ cuộc dẫu vẫn luôn nặng lòng với tranh gạo. Nguyên nhân chính là họ không có sự kiên nhẫn để làm một bức tranh, chưa nói đến tính sáng tạo để làm nên một bức tranh gạo đạt giá trị nghệ thuật cao. Vậy là một mình chị tiếp tục công việc của mình bằng niềm đam mê, sự tỉ mỉ trong từng công đoạn và sáng tạo không ngừng. Mỗi bức tranh gạo của chị không có bức nào giống bức nào. Đây chính là điều đặc biệt mà nhiều người thích tranh của chị… 

Chứng kiến bàn tay tài hoa và tấm lòng của chị Kiều “thổi hồn” vào từng hạt gạo, chúng tôi hiểu để có được bức tranh gạo đạt chất lượng cần phải có sự kết hợp giữa sáng tạo và niềm đam mê cháy bỏng. Chị Kiểu chia sẻ, khâu quan trọng quyết định việc thành bại của một bức tranh gạo chính là khâu chọn nguyên liệu, phải chọn hạt gạo đều, bóng, săn chắc. Khi rang, tay phải đảo gạo liên tục để các hạt gạo không bị nở to, hạt gạo rang lên cứng, có màu sắc ưng ý. Điều tối kỵ trong tranh gạo là không được dùng phẩm màu pha trộn vào để gạo có nhiều màu sắc, bởi khi dùng phẩm màu, hạt gạo dễ bị mốc, màu sắc dễ bị nhạt phai theo thời gian…, điều đó đồng nghĩa với việc một bức tranh gạo chỉ tồn tại trong thời gian ngắn.

Khâu quan trọng trong làm tranh gạo chính là chọn gạo, rang gạo để cho hạt gạo săn chắc, có nhiều màu sắc

Hiện nay, với cách chọn gạo, rang gạo rất chuyên nghiệp, chị đã biến những hạt gạo màu trắng thành 7 màu sắc khác nhau như màu đen, vàng, vàng nhạt, vàng óng, vàng sữa…Vì màu sắc của hạt gạo rất hạn chế nên sẽ khiến cho người làm tranh gặp nhiều khó khăn trong việc tạo thêm những gam màu đa chiều trong tranh. Khi gặp màu sắc mà hạt gạo rang lên không có thì người làm phải biết lắp ghép các hạt gạo theo bố cục hợp lý để các gam màu khác nhau liên kết tạo ra một màu sắc mới. Chính sự khan hiếm về màu sắc đã góp phần tôn vinh sự tài hoa của người làm tranh gạo. Vượt lên khó khăn ấy, chị Kiều đã làm nên nhiều bức tranh gạo tuyệt đẹp, phong phú về màu sắc, giữ nguyên vẹn hồn quê. 

“Để bức tranh gạo tồn tại được lâu trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, tất cả các khâu từ chọn hạt gạo đến gắn kết các hạt gạo với nhau, đóng khung…phải đạt tiêu chuẩn. Tuy mới chỉ gần 2 năm làm tranh gạo nhưng tôi khẳng định rằng, tranh mình làm ra có “tuổi thọ” trên 10 năm”, chị Kiều tự tin cho biết. Những bức tranh chị làm ra luôn được thị trường đón nhận bởi tính độc đáo, giá cả hợp lý. 

Chị tâm sự: “Tùy vào từng bức tranh có kích cỡ lớn, nhỏ khác nhau, tranh phong cảnh hay tranh về con người, con vật có độ phức tạp khác nhau, thời gian làm tranh dài hay ngắn mà sẽ có giá thành khác nhau. Nhiều người bày tỏ với tôi mong muốn có một bức tranh gạo treo trong nhà, nhưng lại không có điều kiện để mua. Họ biết tôi mất rất nhiều mồ hôi công sức nên không ai trả giá thấp. Bản thân tôi cũng mong muốn có nhiều người được thưởng thức tác phẩm của mình nên luôn đưa ra giá cả hợp lý”. 

Nhìn những bức tranh của chị, nhiều người bất ngờ, ngạc nhiên và thích thú. Chị Kiều nhớ mãi câu nói của một du khách nước ngoài khi nhìn thấy bức tranh gạo do chị làm ra: “Ở Việt Nam, hạt gạo xưa nay chỉ để dùng trong mỗi bữa ăn hàng ngày, nay không ngờ lại được ứng dụng vào làm… nghệ thuật. Chúng tôi cảm bất ngờ và thú vị về điều này”. 

Lấy đó làm động lực, chị đã nỗ lực sáng tạo không ngừng để cho ra đời nhiều sản phẩm tranh gạo đa dạng, phong phú về mẫu mã, chất lượng, đưa hình bóng quê nhà đi khắp muôn nơi…Tâm sự với chúng tôi, chị Kiều cho biết thời gian tới sẽ đi tham quan các vùng miền, các di tích lịch sử để có thêm tư liệu phong phú trong việc sáng tạo những bức tranh gạo mang đậm “hồn quê”. Tiếp đến, chị sẽ đi khảo sát một số điểm ở các thành phố: Huế, Hội An (Quảng Nam), Đông Hà…để mở cửa hàng, trưng bày sản phẩm của mình cho những người yêu thích nghệ thuật gần xa được biết… 

Theo Báo Quảng Trị