|
N |
ăm 1941, khi phát xít Nhật tràn qua Đông Dương trong chiến tranh thế giới lần thứ II, Cửa Việt – bến cảng biển tỉnh Quảng Trị là một trong những vị trí then chốt do quân Nhật chiếm đóng, được xây dựng công sự rất kiên cố, có cả hệ thống hầm ngầm dưới lòng đất. Chúng tiến hành đàn áp, khủng bố nhân dân trong vùng rất dã man tàn bạo, bắt họ phải làm phu phen, tạp dịch rất khổ cực. Nhân dân rất căm thù, xem chúng là kẻ thù không đội trời chung.
Làng Long Quang của tôi nằm trên vùng kề cận cảng Cửa Việt là một trong những trọng điểm giặc Nhật tăng cường khống chế kiểm soát gắt gao, bọn mật thám thân Nhật ráo riết lùng sực ngày đêm. Là một thanh niên sớm được giác ngộ cách mạng, tôi vô cùng căm ghét giặc Nhật, ấn tượng đó đã thành tiềm thức sâu sắc trong tôi.
Năm 1945, sau Cách mạng tháng Tám thành công, gia nhập Vệ quốc đoàn, người chỉ huy trung đội đầu tiên của tôi ở Tiểu đoàn 14, Trung đoàn Thiện Thuật là một người Nhật có tên Việt Nam là Vĩnh vừa mới chạy sang hàng ngủ ta trước khi quân đồng mình sang giải pháp tước vũ khí phát xít Nhật đầu hàng. Tôi thấy anh Vinh cũng chẳng khác gì những anh lính Nhật chiếm đóng ở Cửa Việt trước đây, nhưng anh lại ít nói, hiền lành dễ mến khác hẳn những lính Nhật phát xít.
Bẵng đi một thời gian, giữa năm 1946, tôi được điều lên đường 9 – Nam Lào nên sau đó không biết anh Vĩnh đã thuyên chuyển về đâu. Khoảng tháng 7 năm 1946, tôi trở về Tiểu đoàn 14, chuyển vào làm nhiệm vụ bố phòng phía Nam Quảng Trị, đóng quân tại đình làng Mỹ Chánh. Anh Phúc – Trung đội phó của trung đội tôi lúc bấy giờ là một người Nhật. Trung đội trưởng là anh Trần Khinh ở làng Đại Nại, anh Hồ Duy Tiếu, người làng Đơn Quế làm chính trị viên, tôi là Phan Thiện Quốc, người được Tỉnh ủy Quảng Trị đưa vào quân đội là người đảng viên đầu tiên duy nhất ở trong trung đội này được chỉ định làm tiểu đội phó. Lần này gặp anh Phúc tôi có nhiều ấn tượng tốt đẹp, gần gũi hơn.
Trong huấn luyện quân sự, anh Phúc, anh Vinh đã giúp chúng tôi hiểu biết được những kiến thức quân sự bước đầu như động tác triển khai đội hình lúc thường, lúc chiến đấu, cách sử dụng binh khí, kỹ thuật súng trường, súng máy, lựu đạn, đâm lê cá nhân, tiểu đội chiến đấu…
Trong sinh hoạt các anh Phúc, Vinh có tác phong nghiêm chỉnh nhưng lại gần gũi, hòa đồng. Tôi nhớ có lần, một đêm trực gác từ một giờ đến sáu giờ sáng, đang trực thì bị cơn sốt rét run cầm cập (vì ở Lào mới về nên đang bị sốt rét rừng). Anh Phúc đi kiểm tra, thấy tôi sốt, anh sờ đầu tôi, bảo tôi nằm xuống cởi chiếc áo dạ đang mặc trong người, đắp cho tôi và anh ngồi trực thay cho tôi đến sáng.
Đầu năm 1947, trung đội anh Phúc được điều lên mặt trận đường 9 để chặn đánh giặc Pháp ở Lào tràn về Quảng Trị. Tại cây số 20, do đường bị phá hoại nên đội hình quân Pháp bị ùn tắc đang cụm lại để sửa đường. Phát hiện được địch, anh Phúc ra lệnh cho trung đội dừng lại bố trí phía sau, một mình anh bí mật tiến lên phía trước, đến gần anh bắn tiểu liên và ném liền mầy quả lựu đạn, quân địch chết và chạy toán loạn. Cạnh sườn núi kề bên có lính địch cảnh giới, chúng đã dùng trung lên bắn trả và anh Phúc đã hy sinh.
Cũng là những người lính Nhật, khi đang cầm súng ở trong đội quân phát xít Nhật, họ rất hung hăng dưới chiêu bài “Chủ nghĩa Đại Đông Á”, nhưng đại bộ phận họ là con em nhân dân lao động Nhật, vì phải buộc cầm súng chiến đấu vô nghĩa trong quân đội Nhật Hoàng mà bản thân họ chỉ bị mất mát, thua thiệt và chết chóc. Khi họ chạy sang hàng ngũ ta, được Đảng giáo dục cảm hóa, họ trở thành người lính, người chỉ huy dũng cảm của Quân đội nhân dân Việt
Ngoài các anh Vinh, anh Phúc – người Nhật ở trung đội tôi, còn có nhiều lính và sĩ quan Nhật chạy sang hàng ngũ ta, đã lập được khá nhiều công trạng như tiểu đoàn phó Nguyễn Chí Hùng là một sĩ quan thông tin Nhật chạy sang hàng ngũ ta. Sau này anh được bầu là Bí thư chi bộ Đảng, Liên chi ủy viên, có nhiều đóng góp tích cực trong buổi đầu còn non trẻ của lực lượng vũ trang ta ở tỉnh Quảng Trị.
Ghi lại một vài mẩu chuyên trên đây là để nói lên tình cảm đối với những người lính Nhật chạy qua hàng ngũ ta và cũng là ghi nhận phương sách của Đảng xây dựng quân đội từ thuở ban đầu. Nếu được, nên thu thập tài liệu cụ thể tên họ, quê quán những người Nhật “anh em” để thông báo cho bạn bè, quê hương họ…
P.T.Q
