TCCV Online - Với họa sĩ Phạm Phi Trường, niềm đam mê hội họa chưa bao giờ nguội lạnh dù năm nay ông đã bước sang tuổi 70. Bây giờ, trong căn gác nhỏ của ngôi nhà cũ kỹ hướng ra mặt sông Thạch Hãn, ngày ngày ông vẫn dùng những nét vẽ tài hoa của mình để thể hiện lòng tôn kính với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc: Bác Hồ kính yêu cũng như tình yêu với biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc…
Những nét vẽ nặng tình
Tìm hỏi mãi tôi mới đến được ngôi nhà của họa sĩ Phạm Phi Trường ở khu phố 1, phường 2, thị xã Quảng Trị. Đó là căn nhà hai tầng đã cũ kỹ nằm ngay phía sau khu chợ thị xã, hướng ra mặt sông Thạch Hãn.
Lúc tôi đến, họa sĩ Trường đang pha màu để hoàn thành bức tranh về đề tài biển đảo mà ông sáng tác mới đây. Đó là bức tranh vẽ về các chiến sĩ Hải quân đang kề vai sát cánh ngày đêm canh giữ biển trời của Tổ quốc với màu xanh da trời chủ đạo. Tranh thủ nghỉ tay, ông niềm nở tiếp chuyện dù sức khỏe không được tốt. Ông cho biết, ông sinh ra trong gia đình có 10 người con ở làng An Mô, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong. Dù gia đình không ai theo đuổi hội họa nhưng ông lại bộc phát tài năng và niềm đam mê với hội họa từ nhỏ. Năm 13 tuổi (năm 1958), một trong những tác phẩm đầu tay của ông là bức “Tuổi thơ với biển cả” đã đạt giải thưởng quốc tế do Nhật Bản tổ chức tại Việt Nam. Đến năm 1963, ông được cử đi học ở Trường Trung cấp Mỹ thuật Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, ông được phân về công tác tại Tỉnh đội Quảng Bình, phụ trách mảng tuyên truyền và báo chí. Sau đó ông được cử về công tác tại Ty Văn hóa tỉnh Quảng Bình vào năm 1969. Trong thời gian công tác tại đây, ông đã có công lớn trong việc xây dựng bảo tàng truyền thống cho xã Bảo Ninh (thị xã Đồng Hới thời điểm đó). Ngoài ra, ông cũng đã vẽ bộ tranh để cùng với các đồng sự thực hiện thành công 2 bộ phim đèn chiếu gồm “Mẹ Suốt” và “Chị Khiếu” cho xã Bảo Ninh để công chiếu cho người dân xem nhân các dịp lễ kỷ niệm…
“Nhưng kỷ niệm sâu đậm nhất của cuộc đời tôi có lẽ là lần khắc họa bức phù điêu chân dung Bác Hồ trên đốt sống cá voi cho nhân dân thôn Sa Động, xã Bảo Ninh vào thời điểm Bác mất vào năm 1969. Đó là lần đầu tiên tôi thức trắng đến 3 ngày 3 đêm để hoàn thành tác phẩm trong nỗi tiếc thương vô hạn đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Khi tác phẩm hoàn thành, tôi đã òa khóc vì xúc động, không thể nào diễn tả hết được cảm xúc lúc ấy!”, họa sĩ Phạm Phi Trường rưng rưng nhớ lại thời khắc đó. Ông kể, khi hay tin Bác Hồ mất, chính quyền và nhân dân xã Bảo Ninh đã bày tỏ với ông là nên làm một việc gì đó để tỏ lòng thương nhớ đối với Bác. Và họ đã nghĩ đến những chiếc đốt sống con cá voi to lớn chết trôi dạt vào địa phương trước đó mà họ đã chôn cất và lập miếu thờ- vốn được ngư dân miền biển tôn kính gọi là cá Ông. Sau đó, những ngư dân đã chọn một chiếc đốt sống to, đẹp nhất (đường kính trên 60 cm) nhờ ông chạm khắc hình ảnh chân dung Bác Hồ. “Đối với cư dân miền biển, cá Ông được họ sùng kính như một vị thần hộ mệnh giúp họ đi biển. Nhưng lúc Bác Hồ mất, họ đã làm lễ xin phép ngài và đi đến thống nhất khắc hình Người lên chiếc xương cá voi để thờ chung trong lăng cá Ông. Họ quan niệm rằng, cá Ông là vị thần cứu giúp ngư dân trên biển, mang lại đến sự bình yên, may mắn. Còn Bác Hồ là vị anh hùng của dân tộc, người đã cứu cả dân tộc thoát khỏi nô lệ, để có cuộc sống hòa bình, hạnh phúc như hôm nay. Vì thế cả hai đều được dân làng mãi mãi tôn thờ, ghi ơn”, họa sĩ Trường cho biết. Sau khi bức phù điêu đặc biệt hoàn thành, chính quyền, nhân dân xã Bảo Ninh đã cùng nhau tổ chức để tang Bác bằng tất cả lòng thành kính, nỗi tiếc thương khôn nguôi…
Sau khi hoàn thành chương trình đại học chuyên ngành mỹ thuật (từ 1976- 1981), ông được phân công làm Phó giám đốc Ty Mỹ thuật Bình Trị Thiên (thuộc Sở Văn hóa Bình Trị Thiên). Đến năm 1989, khi tỉnh Bình Trị Thiên chia tách, ông trở lại thị xã Quảng Trị công tác tại Phòng Văn hóa, phụ trách mảng tuyên truyền, cổ động. Sau đó ông được phân công làm Quyền giám đốc Trường Dạy nghề tổng hợp thị xã Quảng Trị. Từ năm 1998 ông chuyển ra dạy hội họa tại Trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Trị cho đến lúc về nghỉ hưu năm 2005. Đời ông từng trải qua nhiều lĩnh vực công tác khác nhau nhưng ông bảo rằng, chỉ có gắn bó với hội họa mới khiến ông thỏa mãn được đam mê của cuộc đời. Bởi thế, trong những thời gian gắn bó với hội họa, với lĩnh vực văn hóa ông đã trực tiếp xây dựng rất nhiều nhà truyền thống, bảo tàng ở khắp nơi trong tỉnh Quảng Trị, khắc họa sinh động những giai đoạn kháng chiến vẻ vang của dân tộc hay lịch sử, truyền thống của các vùng đất bằng tranh vẽ, phù điêu, tượng rất sinh động, được đánh giá cao.
“Truyền lửa” lòng yêu nước
Trong suốt cuộc trò chuyện, họa sĩ Phạm Phi Trường luôn nói về những đề tài sáng tác mà ông đau đáu. Đó là các đề tài về Bác Hồ, biển đảo và chiến tranh. Từ lần sáng tác bức chân dung phù điêu Bác Hồ trên xương cá voi ở xã Bảo Ninh, Đồng Hới đến nay, ông đã dành một phần tình cảm máu thịt để sáng tác về Người. Đó là những bức tranh, bức phù điêu, tượng về Bác Hồ với cán bộ chiến sĩ, với nhân dân, với thiếu nhi… Những tình cảm thiêng liêng mà người họa sĩ già dành cho vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc vẫn ngày ngày được hun đúc. Ông nói: “Trong những sáng tác của tôi, đề tài về Bác Hồ luôn được tôi dành trọn nhiều tâm huyết và sự tôn kính. Người như là kim chỉ nam để tôi dành trọn sự đam mê, sự nhẫn nại để dồn vào mỗi nét cọ. Với Bác, tôi luôn dành một tình cảm bao la và có vị trí trang trọng mà bình dị nhất trong mỗi tác phẩm”. Đến nay ông đã có hàng chục bức tranh, tượng, phù điêu sáng tác về Bác Hồ được trưng bày, triển lãm ở nhiều nơi. Ông cảm thấy tâm đắc đối với nhiều bức tranh đã sáng tác về Bác, trong đó tự hào nhất là những tác phẩm như “Bác Hồ về thăm quê hương Quảng Bình” ghép bằng vỏ sò, “Bác Hồ với các lực lượng vũ trang nhân dân”…
Ông cũng đặc biệt dành những tình cảm của mình đối với chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Trong những sáng tác gần đây của ông, đề tài về biển đảo chiếm một số lượng lớn. Trong căn gác xép cũ kỹ, chật hẹp, ông vẫn dành ra một khoảng không gian trang trọng để treo những bức tranh sáng tác về biển đảo, về những chiến sĩ Hải quân đang ngày đêm canh giữ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Những bức tranh của người họa sĩ tài hoa này toát lên được sự vững chãi của người lính Hải quân trước sóng gió, lòng quyết tâm, sự dũng cảm để bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ biển đảo của Tổ quốc. Hay đó là những tâm tư, tình cảm đời thường của người lính biển với đất liền, với gia đình, bạn bè qua những cánh thư tay…Ở đề tài chiến tranh, trong số nhiều tác phẩm của ông, tôi thật sự lắng đọng được nỗi đau và niềm day dứt qua hình ảnh những đứa trẻ bị nhiễm chất độc da cam, bị dị tật và muôn vàn bàn tay dang ra che chở của người mẹ trong bức tranh “Xin mẹ sẻ chia”… “Tôi luôn tâm niệm, những tác phẩm của mình sẽ mang đến một điều gì đó thiêng liêng, cảm xúc thật cho người thưởng lãm, nhất là đối với thế hệ trẻ. Lớn hơn nữa, tôi muốn truyền một chút lửa để bồi đắp thêm lòng yêu nước cho con cháu mai sau, để họ cảm thấy tự hào về truyền thống của dân tộc mình, qua đó mà yêu Tổ quốc, yêu đất nước mình hơn nữa”, họa sĩ Trường tâm sự.
Năm 2012, tác phẩm “Mắt đảo” của ông đã vinh dự đạt được 2 giải khuyến khích cấp Trung ương do Trung ương Hội Mỹ thuật Việt Nam; Ban Văn hóa - Tư tưởng Trung ương trao tặng về chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.
L.Đ.V
Theo Báo Quảng Trị
