|
G |
iở chồng ảnh cũ, tôi sững sờ gặp lại anh. Một cuộc tái ngộ tình cờ. Tưởng nghe lại giọng nói của anh. Lạ, con trai đất Quảng Trị gió Lào cát trắng, mà sao Dương Tường có giọng mượt như nhung, nhất là lúc anh ngâm thờ tại các “đêm liên hoan”. Dương Tường cao lớn, đẹp trai. Đôi mắt anh lúc nào cũng mở to nửa như dò hỏi nửa như mơ màng. Chiến tranh ác liệt thế mà anh nhìn cuộc đời thấy cái gì cũng đẹp. Bông hoa bí ở trong vườn bà mẹ nghèo, anh thấy như đang mời mọc: Tầng tầng cây bí bỏ quanh/ Lá xanh nhìn lại thêm xanh mắt người/ Bông vàng như chén rượi mời… Anh vấn vương dây bí leo phủ kín nóc nhà, lợp mái tranh khô thành mái lá xanh: Bí dài bao thước đố anh/ Dây giăng như thể tờ tình vấn vương… (Cây bí dân quân).
Trở lại Mỹ Thủy, một thôn chài ven biển bị giặc triệt phá năm 1948, tàn sát phần lớn dân làng, anh nghe tiếng lá cây dương Kể lể thù năm xưa/ Lời thấm vào xương tủy/ Vang ngân dài muôn thu… (Tiếng dương Mỹ Thủy). Dương Tường cùng nhiều cán bộ khác từng sống trong sự đùm bọc của dân thôn này. Rồi anh ra vùng tự do, theo quyết định của bí thư Phân khu ủy Bình Trị Thiên Nguyễn Chí Thanh lựa chọn một số thanh niên có ít nhiều học vấn cho ra vùng tự do, ai chưa có bằng tú tài thì học cho hết để đưa ngay sang đào tạo ở Liên Xô, ở Trung Quốc chừng nào biên giới phía bắc khai thông. Nhưng Dương Tường phá ngang, anh “tạm gác cái đại học lại đây đã”, và mãn nguyện: cấp trên đồng ý cho anh trở lại vùng địch hậu để… làm thơ.
Tấm ảnh này anh chụp khoảng mùa hè năm 1948, sau một tháng leo núi tai mèo dọc Trường Sơn vô cùng vất vả qua Liên U, Ba Rền… Lúc vừa từ núi rừng đổ xuống đồng bằng huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh) ven con sông La gạo trắng nước trong. Dương Tường chụp ảnh chắc chờ dịp gửi về tặng ai đó. Anh cho người bạn cùng leo Trường Sơn một chuyến với anh một tấm làm kỷ niệm. Tôi giữ nó đến nay. Tấm ảnh nhỏ xíu, bo ảnh xén bằng chiếc dao cắt tạo hình sóng uốn éo thời thượng cảu các hiệu ảnh hồi bấy giờ, nay đã vàng ố.
Dương Tường trở lại quê hương bị tạm chiếm, trở lại thôn Mỹ Thủy tưởng niệm đồng bào đồng chí, để lắng nghe Trong gió chiều run rẩy tiếng reo hàng cây phi lao trồng ven bờ cát vọng lại nỗi căm hơn. Người miền Trung gọi cây phi lao là cây dương liễu, liễu mà cứng cỏi, để phân biệt thùy liễu mềm mại rũ tóc bên hồ. Dù lửa hé sém cháy/ Đông lạnh ngấm xương khô/ Mặc người qua gấp bước/ Quên dừng chút bên mồ, thì những cây dương liễu trồng trên cát trắng quen chịu khô, chịu nóng, chịu rét vẫn rủ rỉ cất lời giữa trời vi vút/ Thương xót đến bao giờ.
Dương Tường ngã xuống rất sớm. Cuộc đời và sự nghiệp thơ dở dang. Anh chưa kịp sáng tác nhiều. Tác phẩm của anh chỉ còn lại một số bài, đáng mừng là được chọn in trong nhiều Tuyển tập. Mấy bài thơ Dương Tường đăng bên cạnh những tên tuổi lớn như Tố Hữu, Chế Lan Viên, Lưu Trọng Lư, Thanh Tịnh, Hồng Chương… trong tập Bên kia sông Cửa Tùng xuất bản tại Hà Nội những năm 50 thế kỷ trước, vẫn để lại ấn tượng tốt đẹp ở những người từng đọc anh. Thơ anh còn mãi trong lòng bạn bè một thuở, những người cho tới nay vẫn “thương nhớ đến bao giờ” nhà thơ trẻ tài hoa.
P.Q
