Người & đất quê hương

19/08/2023 lúc 16:57

Ông Trần Hoành sinh ngày 04/12 năm Kỹ mão (tức là 15/01/1880 (1) Dương Lịch) quê quán làng Phương Sơn (2) nay thuộc xã Triệu Sơn, huyện Triệu Phong, là con thứ hai ông ngự y Trần Toàn nên thường gọi là ông Hai Hoành. Năm lên 18 tuổi ta, để nối giữ nghiệp nhà ông được cha gửi vào học trường Quốc tử Giám tại kinh đô Huế, nhưng hai năm sau, do trí thông minh, ông lại được chọn sang học tiếp tại trường Quốc học là nơi có dạy chữ Pháp để đào tạo thành một công chức “tốt” sau này.

19/08/2023 lúc 16:57

Các đời vua trước đặt dinh Ai Lao, trong thời Gia Long đặt đạo Cam Lộ. Nguyên đạo Cam Lộ đặt tại làng Nghĩa An. Đến năm Minh Mạng thứ 9, xây dựng thành Vĩnh Ninh tại làng Cam Lộ, rồi sau đổi đạo Cam Lộ thành phủ Cam Lộ …

19/08/2023 lúc 16:57

Vừa ở trên (số báo trước) tôi đã phải dùng đến chữ nhiêu khê, nhưng không làm thế, không kiểm kê hết những vật dụng, không rà soát mọi ngóc ngách sẽ không thể kể hết cái tục ăn trầu ở mảnh làng quê nó phong phú đa dạng đến nhường nào. Nói như Leslie White: “Thực chất của văn hóa là năng lực biểu tượng hóa” (symbolling) thì quả là trầu cau chứa đựng những nội lực biểu tượng hóa rất tuyệt vời.

19/08/2023 lúc 16:57

Theo tộc phả còn giữ được đến ngày nay, vị tiền bối gốc từ ngoài Bắc vào lập nghiệp ở vùng đất này húy là Chánh. Truyền đến nay được 17 đời. Tộc phả ghi vị “tiền khai khẩn khoa mục huyện quan Pháp (húy) Chánh” được Triều Nguyễn sắc phong “dực bảo Trung Hưng Linh Phổ tôn thần. Phu nhân húy Quỳnh (không rõ họ) sinh con là Phan Cẩn”.

19/08/2023 lúc 16:57

Số phận oái ăm thay, trong vài chục năm nhà văn Lê Tri Kỷ cặm cụi âm thầm viết về ngành công an, nơi gắn bó với ông suốt đời vậy mà khi hai năm liền được giải thưởng văn học thì cả hai chỉ được đặt lên bàn thờ. Sau làn khói hương phảng phất kia là tấm ảnh Đại tá Trần Duy Hinh tức nhà văn Lê Tri Kỷ.

19/08/2023 lúc 16:57

Theo các nhà xã hội học trong cộng đồng dân tộc Việt Nam có khoảng 769 dòng họ. Con số đó là kể tất cả các chi nhánh. Nếu nói về nguồn cội thì có thể quy về khoảng 180-190 chính tông mà thôi. Điều đó cũng dễ hiểu vì trong quá trình phát triển của dân tộc nhiều người ở các miền đất khác nhau đến nơi vùng đất mới, lâu ngày sinh con, đẻ cháu lập nên một dòng họ (nói đúng hơn là một chi nhánh) và lấy tên họ của mình. 

19/08/2023 lúc 16:57

Trong những ngày vừa qua, trên khắp đất nước Việt Nam và bạn bè cộng đồng quốc tế đã kịch liệt lên án phản đối việc Trung Quốc ngang nhiên hạ đặt giàn khoan HD-981 ở vùng kinh tế đặc quyền của Việt Nam, đưa nhiều tàu quân sự, dân sự ngang nhiên xâm phạm chủ quyền lãnh hải của Việt Nam. Hành động đó đã vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với vùng lãnh hải được công ước quốc tế công nhận.... 

19/08/2023 lúc 16:57

Chi hội Văn nghệ Bến Hải - một chi hội văn nghệ cấp huyện trước đây, nhưng ngày nay vẫn được người ta nhắc đến nhiều, ca ngợi nhiều bởi sự hoạt động sôi nổi, đã thực sự trở thành nơi tập trung, quy tụ anh chị em sáng tác không chỉ ở trong huyện mà còn ở các huyện khác trong tỉnh. Và dù điều kiện còn khó khăn, về tài chính nhưng chi hội vẫn đều đặn ra được tờ Tập san, trở thành sân chơi bổ ích của tất cả các hội viên...

19/08/2023 lúc 16:57

Đến làng Câu Nhi văn vật, chúng tôi gặp ông Bùi Hoành, vị trí thức nửa chữ Nho, nửa chữ Tây dưới thời Pháp thuộc. Theo cách mạng suốt hai cuộc kháng chiến, tận tuỵ, trung thành, có thể nói trẻ xông pha, già mẫu mực, nay tròn 76 tuổi còn rất minh mẫn, cụ cặm cụi tra cứu, dịch thuật, hiệu chỉnh và chép thêm vào gia phả họ Bùi đời thứ 17 đến đời 19.

19/08/2023 lúc 16:57

Trong đợt nghiên cứu điền dã ở Vĩnh Linh tháng 1 năm 1995. Chúng tôi cùng mấy đồng nghiệp phát hiện một di tích lịch sử rất quan trọng. Đó là di tích một dòng họ ở làng Sa Lung (xã Vĩnh Long huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị): Họ Lê.

19/08/2023 lúc 16:57

Giáo dân vùng này ít khi tiếp xúc với bộ đội và chắc là lần đầu tiên có bộ đội ở trong nhà mình. Vì vậy đối với bộ đội họ còn rụt rè e ngại, không được tự nhiên, nhưng thời gian bỡ ngỡ ban đầu ấy không lâu.

19/08/2023 lúc 16:57

Chiều 9 tháng 4 năm 1947, trời Quảng Trị thật đẹp. Bên bờ Hiếu Giang, những bãi biền ngô xanh biếc, cờ trắng phao phao, gió nồm lên dịu mát. Chim bay về tổ, mây trắng hết bồng bềnh trôi. Đó là giờ phút tôi ĐI LÀM ĐIỆP VIÊN ở thị xã Đông Hà.

19/08/2023 lúc 16:57

Sau ngày cách mạng tháng Tám 1945 thành công, việc xây dựng lực lượng vũ trang đã dặt ra một loạt vấn đề bức thiết: Cán bộ, vũ khí, lương thực. Những nhu cầu to lớn ấy phải giải quyết trong hoàn cảnh đất nước ta bốn bề địch bao vây, khó khăn chồng chất.

19/08/2023 lúc 16:57

Tiếng súng xâm lăng của thực dân Pháp là điềm báo một đại hoạ cho dân tộc Việt Nam. Chính quyền phong kiến thời bấy giờ đã bất lực trước lực lượng hùng hổ của chúng. Thế là nhân dân ta lâm vào cảnh “nước mất, nhà tan, đời nô lệ”! Biết bao gia đình đang chăm chút làm ăn trong cảnh đoàn tụ êm ấm đành chịu cảnh chia lìa, đau thương tang tóc:

19/08/2023 lúc 16:57

Đầu thế kỷ XV nhà Minh đem quân vào Đại Việt lấy cớ “Phù Trần Diệt Hổ” mà kỳ thực có dã tâm thôn tính nước ta. Chẳng bao lâu bộ mặt giả nhân giả nghĩa của chúng bị phơi bày. Vì thế, hào kiệt khắp nơi trong nước trỗi dậy quy tụ nhân chứng chống ách ngoại xâm, giải phóng dân tộc. Tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa dựng cờ nhà Trần của Trần Qủy (vì Trần Qũy là quý tộc nhà Trần nên sử cũ gọi là hậu Trần). 

19/08/2023 lúc 16:57

Cụ Lê Thế Vỹ, còn có tên là Lê Quang Vỹ, sinh năm 1858, tại làng Tường Vân, phủ Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Thân sinh ra cụ Lê Thế Vỹ là Lê Thế Nhuận, húy là Dị. Mẹ cụ Lê Thế Vỹ là bà Chánh thất Nguyễn Thị Hương.

19/08/2023 lúc 16:57

Từ lâu trong lịch sử, làng là một đơn vị kinh tế và văn hóa với diện mạo riêng rất đa dạng, phong phú. Mỗi làng có một khuôn lãnh thổ với số lượng đất đai và kết cấu các loại ruộng đất, cách quản lý, sử dụng cũng không giống nhau. Các làng xã ở Quảng Trị nói chung, làng Câu Hoan nói riêng, cho đến thế kỷ XIX, ruộng đất công còn tồn tại khá phổ biến (1).

19/08/2023 lúc 16:57

Triều Mạc đã thực sự tồn tại trong tiến trình lịch sử từ 1527 đến 1592, riêng ở Thuận Hóa, Vương triều này đã trực tiếp quản lý những hoạt động xã hội đương thời từ 1527 đến 1552. Mặc dù vậy, các sử gia đời trước thường xem nhà Mạc là ngụy triều hoặc nhẹ hơn là nhuận triều. Gần đây, cùng với quá trình đổi mới về nhận thức, đổi mới tư duy, đã có những