Địa thế hiểm trở, dân cư thưa thớt, rất thuận lợi cho việc hoạt động bí mật, có điều kiện bảo toàn lực lượng. Các sĩ phu yêu nước như cụ Lê Thế Vỹ, Nguyễn Hữu Đồng, Hồ Trọng Bá, Lê Mậu Bảo… đã dùng nơi đây làm căn cứ tập hợp và huấn luyện nghĩa binh. Ngay từ buổi đầu này, các cụ đã cho trồng dâu nuôi tằm để có tài chính nuôi nghĩa quân
Tuy là một thung lũng bao bọc bởi núi rừng hiểm trở, nhưng bên trong các dãy núi này có những đường xuyên núi rất tiện cho việc liên lạc với các địa phương. Muốn đến Tân Sở (Cùa) thì có con đường xuyên dãy núi Chóp Bụt. Muốn đến Hướng Hóa và cả sang Lào thì có con đường xuyên dãy núi thuộc Tân Lâm. Muốn đến Gio Linh thì vượt qua rừng Cơn Trai, Cơn Trỗ. Căn cứ này là một nơi rất kín đáo nhưng không bị cô lập.
Khi các phong trào yêu nước bị thất bại, các sĩ phu bị bắt giam. Sau khi ra tù, cụ Lê Thế Vỹ có ý định lấy nơi này làm cơ sở để chờ thời cơ. Cụ Lê Thế Vỹ về làng Tường Vân kêu gọi dân làng lên vùng này khai hoang làm ăn. Nhiều cụ ở làng Tường Vân ủng hộ đứng ra cùng với cụ Vỹ hướng dẫn dân làng lên khai phá vùng này và đặt tên cho làng này là làng Tân Tường, có nghĩa là làng Tường Vân mới.
Năm 1928, sau khi từ chức Thừa Phái ở Phủ Diễn Châu (Nghệ An) về, cụ Lê Thế Tiết - con trai cụ Vỹ - tiếp tục sự nghiệp của cha, xây dựng lại làng Tân Tường và cũng lấy nơi đây làm căn cứ cách mạng. Ông Lê Thế Tiết cũng gầy dựng lại việc trồng dâu nuôi tằm để làm tài chính cho cách mạng và cũng là cơ sở để các nhà hoạt động cách mạng đi lại. Cái tên Nhà Tằm bắt đầu có từ thời gian này và cho đến bây giờ.
Nhà Tằm là sự kế tục sự nghiệp cách mạng của tỉnh Quảng Trị, nó thừa hưởng và phát huy rất có hiệu quả truyền thống của một cơ sở cách mạng cũ để lại của các sĩ phu trong tỉnh Quảng Trị.
Cái giá trị của Nhà Tằm là sự liên tục của một quá trình cách mạng lâu dài của tỉnh Quảng Trị.
Trong thời kỳ cách mạng những năm 1928 - 1940, do địa thế thuận lợi nên có nhiều cuộc họp của Tỉnh ủy Quảng Trị cũng như Huyện ủy huyện Cam Lộ diễn ra tại Nhà Tằm. Có cuộc họp bị lộ, mật thám và lính lệ vây bắt nhưng không bao giờ bắt được. Được tai mắt quần chúng bảo vệ và địa thế rừng rú dày đặc nên khi mật thám đến nơi thì chỉ còn nhà trống.
Nhà Tằm là nơi hội tụ các nhà cách mạng trong tỉnh như: Lê Duẩn, Trần Hoàng, Nguyễn Vức, Lê Thị Quế, Hoàng Thị Ái, Trần Thị Hồng, Trương Sĩ Đản, Trương Thị Yến, Nguyễn Hữu Mão… và các nhà cách mạng ở tỉnh khác đến như: Lê Văn Hiến, Hoàng Anh, Phan Bôi (Hoàng Hữu Nam), Nguyễn Cương…
Nhà Tằm cũng là nơi thành lập chi bộ đầu tiên của huyện Cam Lộ. Đồng chí Lê Thế Tiết là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị đầu tiên vừa kiêm Bí thư Huyện ủy huyện Cam Lộ.
Nhân dân làng Tân Tường là lực lượng quần chúng luôn coi trọng truyền thống cách mạng. Trong kháng chiến chống Mỹ, làng Tân Tường bị Mỹ - ngụy chọn làm nơi xây dựng ấp chiến lược, nhân dân ở đây đã nêu cao tinh thần cách mạng thành lập đội biệt động để tìm cách phá ấp chiến lược của Mỹ - ngụy.
Để bảo tồn khu di tích lịch sử này, làng Tân Tường đã xây dựng một tượng đài kỷ niệm, một bia di tích Nhà Tằm và một miếu thờ cụ Lê Thế Vỹ là nhà cách mạng đồng thời là vị Tiền Khai của làng.
Nhân dân làng Tân Tường đang ra sức xây dựng Làng Văn hóa, chăm lo phát triển kinh tế đưa cuộc sống của dân làng từ chỗ rất nghèo khó tiến lên ấm no hạnh phúc để xứng đáng với ý nghĩa to lớn là cơ sở cách mạng qua nhiều thời kỳ.
L.D.M




