Năm nay tôi đã bước qua cái tuổi “thất thập” nhưng trong ký ức già nua của mình, vẫn còn tươi rói những kỷ niệm trong dịp được vinh dự cùng cán bộ và nhân dân xã Vĩnh Giang quê nhà đón đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn về thăm và chúc Tết.
Là con em của địa phương, ngay từ chiều mồng một Tết Quý Sửu (1973), lãnh đạo Đài phát thanh và Báo Thống nhất của khu vực Vĩnh Linh đã cử tôi và Hiền Lương (Bút danh của nhà báo Ngô Đức Biền – nay đã mất) về Vĩnh Giang để nắm tình hình. Trong những năm đánh Mỹ, tôi đã nhiều lần về tác nghiệp ở địa bàn Vĩnh Giang, nhưng chưa lần nào tôi được chứng kiến một không khí khẩn trương, náo nức và vui tươi như chiều mồng một Tết Quý Sửu năm ấy. Mọi sinh hoạt của nhân dân Vĩnh Giang đều diễn ra trên mặt đất. Hầm lán, nhà dựng tạm được trang hoàng cờ hoa rực rỡ. Gia đình nào cũng treo ảnh của Bác Hồ và ảnh của đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn. Mọi người (kể cả đồng bào xã Triệu Sơn, huyện Triệu Phong ra sơ tán) đều mặc áo mới, đi lại thăm viếng nhau cười vui rộn rã. Đêm mồng một tết, cả tôi và nhà báo Hiền Lương đi từ Tân Trại về Cổ Trai đến tận Di Loan, Xuân Tùng và được tận mắt chứng kiến không khí náo nức của cán bộ, nhân dân xã Vĩnh Giang trong việc đón tiếp đồng chí Tổng Bí thư đến thăm và chúc Tết. Có thể nói, đêm mồng một Tết Quý Sửu năm 1973 cả xã Vĩnh Giang không ai ngủ. Mọi người đều có tâm trạng mong trời chóng sáng để được đón chào vị lãnh tụ cao cấp nhất của Đảng đến thăm và chúc Tết.
Không khí náo nức, vui tươi của đêm mồng một làm cho thời khắc của ngày mồng hai Tết đến sớm hơn mọi ngày. Và khi những tia nắng mới đầu xuân tràn lên từ biển ôm choàng lấy những “làng hầm” của vùng đất sông tuyến Vĩnh Giang cũng là lúc đoàn xe chở đồng chí Tổng Bí thư và các đồng chí Khu ủy Vĩnh Linh đến địa phận xã Vĩnh Giang. Từ Mũi Rú - điểm đầu của xã đến trung tâm xã ở Cây Dót, cán bộ, nhân dân xã Vĩnh Giang và đồng bào xã Triệu Sơn (huyện Triệu Phong) ra sơ tán đứng chật hai bên đường, tay cầm cờ hoa đón chào đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn. Hòa trong dòng người, tôi được tận mắt chứng kiến khung cảnh cảm động, ấm áp giữa vị lãnh đạo cao nhất của Đảng với quân và dân vùng đất tuyến Vĩnh Giang và đồng bào ra sơ tán.
Tôi thấy nhiều người cười vui trong nước mắt, vì họ không ngờ rằng trên mảnh đất Vĩnh Giang nhỏ hẹp bên bờ sông tuyến này lại được vinh dự đón tiếp vị lãnh đạo cao cấp của Đảng đến thăm và chúc Tết. Học tập, xem báo, đọc sách, họ biết đồng chí là một nhà lãnh đạo cách mạng tài ba của Đảng, một chiến sĩ cách mạng kiên cường, người trực tiếp soạn thảo Đề cương cách mạng miền Nam, nhưng chưa bao giờ được nhìn tận mắt như hôm nay.
Đến gần hội trường trung tâm xã ở Cây Dót, đồng chí xuống xe ôm hôn những dân quân như Lê Văn Ban, Ngô Tời, Võ Thịnh, Nguyễn Hảo,…những người đã không quản tuổi già, kiên cường bám trụ cùng lực lượng dân quân trẻ để chiến đấu, sản xuất, góp phần bắn rơi hai máy bay Mỹ vào ngày 25/8/1967 và tích cực chi viện cho đảo Cồn Cỏ. Đồng chí dừng lại nói chuyện với bà con Triệu Sơn ra sơ tán và ôm hôn thắm thiết một cụ già. Sau này tôi mới biết đó là cụ Trần Thi – bạn học trường làng với đồng chí Lê Duẩn thời niên thiếu.
Theo nhiệm vụ được giao tôi phải ghi lại cho được “tiếng nói” của đồng chí Tổng Bí thư khi nói chuyện với Đảng bộ và nhân dân xã Vĩnh Giang. Đến trước cổng hội trường, đồng chí Lê Duẩn vừa đi vừa nói chuyện với đồng chí Trần Đồng – Bí thư Khu ủy và đồng chí Nguyễn Văn Thiêm – Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Giang. Tôi mở sẵn máy ghi âm R5 rồi tìm cách tiếp cận. Biết tôi là Cộng tác viên đài khu vực, đồng chí Lê Duẩn vui vẻ nói: Nhà báo muốn phỏng vấn thì đặt câu hỏi, còn câu chuyện riêng của ba chúng tôi thì không thu thanh được đâu.
Đồng chí bảo tôi như vậy, rồi vừa đi vừa nói chuyện với đồng chí Trần Đồng và đồng chí Nguyễn Văn Thiêm, tôi đành đeo máy ghi âm bên hông tay giữ micro cho đúng cự ly thu thanh và bám theo, thành ra không chú ý đến cuốn băng cối đang quay. Máy thu thanh chuyên dùng R5 sinh ra chủ yếu là nằm trên bàn, chứ không phải đeo bên hông, nên khi đang thu thanh thì bỗng “xoạch” một cái, cả cuộn băng rơi xuống đất sát chân đồng chí Tổng Bí thư. Đồng chí cán bộ bảo vệ đi sau nhanh chóng nắm lấy cánh tay cầm micro của tôi, khi tôi bối rối cúi xuống nhặt cuốn băng và xin lỗi đồng chí Tổng Bí thư. Thấy vậy đồng chí Lê Duẩn xua tay bảo: Không sao! Sự cố nghề nghiệp thôi mà. Nhưng đồng chí sử dụng máy ghi âm của nước nào vậy?
- Dạ. Xã hội chủ nghĩa ạ!
- Thế thì người sử dụng phải thật tốt, phải là người xã hội chủ nghĩa có đúng không?
Nói xong, đồng chí vỗ vai đồng chí Nguyễn Văn Thiêm cười rất vui. Rồi cả ba đồng chí bước vào hội trường trong tiếng vỗ tay hoan hô của cán bộ, nhân dân xã Vĩnh Giang và đồng bào Triệu Phong ra sơ tán.
Trong bài phát biểu của mình, đồng chí đã thay mặt Trung ương Đảng, Chính phủ nhiệt liệt biểu dương tinh thần kiên cường bám trụ, dũng cảm hy sinh của cán bộ và nhân dân Vĩnh Giang trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Năng động, linh hoạt trong sản xuất tự cứu, không tiếc sức người, sức của chi viện cho chiến trường miền Nam, đảo Cồn Cỏ, góp phần vào thắng lợi của quân dân cả nước, buộc Mỹ phải ký Hiệp định Paris về chấm dứt sự có mặt của Mỹ ở chiến trường Việt Nam. Đồng chí cũng nói thêm, Hiệp định Paris được ký kết là một thắng lợi rất lớn, nhưng chưa phải là thắng lợi cuối cùng, thắng lợi quyết định của các mạng Việt Nam. Sắp tới, quân và dân cả nước ta phải dốc toàn lực để tiến hành một cuộc tiến công chiến lược, mang tính quyết định để giành thắng lợi cuối cùng giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ quốc. Trước mắt, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta còn nhiều việc phải làm, để cùng quân dân cả nước giành thắng lợi cuối cùng, thì Đảng bộ và nhân dân Vĩnh Giang đã từng chiến đấu kiên cường, nay phải kiên cường hơn nữa, đã sản xuất giỏi thì nay phải sản xuất giỏi hơn nữa, đã tích cực chi viện cho chiến trường miền Nam, thì nay phải chi viện nhiều hơn nữa, để mau giành thắng lợi cuối cùng để Tổ quốc sớm thống nhất, đồng bào ta ở hai miền Nam - Bắc được sum họp. Tôi nói vậy các đồng chí và bà con ta có đồng ý không?
Cả hội trường đứng dậy đồng thanh đáp “Đúng ạ!” rồi vỗ tay hồi lâu.
Ngừng một lát đồng chí nói tiếp: Muốn làm được như vậy, tôi cũng xin lưu ý các đồng chí và bà con ta là phải tăng cường sự đoàn kết thống nhất ở trong Đảng và ở quần chúng. Bác Hồ đã từng dạy: Cán bộ, đảng viên phải thực sự gương mẫu, phải coi trọng dân, phải tin dân, phải thương yêu dân, phải thực hiện cần - kiệm - liêm - chính - chí công vô tư để dân tin, dân mến, dân yêu, dân bảo vệ. Có như thế mới tăng cường sự đoàn kết, thống nhất giữa Đảng với dân, để mọi chủ trương, chính sách của Đảng, của Nhà nước được dân đồng tình và thực hiện thành công. Người cán bộ lãnh đạo, người đảng viên phải kiên định về đường lối, vững vàng về tư tưởng, lập trường, lành mạnh trong sinh hoạt để quần chúng nhân dân học và làm theo. Vừa rồi tôi có nghe nhiều đồng chí và bà con ta kể về những gian khổ, hy sinh do cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ gây ra. Nhưng theo tôi, có khổ, có hy sinh, mới có hôm nay. Có hôm nay tôi với bà con mới có cơ hội gặp nhau, cùng nhau bàn chuyện lớn, thật lớn. Rồi đây Đảng bộ và nhân dân phải chuẩn bị thật chu đáo để đón đồng bào đi sơ tán trở về, đặc biệt là việc chuẩn bị trường lớp cho con em học tập, để đào tạo nguồn lực cho đất nước, cho quê hương. Phải có kế hoạch thật chu đáo, thận trọng để tháo gỡ bom, đạn giải phóng đất sản xuất. Hạn chế đến mức thấp nhất do bom đạn còn sót lại gây ra. Còn về khôi phục sản xuất, muốn làm ăn lớn thì phải mạnh dạn đổi mới tập quán canh tác. Vừa rồi qua trao đổi với anh Thiêm, tôi biết đồng ruộng Vĩnh Giang nằm sát bờ Bắc sông Bến Hải, đất bị nhiễm mặn, chỉ cấy lúa được một vụ, ta nên mạnh dạn chuyển dịch diện tích đất nhiễm mặn sang nuôi con tôm, còn diện tích đất đỏ bazan, vừa rồi tôi đi qua thấy còn sót lại nhiều vườn hồ tiêu xanh lắm, các đồng chí và bà con ta nên mạnh dạn chuyển diện tích đất trồng khoai, trồng sắn sang trồng hồ tiêu và các loại cây màu đặc sản. Rồi đây ta sẽ bắt tay làm ăn với các nước trên thế giới, cần phải có sản phẩm hàng hóa trao đổi chứ không lẽ ta đem khoai lang, sắn tàu chào hàng thì buồn cười lắm. Do đó, Đảng bộ và nhân dân xã Vĩnh Giang phải mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, con nuôi thích hợp với điều kiện đất canh tác để tạo ra nhiều, thật nhiều sản phẩm hàng hóa. Muốn làm ăn lớn thì phải có cái tình, cái tình người là trên hết, phải hết lòng giúp đỡ nhau trong mọi công việc, trong cuộc sống. Ta có được ngày hôm nay, cũng có sự giúp đỡ rất lớn của bạn bè trên thế giới, nhất là nhân dân các nước Xã hội chủ nghĩa. Điều này Bác Hồ đã dạy rồi, chúng ta phải nhớ lấy!
Trước khi kết thúc buổi nói chuyện, đồng chí hướng về đồng chí Nguyễn Văn Thiêm – Bí thư Đảng ủy xã nói vui.
- Ở Hà Nội, tôi có nghe anh Phạm Văn Đồng, anh Tố Hữu nói trong Vĩnh Linh có đội văn nghệ xã Vĩnh Giang hát hay lắm. Bây giờ có tiết mục nào hay, các đồng chí hát cho tôi nghe với.
Chỉ chờ có thế, đồng chí Bí thư Đảng ủy xã đã ra hiệu cho ông Phùng Thế Ánh - Trưởng ban Văn hóa xã dẫn đội văn nghệ xung kích vào. Đội văn nghệ xung kích bao gồm những cây dân ca gạo cội nức tiếng của Quân khu IV, từng đi nước ngoài để biểu diễn phục vụ nhân dân các nước Xã hội chủ nghĩa như Triều Tiên, Cộng hòa Dân chủ Đức. Thế mà khi bước ra sân khấu họ rụt rè, e ngại. Nhưng với ánh mắt trìu mến và nụ cười cởi mở của đồng chí Tổng Bí thư, họ lấy lại được sự tự tin và thể hiện những làn điệu dân ca của quê hương một cách sâu lắng cuốn hút người nghe. Sau các làn điệu dân ca, đội văn nghệ xung kích biểu diễn hoạt cảnh “Lật nhào thằng Mỹ”, vở diễn đã từng đoạt giải thưởng trong liên hoan văn nghệ quần chúng ở Quân khu IV. Vở hoạt cảnh kết thúc, đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn đứng dậy vỗ tay, bước lên sân khấu bắt tay các diễn viên và nói:
- Các đồng chí hát hay lắm, quân dân Vĩnh Giang không những bám trụ chiến đấu kiên cường, sản xuất giỏi, hết lòng chi viện cho chiến trường miền Nam, đảo Cồn Cỏ mà còn làm văn nghệ rất tài. Thằng Mỹ thua là phải!
Nói xong đồng chí cười sảng khoái rồi bắt tay từ biệt các đồng chí trong Đảng ủy xã, chào từ biệt cán bộ, nhân dân có mặt trong hội trường lên xe về thăm bến đò B.
Thực hiện lời dạy chí tình của đồng chí Tổng Bí thư Lê Duẩn, mấy chục năm qua, Đảng bộ và nhân dân xã Vĩnh Giang đã tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, kiên quyết xử lý những cán bộ, đảng viên sai phạm về đạo đức, lối sống nên đã củng cố được lòng tin của quần chúng, lãnh đạo nhân dân mạnh dạn đổi mới sản xuất, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng để phục vụ cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường tiềm lực quốc phòng, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn trên địa bàn. Từ năm 2000, xã Vĩnh Giang đã chuyển 120 ha ruộng nhiễm mặn sang nuôi tôm sú xuất khẩu, nhiều hộ nuôi tôm đã thu được từ 50 đến 100 triệu đồng mỗi vụ, mạnh dạn chuyển 186 ha đất đỏ bazan trước đây chuyên trồng màu lương thực sang trồng hồ tiêu. Đến nay diện tích vườn hồ tiêu của nông dân xã Vĩnh Giang đã lên đến 216 ha, nhiều nhất so với các xã vùng Đông Vĩnh Linh. Nhiều hộ đã có vườn hồ tiêu từ 500 đến 1.000 gốc, mỗi năm thu được 100 đến 200 triệu đồng từ cây hồ tiêu. Nhờ kinh tế phát triển nên xã Vĩnh Giang huy động được sức đóng góp của dân để xây dựng cơ sở hạ tầng như bê tông hóa đường giao thông nông thôn, kênh mương nội đồng, cao tầng hóa trường hợp, kiên cố hóa cơ sở khám chữa bệnh, nhà văn hóa… Đặc biệt xã Vĩnh Giang đang nỗ lực thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Làng Xuân Tùng là địa phương đầu tiên của tỉnh Quảng Trị được công nhận làng văn hóa cấp tỉnh.
N.N.P
