TCCV Online - Nghe tin cụ Hải mệt tôi đến thăm. Năm nay cụ đã trên 81 tuổi, thuộc lớp người thọ “xưa nay hiếm”. Trong di chúc, Bác Hồ cũng đã nói: “Tuổi tác càng cao, sức khỏe càng thấp. Điều đó cũng không có gì là lạ.” Bởi diễn biến sức khỏe của một đời người là quy luật nên cụ Hải luôn bình thản cả khi mệt mỏi về thể xác.
Đôi lần đến thăm cụ, tôi thấy ở vị trí trang trọng giữa nhà khách có treo một tấm ảnh chiều rộng khoảng 30cm, chiều cao khoảng 25cm, nhiều người chụp chung. Tấm ảnh đã cũ, lại treo cao, tôi không chú ý lắm. Lần này đến thăm, thấy cụ cầm trên tay tấm ảnh đó, dùng một tấm khăn mới và sạch, lau bụi. Tôi nhìn kỹ, hóa ra đó là tấm ảnh Bác Hồ chụp chung với 27 thanh niên trẻ. Chỉ vào tấm ảnh, cụ Hải nói: “Đây là Bác Hồ. Còn đây, chàng trai ngồi hàng đầu, thứ hai từ phải qua trái, là tôi”. Với tình cảm xúc động, cụ kể: Tôi không bao giờ dám mơ sẽ có một ngày được gặp và được chụp ảnh chung với Bác Hồ. Vậy mà điều kỳ diệu và thiêng liêng ấy lại diễn ra. Chúng tôi là cán bộ miền Nam ra an dưỡng và học tập tại Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Hôm đó là ngày 27 tết Đinh Mùi 1967, buổi sáng rét ngọt, trời còn hơi sương, mây chưa tan trên các đỉnh núi thì có tin báo Bác sẽ đến thăm. Vừa nhận được tin mừng, tôi nhìn ra cổng đã thấy Bác xuất hiện như một vị tiên từ trên trời xuống. Quá xúc động, tôi và tất cả anh em đều reo lên: A, Bác Hồ! Anh em ơi! Bác Hồ! Tất cả mọi người đều ùa ra đón Bác, vừa chạy vừa vỗ tay vang dội. Trong phút chốc, chúng tôi đã vây chặt lấy Bác. Bác ôm hôn và khoác vai hai chiến sĩ giải phóng người Nam Bộ rồi bước từng bước dài đi về phía trung tâm.
Cùng đi với Bác có đồng chí Lê Đức Thọ (lúc bấy giờ là Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng). Được Bác cho phép, đồng chí Lê Đức Thọ nói chuyện và chúc tết chúng tôi. Đồng chí cung cấp một số tình hình quốc tế và đánh giá tương quan lực lượng giữa ta và địch, tình hình ủng hộ hết mực của anh em, bạn bè năm châu đối với cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân ta chống đế quốc Mỹ và tay sai. Cuối cùng, đồng chí Lê Đức Thọ nhìn Bác và nói:
- Bác vui lòng nhất khi nhận được tin chiến công của cán bộ, chiến sĩ từ miền Nam gửi ra. Bác đang mong đợi đến ngày thắng lợi hoàn toàn để được vào thăm đồng bào trong đó.
Đồng chí Lê Đức Thọ phát biểu xong, Bác cho phép các đoàn cán bộ Nam Bộ, Liên khu Năm, Trị Thiên, mỗi đơn vị lần lượt được chụp ảnh chung với Bác. Tôi ở trong đoàn Trị Thiên, được ngồi hàng đầu, rất gần với Bác. Trời rét đậm nên ai cũng quàng khăn. Bác đội chiếc mũ dạ khoác chiếc khăn rằn Nam Bộ. Tôi nhìn quanh, thấy riêng mình khoác chiếc khăn dù hoa chiến lợi phẩm nên loay hoay muốn cởi ra nhưng Bác ra hiệu cứ quàng vậy. (Sau này nhìn lại tấm ảnh, tôi thấy như vậy hóa ra tự nhiên, ai có gì dùng nấy hóa ra đẹp thêm.) Được ngồi gần Bác, tôi tha hồ ngắm nhìn Bác. Vẫn đôi dép cao su mòn gót, bộ quần áo ka ki đã quá bạc màu, tà áo, gấu tay, đều có các vết mạng nhỏ. Da tay của Bác các nốt nâu của đồi mồi in nét mờ mờ. Vầng trán của Bác cao rộng. Tôi rất xúc động, đau lòng, khi nhìn thấy Bác già đi nhiều so với bức ảnh chân dung của Bác chúng tôi treo ở văn phòng học tập. Càng nhìn kỹ, càng thấy đôi mắt Bác sáng một cách kỳ lạ. Bác nhìn chúng tôi từng người từng người một. Hình như Bác muốn nhìn miền Nam qua mỗi chúng tôi. Bất chợt tôi nhận biết từ sâu thẳm cõi lòng, Bác nhớ miền Nam một nỗi nhớ vô cùng sâu thẳm. Tôi càng không ngờ, một năm tám tháng sau lần gặp đó, Bác đã vĩnh viễn ra đi.
Một tình tiết làm cho chúng tôi bất ngờ đến sững sờ là lúc tiễn Bác ra cổng, Bác vòng qua cổng đi thẳng vào nhà bếp. Bác quan sát một lát rồi hỏi đồng chí bếp trưởng: “Tết này có gì mới?”. Một đồng chí nhanh miệng trả lời: “Thưa Bác, năm nay có cái mới là được Bác đến thăm”.
Bác không cười mà nói: “Chú nói theo kiểu ngoại giao. Tết này có vật chất gì mới để ăn tết?”. Bác quay sang nhắc đồng chí bếp trưởng: “Chú phải luôn tìm tòi thực phẩm mới để cải thiện bữa ăn, làm sao cho ngon mà rẻ tiền, đó chính là cái mới”.
Nhìn tôi, cụ Hải nói: “Chú ơi, tui hiểu lời Bác dạy. Không chỉ chuyện bếp núc, cải thiện bữa ăn mà làm việc chi, dù lớn hay nhỏ, cũng phải luôn tìm tòi cái mới, phải luôn đổi mới”.
Nói tới đây, giọng cụ Hải chùng xuống, nghẹn ngào nhớ Bác: “Từ đó tới nay, tôi xem bức ảnh được chụp chung với Bác là báu vật. 48 năm đi qua, tôi không bao giờ rời bức ảnh này. Bức ảnh được cuộn tròn trong ống tre, nằm trong ba lô, rong ruổi khắp các ngã đường chiến đấu, được treo bên chiến hào đợi giặc, treo bên vách hầm trú ẩn dưới mưa bom, bão đạn của kẻ thù…”
Tôi tiếp lời Cụ: “Và bây giờ, cụ đã có một ngôi nhà khang trang để treo ảnh Bác nơi trang trọng nhất”. Cụ cười: “Đúng như rứa chú à. Tôi treo ảnh Bác suốt đời. Khi tôi “đi” rồi, con cháu tôi sẽ treo ảnh Bác đúng chổ trang trọng đó, để luôn luôn nhớ công ơn to lớn của Bác, để luôn nhớ học tập và làm theo lời Bác dạy.”
L.H.Đ
*Ghi theo lời kể của cụ Trần Qúy Hải
29 - Lương Khánh Thiện, Khu phố 7, phường 3, Đông Hà, Quảng Trị
