Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị 29/09/2022 Danh sách tạp chí Hotline: 02333 852 458 Đặt báo Giới thiệu tạp chí

Tìm kiếm trên website chúng tôi

X

Một số tác phẩm văn học cách mạng hiện đại Lào

Đối tượng văn bản đang khảo sát trong bài viết này được hiểu là văn học hiện đại cách mạng Lào tiêu biểu (thông qua bản dịch), qua đó có thể hình dung phần nào diện mạo nền văn học một nước anh em có quan hệ hữu nghị đặc biệt với Việt Nam. Ở đây xin nói riêng về thơ và tiểu thuyết, truyện ký cách mạng Lào là các thể loại chủ yếu của nền văn học này.

Cũng như đặc trưng của nhiều nền văn học cách mạng khác, văn học cách mạng Lào cũng có nét chung là thơ ca phát triển sớm, tự hào về đất nước Lào giàu đẹp, kêu gọi tinh thần yêu nước và cách mạng, đấu tranh chống thực dân, chống áp bức, bóc lột, ca ngợi tình đoàn kết các dân tộc anh em trên bán đảo Đông Dương, đặc biệt là tình hữu nghị Lào - Việt...

Trong tác phẩm thơ Đất nước Lào giàu đẹp của nhà thơ Phu-Mi-Vông-Vi-Chít đã thể hiện tình yêu đất nước:

Đất nước Lào một miền xinh đẹp

Phía bắc có núi non trùng điệp

Thích thú thay bát ngát rừng cây

Như vườn thượng uyển rộng lớn bốn mùa xanh dầy

Tháng hai, tháng ba, tháng tư mùa xuân ấm áp

Muôn loài hoa nở đua san sát

Khắp rừng xanh tím đỏ xen vàng

Như sao trên trời rực rỡ huy hoàng...

Núi Phu -Xỉ rực rỡ ở Luông Pha Băng

Tượng Phật Pha Bang đúc bằng vàng đặc là vật báu bản mường

Ngự tại chùa Vát-mây vĩ đại

Có lịch sử từ ba đời để lại

Tại Viêng-Chăn, Thạt Luổng cao ngất trời...

Một đất nước giàu đẹp, hiền hòa, mến khách như vậy hà cớ gì chịu xâm lược và thống trị của thực dân, đế quốc, chịu cảnh lầm than rên xiết khôn cùng. Bài thơ đã chỉ mặt chính danh thủ phạm và thức tỉnh mọi người đứng lên tranh đấu giành lại tổ quốc và cuộc sống yên bình:

Vậy tôi xin kêu gọi toàn thể nhân dân

Đừng nằm ngủ nữa, hãy thức dậy ngay!

Đoàn kết nhau lại thành một khối !

Chung sức giành lại đất nước khỏi bàn tay quỷ ác.

Nhà thơ Phu-Mi-Vông-Vi-Chít cũng là tác giả những vần thơ tình cảm chân thực ngợi ca tình hữu nghị giữa hai dân tộc có truyền thống ngàn xưa, đặc biệt được vun đắp ngày càng thắm thiết trong bài Tình đoàn kết Lào - Việt:

Lào - Việt hai nước chúng ta

Xưa nay gắn bó thiết tha nghĩa tình

Đất trời một dải đẹp xinh

Khi gian khổ, lúc quang vinh, ta cùng...

Cửu Long sông nước một dòng

Bắc Lào chảy xuống cánh đồng miền Nam

Sợi dây xiết chặt yêu thương

Mối tình đoàn kết dễ thường nhạt phai

Trường Sơn hùng vĩ chạy dài

Tường thành vững chắc của hai Việt - Lào...

Còn nhà thơ Thoong In trong bài thơ Ba anh em trên bán đảo Đông Dương với tình hữu nghị lâu đời và tình đoàn kết chiến đấu keo sơn, đã khẳng định như đinh đóng cột, rằng:

Đông Dương đất dài rộng lớn

Dải Phu-Luông hùng vĩ điệp trùng

Ôm ấp ba anh em

Cùng dựng xây quê hương hạnh phúc

Ai ai cũng biết từ thưở trước

Ba anh em kết thành một khối, đá núi không vững bằng...

So với thi ca thì tiểu thuyết, truyện ký cách mạng Lào phát triển muộn hơn và số lượng cũng ít hơn nhiều. Tựu trung các tiểu thuyết, truyện ký đều có điểm chung tố cáo chế độ phong kiến, địa chủ hà khắc, bóc lột, hành hạ những người thấp cổ bé họng và mô tả sự giác ngộ của họ khi Cách mạng Lào kêu gọi đứng lên giải phóng cho chính mình và quê hương đất nước.

Truyện ký Chiến đấu bảo vệ thành phố Thà-khẹc của tác giả Xinh Ca Po Khôt-Chun-Na-Ma-Li đã tái hiện khá sinh động trận đánh bảo vệ người dân Thà-Khẹc và lãnh tụ Lào: hoàng thân Xu-pha-nu-vông trong kháng chiến chống Pháp, thể hiện tinh thần dũng cảm, hy sinh của những chiến sĩ cách mạng Lào trong những giờ phút nguy nan. Nó là còn là bản anh hùng ca của tình hữu nghị trong chiến đấu của hai dân tộc Lào - Việt trước kẻ thù chung.

Một đoạn miêu tả quang cảnh và không khí trước trận đánh: Với tinh thần cảnh giác, người dân Thà-khẹc cũng khẩn trương chuẩn bị "đón" bọn kẻ cướp. Trên các đường phố, ngã ba, ngã tư, việc đào đường hào, đắp ụ súng được tiến hành khẩn trương. Từng tốp gái trai, vai mang cuốc xẻng rầm rập nối tiếp nhau đổ về các phố. Bên cạnh các chị em ta đầu trùm pha phe, còn có các cô gái Việt kiều, quần thâm, nón lá, sát cánh cùng nhân dân Lào trong cuộc đấu tranh bảo vệ độc lập, chủ quyền vừa dành được...

Sau một cuộc chiến đấu cam go và dù không cân sức, quân dân Thà-khẹc vẫn anh dũng vô song trước quân xâm lược dã man. Đoạn kết như những lời trong bản anh hùng ca trên đất nước Cham-pa: Máu người Lào, người Việt đã nhuộm đỏ dòng Mè khoỏng. Mối hận thù quân xâm lược Pháp đời đời ghi sâu trong cốt tủy người dân Thà-khẹc. Ngày hai mốt tháng ba năm 1946, là ngày căm thù chung của cả hai dân tộc đối với bọn thực dân cướp nước, đồng thời cũng là ngày gắn chặt xương máu tình đoàn kết sống chết có nhau giữa hai dân tộc Lào-Việt.

Tiểu thuyết hai tập Bé xỉ (Xỉ-nọi) của nhà văn Khăm-Liêng Phôn-Xê-Na được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1969 kể lại cuộc đời của một gia đình bần nông Lào trong thập kỷ 50 của cuộc kháng chiến chống Pháp. Ông Xa-lỳ từ một nông dân nghèo khổ, bị áp bức, bóc lột, hành hạ đủ đường đã giác ngộ và hy sinh cho cách mạng. Con gái ông là Xa-lỳ cũng thế. Đó cũng là sự vận động chung của nhân dân Lào trong sự vận động của cách mạng Lào cũng tương tự như ở nhiều nước khác, đi từ tự phát đến tự giác.

Đây là đoạn Xa-lỳ được giao nhiệm vụ quan trọng và vô cùng nguy hiểm:

Ông Khăm nghiêm nghị nói từng lời rành rọt:

- Xa-lỳ, con hãy nghe thật kỹ. Bố đã già rồi, mắt không tinh, chân tay không còn nhanh nhẹn như trước nữa. Đi đâu cũng phải vịn tay vào gậy. Bố muốn giao cho con nhiệm vụ hết sức nguy hiểm nhưng cũng hết sức vẻ vang. Nhiệm vụ của cách mạng giao cho chúng ta là nội trong đêm mai phải phá cầu sắt để cản bước tiến của địch vào làng.

 Xa-lỳ rất xúc động vì ông hiểu dân làng đã tin mình...

Và ông đã hy sinh như một chiến binh can trường vào bậc nhất sau khi nhiệm vụ sinh tử đã hoàn thành.

Con ông Xi-nọi từ một cô bé nhút nhát, luôn bị mụ chủ đay nghiến, hành hạ nhưng rồi tức nước vỡ bờ và cũng là lúc làn sóng cách mạng lan đến nơi cô sống. Sự chuyển biến đột ngột nhưng cũng biện chứng cho tính cách nhân vật này cũng hợp lý.

...Mụ giận dữ chạy theo đến tận bếp cố bắt cho được. Xi-nọi co người trốn trong một góc nhà bếp, mụ chạy vào quờ quạng tìm Xi-nọi, Xi-nọi liền nhảy ra khỏi nhà bếp, vớ lấy con dao nhọn trên mặt đất, vừa lau nước mắt vừa thét:

- Vào đây, nếu mày muốn chết. Trước khi bắt được tao, tao phải đâm cho mày chết đã.

Mụ lạnh cả người, không ngờ một "đứa bé nhà quê" mới mười tuổi đầu lại dám trả lời mình một cách như thế. Mụ cảm thấy sợ hãi...

Có vẻ như về phương diện phản ánh chiến tranh cách mạng thì thơ và truyện ký, tiểu thuyết đã có những thành công đáng kể, nhưng về mảng đề tài xây dựng đất nước trong hòa bình vẫn còn thiếu vắng các tác phẩm tương xứng, và điều này cần được tiếp tục bù đắp, nhất là với thể loại văn xuôi, đặc biệt là tiểu thuyết. Hy vọng văn học cách mạng Lào sẽ tiếp tục khởi sắc trong chặng đường sắp tới.   

    P.X.D

PHẠM XUÂN DŨNG
Bài viết đăng trên Tạp chí Cửa Việt số 336

Mới nhất

Câu lạc bộ Nhà báo cao tuổi: Đại hội lần thứ V, nhiệm kỳ 2022-2027

23/09/2022 lúc 11:10

(TCCVO) - Sáng 23/9/2022, Câu lạc bộ (CLB) Nhà báo cao tuổi tỉnh Quảng Trị tổ chức Đại hội lần thứ V, nhiệm kỳ 2022-2027. Dự đại hội có đại diện lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy; Hội Nhà báo tỉnh.

Từ chuyển đổi số quốc gia đến thực tiễn chuyển đổi số ở địa phương

16/09/2022 lúc 15:32

(TCCVO) Sáng ngày 16/9/2022, Sở Thông tin và Truyền thông khai giảng lớp tập huấn chuyển đổi số. GS. TSKH Hồ Tú Bảo, TS Nguyễn Nhật Quang - hai chuyên gia của Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số trực tiếp tham gia giảng dạy.

Cần có nhiều bài viết chuyên sâu trên các lĩnh vực, mang tính định hướng dư luận

16/09/2022 lúc 09:55

(TCCVO) - Chiều ngày 15/9, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy chủ trì, phối hợp Sở Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo tỉnh tổ chức hội nghị giao ban công tác báo chí tháng 7 và 8/2022.

Cùng tỏa... Hương

13/09/2022 lúc 08:31

Nhớ về Hương... (Đêm 11/9/2022)

Chuyển đổi số phải là chuyển đổi, rồi mới đến số

12/09/2022 lúc 14:41

Khi nói về khái niệm “Chuyển đổi số”, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến “công nghệ”. Nhưng thực ra, chuyển đổi số phải xoay quanh một vấn đề cốt lõi là “con người”: Chuyển đổi số là bởi con người, cho con người và vì con người. Trong khuôn khổ của bài này, tôi xin tập trung vào những câu chuyện gần gũi nhất liên quan đến ba ý trên

Tạp chí số cũ
Câu chuyện du lịch
tư tưởng Hồ Chí Minh
Ohh! Module topbai1 cấu trúc không đúng

Thời tiết

Quảng Trị

Hiện tại

26°

Mưa

30/09

25° - 27°

Mưa

01/10

24° - 26°

Mưa

02/10

23° - 26°

Mưa

Nguồn: Weathers Underground