Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị 20/04/2024 Danh sách tạp chí Hotline: 02333 852 458 Đặt báo Giới thiệu tạp chí

Tìm kiếm trên website chúng tôi

X

Thầy

Truyện ngắn của HOÀNG HẢI LÂM

 

Tôi chờ chuyến xe cuối ngày để về thành phố. Tháng mười một, trời mưa như khát, hành khách rất bất tiện trong việc đón xe, nhà xe cũng không mặn mà gì chuyện đó, nên mọi thứ lỡ làng. Tôi thấy chiếc xe từ đằng xa, bước ra đón thì nó đã chạy tới tận kia rồi, cũng có chiếc thấy, họ ngập ngừng rồi chạy, để lại đằng sau cánh tay phất phơ, mịt mù trong mưa…

Hơn năm giờ, vậy là hết xe. Một cụ già đứng cạnh tôi than thở. Cụ cũng về thành phố, chỉ non hai trăm cây số nhưng đường sạt lở, mọi thứ trở nên khó khăn. Giờ thì mọi hy vọng khép lại. Tôi đưa ra một vài tình huống giả định khi đón không được xe thì cụ ông nghiêm ngắn.

- Đi về phía kia.

Cụ đưa tay chỉ rồi bước đi linh hoạt. Tôi lon ton theo sau, tới chỗ nhóm làm nhiệm vụ, cụ lấy ngón tay cái gõ gõ lên chiếc mũ của một người trong số họ.

- Đón giúp thầy chiếc xe được không?

- Thầy nào ạ?

- Thầy đây này…

Cụ cười hóm hỉnh rồi chỉ vào chính mặt mình, chàng thanh niên nhíu mày có chút lưỡng lự nhưng rồi vẫy nhanh, một chiếc xe bốn chỗ đang chạy từ từ dừng lại.

- Cho họ về thành phố giúp tôi.

Tài xế vội vàng xuống mở cửa xe, anh ta bắt tay một số người rồi lên xe chạy một đoạn dài. Dọc đường đi, anh ta không quên trò chuyện về nơi mà anh ta gọi là “Trạm” - chỗ có người thanh niên làm nhiệm vụ kia. Rằng anh ta quen ông Trạm trưởng, người nhờ xe là Trạm phó, anh ta rất khó tính và hay nghi ngờ mọi thứ. Mọi bận xe qua đều bị soi rất kỹ, lần này thì không.

Minh họa: Phạm Văn Cường

Minh họa: Phạm Văn Cường

Nói như thế thì anh ta chắc chở vật cấm gì đó. Ông cụ gãi đầu quay về phía tôi. Thiên hạ lắm thầy thật, hèn chi nó nhanh nhảu… rồi ông trầm ngâm. Tôi hỏi ông một số chuyện rất thông thường, về tuổi, về gia đình, về con cái… điều quan trọng tôi muốn hỏi, ông cụ có phải là thầy giáo không và anh thanh niên kia có phải là học trò của ông thì lại không hỏi được. Không thể tò mò tới mức khiếm nhã như thế. Ông cụ thì lại khác, ông vẫn nghiêm ngắn với tôi.

- Cô dạy gì?

- Dạ văn.

- Văn bây giờ người ta dạy gì?

- Dạ, dạ…

Tôi thực sự bối rối với câu hỏi tưởng chừng như rất giản đơn. Tôi ậm ừ cho qua chuyện nhưng có vẻ không xong, ông cụ nhìn và chờ đợi câu trả lời của tôi. Tiếng anh tài xế rất to, tôi được cứu cánh sau câu hỏi của người tài xế.

- Thầy và cô về đâu ở thành phố.

- Tôi ngã tư đèn đỏ, ông cụ bảo.

- Tôi nhà hát lớn, tôi bảo.

- Ở tỉnh mình chỉ có duy nhất một nhà hát, người tài xế cười.

- Có một thì không lớn được ư? - Ông cụ hỏi.

- Dạ được dạ được thầy ạ.

Người tài xế có vẻ kiệm lời hơn sau câu hỏi của thầy. Tôi cũng thế. Suốt đường đi tôi nhìn qua cửa kính. Mưa lấn cả những rặng cây. Chỉ những nơi có gió đi ngang mới nhận ra đằng sau màn mưa trắng xóa là thảm rừng. Tuần nào cũng thế, cứ chiều thứ bảy là trời mưa. Thời gian trước tôi ở lại khu tập thể. Dạo này bố tôi ốm. Những vết bỏng lại tái phát. Hồi còn trẻ, vết thương chẳng làm khó ông. Về già, sức khỏe xuống, những cơn bệnh duồng nhau nên vết thương cũ trở về hoành hành. Mỗi lần như thế bố cứ gọi tôi. Không về không đành lòng nên tôi lội mưa gió để trở về nhà, chiều chủ nhật lại đón xe đi. Chạy xe máy thì chủ động nhưng mùa mưa không được an toàn. Tôi mới ra trường một năm thì nhận công tác ở miền núi, so với bạn bè đồng trang lứa thì tôi vẫn may mắn hơn, đã có công việc ổn định.

Tôi ngồi nghĩ vẩn vơ nhưng lại liếc nhìn ông cụ. Chợt sự thiếu tự tin lại trỗi dậy khi gặp ông với những câu hỏi có phần khá mỉa mai. Hy vọng rằng từ đây đến khi xe dừng lại ông cụ sẽ chẳng hỏi tôi thêm câu nào về nghề nghiệp nữa. Ví như câu hỏi vừa rồi, văn nay người ta dạy gì?

Nhưng có vẻ không phải thế, ông cụ sắp hỏi điều gì đấy, tôi thấy râu ông cụ rung rung, môi mấp máy. Tôi nín thở, tôi buột miệng:

- Dạ trước thầy dạy ở đâu?

- Tôi dạy ít, người ta biết chữ rồi bỏ thầy. Sau không nghề nên chạy xe đường dài, xe container chở hàng hóa từ Bắc tới Nam…

Tôi trố mắt nhìn ông cụ. Ồ ra thế. Anh Trạm phó kia không chỉ dừng lại ở biết chữ và anh ta hành động theo cảm tính. Đây là mánh khóe của những người lái xe, khi mọi thứ dường như hết lối thì họ có thể dùng một vài cách và hành động của ông cụ vừa rồi là một trong số đó. Tôi cười và lấy lại sự tự tin, tay tài xế dường như đắc chí.

- Lão già lắm chiêu.

- Chiêu gì? - Ông cụ cười hỉ hỉ.

- Lão chẳng bảo với tay Trạm phó lão là thầy đó là gì.

- Thế ai bảo tôi không là thầy.

Lại nữa, tôi lại thu hồi sự tự tin của mình. Cách nói chuyện của cụ ông chẳng ai đoán được. Cụ bắt đầu hỏi về tôi, về gia cảnh, về nơi ở, rồi hỏi về bố mẹ tôi, ngay cả tên cũng hỏi. Tôi trả lời răm rắp không thiếu một câu nào. Coi như bù cho câu hỏi trước kia, nay văn người ta dạy gì.

Sau một hồi trò chuyện với tôi, ông cụ có vẻ điềm đạm hơn. Ông kể chuyện về cuộc đời mình. Năm tám tuổi ông mới học lớp một nhưng mười sáu tuổi mới xong tiểu học. Ngang đó rồi thôi…

- Thầy ông nay còn không?

Tôi hỏi. Ông cụ im bặt, gương mặt phảng phất chút buồn rầu. Những ký ức thi nhau ùa về, xô đẩy, chen lấn, ngột ngạt… ông cụ ấn nút cho tấm gương xe thụt xuống, hơi lạnh bên ngoài ùa vào, người tài xế ngoái nhìn vẻ không bằng lòng nhưng lặng im. Tới lúc mưa to, nước mưa tạt ướt người ông cụ anh ta cũng để mặc. Tôi với tay định ấn nút thì ông cụ liền gật gù.

- Có lẽ thầy tôi vẫn còn, tôi đã có lỗi với thầy.

Cũng không tiện hỏi, vì dù sao chúng tôi cũng chỉ là khách qua đường, với lại câu chuyện này đứt quãng, ngoài cụ ra có lẽ không ai hiểu. Còn có người thứ hai, người thầy mà ông cụ nhắc tới. Tôi đưa tay ấn nút cho tấm kính kéo lên, cơn mưa được cắt, màn hình ở chỗ ông cụ đục ngầu, lấm tấm, loang lổ.

- Có khi nào bố cô kể chuyện về nghề của mình không? - Ông cụ hỏi.

- Rất ít khi ạ. - Tôi trả lời.

- Như thế thì chán ngắt, đời giáo viên khối chuyện mà, có khi là chuyện được cho là bước ngoặt.

- Hồi còn là thầy giáo làng, bố tôi đã thoát chết trong cơn hỏa hoạn. Hơn hai mươi tuổi, bố tôi ra trường, nhận công tác ở vùng nông thôn hẻo lánh. Trường lợp lá, phụ huynh học sinh mòn mỏi nhìn thầy vì có nhiều giáo viên tới vài bữa rồi cũng ra đi. Ở đây thiếu thốn đủ bề, làng nghèo thành ra chi cũng thiếu. Họ nhìn ông giáo trẻ với lý tưởng như khúc nhạc dạo đầu, rồi sau đó sẽ là câu chuyện buồn, vì sớm mai người ta thức dậy bảo con thôi đừng đi học nữa, thầy bỏ trường rồi. Nhưng bố tôi ở lại, ở đến khi mái lá mục nát người dân lợp mái khác vẫn còn ở. Vào một ngày gần hè, mái lá cháy rừng rực, bố đạp được cửa để thoát thân nhưng người bị bỏng nặng. Bố đứng nhìn, làng xóm chạy đến nhưng tất cả chỉ còn một đống tro, mấy khúc gỗ cháy nốt rồi nằm im lìm. Người ta xôn xao có người đốt nhưng bố tôi gạt đi, bố bảo bố hút thuốc quên dụi tàn…

- Ừ đúng rồi… - Ông cụ buột miệng.

- Cụ biết bố tôi? - Tôi trố mắt ngạc nhiên, ông cụ không đáp, chỉ lặng im rồi tiếp câu chuyện của mình.

- Tôi học xong tiểu học, bôn ba một số nơi, có thời gian ba năm tôi dạy xóa mù ở vùng bản, rồi lại bôn ba. Công việc tôi làm nhiều nhất là lái xe, chỉ có lái xe mới tiêu tốn thời gian và đi được những nơi khác nhau. Tôi không đam mê du lịch, chỉ thích mấy thứ khác nhau…

Ông cụ xuống cùng tôi ở nhà hát chứ không dừng ở ngã tư, ông đứng trước mặt bố tôi với vẻ mặt rất tội nghiệp. Bố tôi nhận ra người học trò cũ bèn ôm lấy thật chặt, nước mắt hai người nhòe ra. Tôi đứng lặng im và không kìm được. Thầy trò nhưng họ già gần ngang nhau. Trong lúc đó tôi có thể mường tượng được khá nhiều về họ và lắp ghép các chi tiết với nhau thành một câu chuyện. Tôi thấy lòng mình khá thảnh thơi, dù có hoặc không có lỗi lầm thì bao nhiêu năm xa cách, người học trò già đã tìm đến thầy giáo cũ thì ngoài tình yêu ra không còn gì cản ngăn được họ. Tôi vội vã pha trà rồi lui về phía sau, để không gian cho họ. Từ phòng sách, tôi nghe giọng của bố tôi chậm rãi.

- Thầy khá mệt, nhất là lúc thời tiết vào mùa đông…

- Em có quá nhiều thời gian để suy nghĩ về một vấn đề…

Câu chuyện của họ chẳng ăn nhập vào nhau. Bố tôi tuyệt nhiên không hỏi gì về người học trò cũ, chỉ nói về mình. Người học trò cũ cũng chỉ xoay quanh những điều mà ông ta cảm thấy hối lỗi. Tôi lại giả định cho một chi tiết, chính ông ta là người đã phóng hỏa đốt mái nhà lợp lá. Nhưng còn động cơ? Tôi không hiểu được. Bố tôi chưa hề nói về uẩn khúc nào đó của học trò. Tôi lặng lẽ, chờ một kết thúc của câu chuyện này.

- Sao em tìm được thầy? - Bố tôi hỏi.

- Cô gái rất giống thầy ạ.

- Hồi từ làng trở về thầy cưới vợ, cô sinh con rồi mất.

- Mái nhà, hôm đó em nướng khoai, đói và buồn ngủ nên em ngủ quên, lúc thức dậy thì nhà cháy to rồi thầy ạ.

- Vì thế nên em bỏ làng đi?

- Vâng, em cứ nghĩ thầy đã chết ở trong đó. Phên tạm, sao thầy lâu ra ngoài đến vậy?

- Thầy cứ tưởng em còn ở trong nên mãi tìm…

Ông cụ bưng mặt khóc hu hu, bố tôi đi rất chậm đến ngồi kế bên vỗ lên vai học trò. Chuyện gì cũng có cách giải quyết cả, thầy biết em bị ám ảnh với nó. Khi người ta có lỗi, nhất là lỗi lầm thời trẻ nó dễ ám ảnh mình. Sự ám ảnh chẳng phải là điều xấu xa, vì nó cho thấy con người còn lương tri. Bao nhiêu năm em ám ảnh, cũng là bấy nhiêu năm em đi tìm lương tri của mình đấy. Bố tôi nói chậm rãi. Ông cụ chua xót khi lần đầu tiên nhìn những vết bỏng trên người bố tôi.

H.H.L

HOÀNG HẢI LÂM
Bài viết đăng trên Tạp chí Cửa Việt số 350

Mới nhất

Long trọng tổ chức Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam

12 Giờ trước

Sáng nay 19/4/2024, Trường PTDT Nội Trú Gio Linh long trọng tổ chức Ngày hội văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Hội Liên hiệp Phụ nữ Phường 1 ra mắt mô hình “Phụ nữ, Cà phê và Sách”

13 Giờ trước

Sáng nay 19/4, Hội Liên hiệp Phụ nữ Phường 1 (thành phố Đông Hà) tổ chức Lễ ra mắt mô hình “Phụ nữ,

Sôi nổi hội thi Kể chuyện theo sách với chủ đề “Chúng em yêu hòa bình”

12/04/2024 lúc 16:01

Ngày 11/4, Thư viện tỉnh Quảng Trị phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Đông Hà tổ chức hội

Khai mạc Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam tỉnh Quảng Trị năm 2024

11/04/2024 lúc 00:52

TCCV Online - Sáng nay 10/4, tại Thư viện tỉnh, UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2024. Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Nguyễn Chiến Thắng; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Nam tham dự.

Lễ phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Quảng Trị năm 2024

09/04/2024 lúc 17:57

TCCV Online - Sáng ngày 9/4/2024, tại thư viện tỉnh Quảng Trị đã diễn ra lễ phát động Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc tỉnh Quảng Trị năm 2024.

Tạp chí số cũ
Câu chuyện du lịch
tư tưởng Hồ Chí Minh

Thời tiết

Quảng Trị

Hiện tại

26°

Mưa

21/04

25° - 27°

Mưa

22/04

24° - 26°

Mưa

23/04

23° - 26°

Mưa

Nguồn: Weathers Underground