Trang chủ

Người & đất quê hương

Nhớ lại một ngày giữ đảo Cồn Cỏ

Đảo Cồn Cỏ nằm trên vĩ tuyến 17,10' Bắc, kinh tuyến 107,19'9'' ⁽¹⁾Đông, diện tích 2,2km², cao 63,4m so với mặt biển, cách Cửa Tùng tỉnh Quảng Trị 30km. Đảo có 1.440 ngày đánh Mỹ ⁽²⁾. Tôi làm đảo trưởng 930 ngày, ba phần tư của 930 ngày là số ngày tổ chức chiến đấu đánh máy bay, tàu chiến Mỹ và gần như 100% số ngày đánh với tàu biệt kích và người nhái Ngụy. Đảo đã bắn rơi 48 máy bay và bắn cháy 17 tàu chiến Mỹ.

Tôi xin kể 1 ngày đánh Mỹ như thế trên đảo Cồn Cỏ mà tôi không bao giờ quên.

- Đêm 21/12/1966, Mỹ 5 lần ném bom và 6 lần dùng tàu chiến bắn phá đảo, đến 3h ngày 22/12/1966, 2 khu trục hạm của Mỹ bắn phá đảo 15 phút rồi ngừng.

- 7h ngày 22/12/1966 biển đảo sương mù còn dày, từ đài quan sát (63,4) đồng chí Cảnh báo cáo có 1 tàu chiến Mỹ từ hướng Bắc đi vào đảo. Tôi gọi đồng chí Vân chiến sĩ máy đo xa cùng tôi ra vị trí quan sát chỉ huy tại bờ đá mép nước "Sơn Tây", đồng chí Vân nhìn vào máy đo xa báo cáo tàu cách 7km, rồi 6km, 5km. Tôi ra lệnh báo động toàn đảo sẵn sàng chiến đấu. Pháo binh chuẩn bị nạp đạn, chờ lệnh!

- 7h15' tàu chiến Mỹ cách đảo 2km thì quay ngang giơ sườn vào đảo, trên tàu các loại pháo to quay quay nòng, thấy được cả lính Mỹ trên boong tàu, máy đo xa báo tàu cách đảo 1000m. Tôi ra lệnh hỏa lực "Hà Đông" bắn! Đồng chí Lương Văn Thêm phó đảo chỉ huy khu "Hà Đông" hạ tiếp lệnh bắn, rồi anh Thêm reo lên trong điện thoại. Báo cáo anh tàu Mỹ cháy rồi! Vậy là tàu Mỹ cùng một lúc nhận của đảo 3 quả pháo 85ly, 4 quả 75ly và 250 viên đạn 12,7ly quét trên boong, 20 quả cối 82ly nổ quanh tàu. Tàu bốc cháy dữ dội, quay đầu tăng tốc chạy ra xa không bắn trả được phát nào!.

Tôi mừng và nghĩ ngay: Mỹ sẽ đánh trả thù. Tôi ra lệnh thu pháo, ẩn nấp - Các trận địa cao xạ phục kích bắn máy bay Mỹ bay thấp.

- 7h45', 2 chiếc F4E bay là là trên biển từ hướng Đông Bắc bay vào đảo, cả 2 cùng phóng rốc-két vào đảo và ưỡn bụng đúng trận địa cao xạ "Hà Đông", với 2 điểm xạ ngắn 1 chiếc F4E trúng đạn bốc cháy, phi công nhảy dù cùng rơi theo máy bay cách đảo khoảng 2,5km.

Tôi nghĩ ngay Mỹ sẽ cứu phi công bằng thủy phi cơ hoặc trực thăng. Tôi ra lệnh các loại pháo sẵn sàng bắn thủy phi cơ hay trực thăng cứu phi công. "Chuẩn bị phần tử chính xác, bắn cấp tập ngay khi thủy phi cơ đáp xuống". Anh Thêm trực tiếp quan sát và hạ lệnh bắn! Không chờ lệnh tôi.

- 8h10', 2 khu trục hạm của Mỹ bắn liên tục vào đảo, trên trời 6 chiếc may bay F4E phóng rốc-két ném, bom phạt, bom cháy, bom khói. Cả đảo thành một khối khói đen khổng lồ, chen lẫn ánh chớp lóe của bom, pháo địch.

Tôi gọi điện thoại nói với anh Thêm: "bom đạn mịt mù là cơ hội để ta diệt thủy phi cơ, động viên anh em bình tĩnh bắn chính xác".

- 8h20', một thủy phi cơ xuất hiện rồi đáp xuống chỗ viên phi công Mỹ rơi, ta bắn ngay, phát đạn thứ hai của pháo 85ly làm thủy phi cơ bốc cháy, dìm cả phi hành đoàn và viên phi công vừa được cứu xuống biển. Tôi hạ lệnh ngưng bắn, ẩn nấp.

- 8h30' Mỹ tăng thêm 4 chiếc máy bay F4E vậy là trên bầu trời của đảo có 10 máy bay ném bom bắn phá. Đường dây điện thoại bị đứt, tôi gọi đồng chí Lực trợ lý thông tin: yêu cầu nối ngay đường dây. Đồng chí Hà Xuân Tràng nhanh như sóc, dũng cảm lao trong mưa bom, khôi phục đường dây, trong lòng tôi cảm ơn đồng chí Tràng lắm.

- 9h00 đồng chí Cảnh báo cáo trên biển có 4 tàu chiến Mỹ, hướng Đông Bắc 2 khu trục hạm cách đảo 9km. Hướng Đông Nam 2 tuần dương hạm cách đảo khoảng 7-8km đang bắn pháo vào đảo. Đảo bị trùm lên một khối khói và tiếng bom đạn ầm ầm, tôi không phân biệt được đâu là tiếng pháo, đau là tiếng bom, rốc-két, chỉ nghe tiếng ầm ầm liên tiếp như tiếng sấm trong giông tố.

Tôi gọi điện thoại đến trạm xá gặp bác sĩ Huỳnh Ry, hỏi có ai bị thương về bệnh xá không? Bác sĩ Huỳnh Ry với giọng miền Nam "Tân Sơn Nhì" thưa thủ trưởng bọn em đang thất nghiệp, Huỳnh Ry trả lời. Tôi quá mừng.

Lợi dụng khói che mắt đảo, 1 tàu nhỏ chạy vào chỗ thủy phi cơ cháy dùng dây kéo thủy phi cơ, và F4E bị rơi, anh Lương Văn Thêm đề nghị đánh chiếc tàu nhỏ này, tôi chưa kịp trả lời thì anh Thêm nói nó đã kéo được chiếc thủy phi cơ chạy ra xa rồi. Tôi nói, nó chạy ra xa rồi thì tha cho nó, chiến thắng như vậy cũng đủ chào mừng ngày 22/12 rồi anh ạ! Giữ nguyên các trận địa phục kích máy bay, bay thấp, bảo toàn lực lượng.

- 12h00 từ hướng Tây Bắc có một chiếc AJ2 (loại máy bay trinh sát hải quân Mỹ) bay rất thấp trên mặt biển, hướng vào trận địa phục kích của đồng chí Đinh Văn Kỳ. Cách đảo 300-400m nó ngóc đầu lên giơ bụng vào máy ngắm khẩu đội 14,5ly (2 nòng) với một điểm xạ 12 viên đạn trúng gọn vào bụng máy bay, nó bốc cháy như bó đuốc và rơi cách đảo 5km, cách 2 tuần dương hạm của Mỹ 2km. Vậy là tuần dương hạm của Mỹ được dịp vớt xác chiếc AJ2.

- Đến 13h45 Mỹ đã cứu vớt được các xác máy bay và phi công tử trận kéo nhau về hướng Đông xa đảo.

- 14h00 khói đen trên đảo tan dần, đảo lại im ắng. Tôi nhắc toàn đảo kiểm tra, lau chùi vũ khí trang bị, sửa lại ngụy trang và cho bộ đội ăn trưa.

Trong bom đạn như thế nhưng trong các hầm bếp của đảo, anh nuôi đã có cơm nóng, canh cua đá thơm phức, ngửi thấy mùi đã ứa nước dãi rồi.

Phạm Danh Nuôi tên anh nuôi của bếp Sơn Tây, bưng một nắp ăng gô canh cua nóng đến trước mặt tôi và đồng chí Phạm Doãn Sửu chính trị viên đảo, anh nói chắc các thủ trưởng mệt lắm rồi, ăn bát canh cua này của em là khỏe ngay. Tôi ôm cổ anh Nuôi thật chặt với tấm lòng chân thành tôi nói cảm ơn anh Nuôi, cảm ơn anh em nhiều lắm, nhiều lắm.

Anh Nuôi nhìn tôi rơm rớm nước mắt và tôi cũng không cầm được dòng lệ biết ơn lăn trên má!.

Báo cáo thủ trưởng, nghe tiếng tôi quay lại đó là anh Phạm Văn Mão trợ lý hậu cần. Tôi hỏi, có gì đó anh Mão? Đề nghị thủ trưởng cho anh em ăn mừng chiến thắng và mừng ngày 22/12 bằng một bữa thịt hộp. Tôi quay sang hỏi anh Phạm Doãn Sửu chính trị viên đảo, ý anh thế nào anh Sửu? Tôi đồng tình ngay, anh Sửu đáp! Tôi hỏi lại anh Mão, số lượng thịt hộp tính theo đầu người còn bao nhiêu? Còn 300g/người thủ trưởng ạ. Anh Mão trả lời. Xuất cho anh em ăn tối nay mỗi người 100g, số còn lại để dành cho thương binh và bệnh binh - Tôi quyết định.

Bữa cơm trưa thật là ngon miệng, chắc vì đói, vì có canh cua ngon và vì tình đồng chí trong lửa đạn nữa. Trong bữa cơm tôi nói với anh Phạm Doãn Sửu, đề nghị anh chuẩn bị họp Đảng ủy bất thường về trận đánh hôm nay. Tôi đưa anh em mở thông địa đạo con Hổ- Bến Tranh.

Từ sở chỉ huy đến địa đạo con Hổ, sau 6 giờ oằn mình dưới bom đạn, cây cối tan hoang, đất đá bị đào tung lấp cả đường đi, lấp cả giao thông hào, phải dọn đường đi từng bước!

Đảng ủy họp đánh giá một ngày chiến thắng giòn giã, hiệu suất diệt địch cao, bảo đảm an toàn tuyệt đối, chủ trương chia khu vực tác chiến, đưa bộ đội ra sát mép nước và vận dụng chiến thuật phục kích máy bay Mỹ, một lần nữa khẳng định là hoàn toàn đúng đắn.

Đề nghị cấp trên:

-Thăng quân hàm từ trung úy lên thượng úy cho đồng chí Lương Văn Thêm.

- Tặng thưởng huân chương chiến công hạng 3 cho các đồng chí: Lương Văn Thêm, Lê Minh Hùng, Đinh Văn Kỳ, Nguyễn Văn Lĩnh, Hà Xuân Tràng, Lê Đức Đại, Nguyễn Hữu Ao, Nguyễn Thanh Tùng, Nguyễn Văn Cảnh và Trần Văn Thà.

Tôi nói, tôi nhất trí với việc khen thưởng các đồng chí trên, riêng tôi, tôi xin rút lại vì tôi vừa mới nhận huân chương cách đây có vài tháng, vả lại trong Ban chỉ huy anh Thêm được hưởng lần này là xứng đáng.

Đúng 16h30' ngày 22/12/1966 quả bộc phá cuối cùng mở thông địa đạo con Hổ-Bến Tranh, gió từ con Hổ thổi ào ào qua địa đạo mát lạnh. Chúng tôi cả Đảng ủy và anh em om nhau reo hò muốn khàn cả cổ và cùng nhau hát bài ca "Con cua đá là con cá đua..." âm vang ấm áp trong địa đạo, lúc mặt trời mùa đông sắp về sau dãy Trường Sơn để lại những tia nắng hồng lung linh biển đảo.

Trần Văn Thà

Nguyên đảo trưởng đảo Cồn Cỏ kể

Nguyễn Quang Hà ghi

NGUYỄN QUANG HÀ

Bài viết đăng trên Tạp chí Cửa Việt số 243