Người & đất quê hương

19/08/2023 lúc 16:57

Vùng đất huyện Hướng Hóa thông sang Savana-khet trực thuộc 2 châu Sa Bôi, Thuận Bình của phủ Triệu Phong, đạo Thừa tuyên Thuận Hóa đã đi vào lịch sử với những hoạt động ngoại giao từ nửa sau thế kỷ XV Triều Lê:

19/08/2023 lúc 16:57

Đã và đang công tác tại thư viện tỉnh Quảng Trị, người viết bài này nhiều lần được tiếp xúc với các nhà nghiên cứu, các đồng chí cựu chiến binh, các bạn yêu thích lịch sử quê hương, cùng nhau trò chuyện về danh nhân tỉnh nhà. Nhìn chung, các nhân vật lịch sử ở Quảng Trị đã được giới thiệu nhiều trên sách báo, thân thế và sự nghiệp của họ tương đối định hình, được dư luận chấp nhận. 

19/08/2023 lúc 16:57

Hồi đất Quảng Trị thuộc Thuận Châu, cơ quan hành chánh đóng tại làng Võ Thuận gọi là Thuận - Thành. Sách Ô Châu Cận lục viết năm 1553 nói : “Ngoài thành là huyện trị trong thành là kho thóc”

19/08/2023 lúc 16:57

Sau ngày giải phóng miền Nam (1975) trên mảnh đất Quảng Trị chỉ có hai công trình thủy lợi, đó là công trình La Ngà ở phía Bắc vĩ tuyến 17 với quy mô tưới được 100 ha lúa; công trình ngăn mặn Việt Yên phía nam vĩ tuyến 17 do chế độ Mỹ ngụy xây dựng đã bị chiến tranh làm hư hỏng không sử dụng được. Bước ra khỏi cuộc chiến tranh, Quảng Trị có bao nhiêu việc phải làm…

19/08/2023 lúc 16:57

Một phía Bắc với châu thổ sông Hồ màu mỡ, một phái trời Nam mênh mông đồng ruộng châu thổ Cửu Long giang phì nhiêu, nối hai vựa lúa ấy của dải đất hình chữ S này là chiếc đòn gánh miền Trung mảnh gầy gian truân – một vệt đồng bằng chạy giữa, bên này là Trường Sơn, bên kia là bờ cát trắng. Trường Sơn đại ngàn bị hủy hoại hàng năm làm gia tăng lũ lụt khiến miền Trung đã nghèo càng thêm khó, bờ cát phái đông chạy từ Thanh – Nghệ - Tĩnh đến tận mênh mang cát vùng mũi Né (Phan Thiết)

19/08/2023 lúc 16:57

Đã hơn 80 năm trôi qua nhưng một sự kiện bi tráng trong lịch sử Quảng Trị vẫn chưa biết đến rộng rãi. Đó là cuộc khởi nghĩa xảy ra tại nhà tù Lao Bảo vào năm 1915 như minh họa cho nhận định: "Trước khi có Đảng, tình hình đen tối như không có đường ra". Chủ yếu dựa vào các tài liệu xa chúng ta nhất, nghĩa là gần sự kiện nhất, “Việt Nam nghĩa liệt sử” (VNNLS)1 và “Cách mạng cận đại Việt Nam” (CMCĐVN)2, có thể tóm tắt sự kiện trên như sau:

19/08/2023 lúc 16:57

Họ Nguyễn ở Đại Hòa, Triệu Đại, Triệu Phong có quyển gia phổ khá đặc sắc. Đọc kỹ nó trong nhiều đợt, tôi biết từ đời thứ 9, ông Nguyễn Hữu Thận đã có ý thức không chỉ dừng lại ở chỗ ghi đủ các đời từ ngài thủy tổ trở xuống theo dòng đích, dòng thứ, chi này, chi kia rạch ròi phân minh mà còn ghi phần lớn tiểu sử tóm tắt của từng đời có nét gì tiêu biểu, nổi bật, người làm quan cũng như dân thường có tài cán gì đều được chú ý. Nhờ vậy khi đọc xong quyển phổ, có thể nắm bắt được khá rõ nét diện mạo của một dòng họ.

19/08/2023 lúc 16:57

Di tích căn cứ Tân Sở (Thành Tân Sở) tọa lạc giữa một bình nguyên đất đỏ bazan: vùng Cùa, thuộc vào địa phận của xã Cam Chính, huyện Cam Lộ, cách thị trấn huyện lỵ khoảng 10 ki lô mét về phía tây nam. Phía đông bắc giáp thôn Đốc Kỉnh, phía Tây Bắc giáp thôn Bảng Sơn, đông nam giáp thôn Mai Đàn, tây nam giáp thôn Lộc An nằm trên đường 15N đi Mai Lĩnh. Bao quanh bốn phía căn cứ là các đỉnh núi và cao điểm tạo thành một hàng rào tự nhiên che chắn đặc biệt: 

19/08/2023 lúc 16:57

Măng giang nấu cá nganh nguồn
Đến đây nên phải bán buồn mua vui





C





ác vị thức giả cũ ở Quảng Trị đều cho rằng câu hát này ra đời sau ngày Đoan quốc công Nguyễn Hoàng vào trấn đất Thuận Hóa và đóng đinh tại làng Ái Tử, lúc đó thuộc huyện Võ Xương (sau đổi là Đăng Xương) nay là huyện Triệu Phong. Để xây dựng trấn phủ, dinh trại, kho tàng hàng ngày quân lính phải ngược dòng Thạch Hãn, vào các khu rừng hai bên bờ sông chặt tre, đẵn gỗ. 

19/08/2023 lúc 16:57

C





ửa Việt số xuân Ất Hợi đã đăng bài về thân thế Phan Văn Thúy. Tiếp tục ở bài viết này, xin giới thiệu về sự nghiệp vị lão tướng này.

19/08/2023 lúc 16:57

Đ





ọc bài Biên niên về các Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị của tác giả Thanh Sơn đăng trong Văn hóa Quảng Trị số 17 năm 1994, tôi thấy có 2 điều cần được xác định rõ ràng hơn:
Điều thứ nhất là ông Nguyễn Vức, ở làng Lập Thạch, không phải là đảng viên và không phải Bí thư Tỉnh ủy. Điều này đã xác định lại trong Cửa Việt số 2 tháng 7 - 1994, ở trang 50.

19/08/2023 lúc 16:57

Ngày 01-12-1946: Kháng chiến toàn quốc bùng nổ.
Ngày 17-02-1947: Giặc Pháp dùng đất Lào làm bàn đạp tiến về đường số 9, từ Huế tiến ra đánh chiếm thị xã Quảng Trị, thị xã Đông Hà và lan ra cả tỉnh. Bình Trị Thiên trở thành một chiến trường ác liệt nhất trong cả nước. “Bình Trị Thiên khói lửa” một địa danh tiêu biểu cho sự ác liệt của chiến tranh trong thời gian chống Pháp. Tỉnh Quảng Trị là một tỉnh nằm giữa miền đất khói lửa ấy và cũng nằm giữa ba từ ghép Bình - Trị - Thiên. 

19/08/2023 lúc 16:57

V





ùng đất Do - Vĩnh (hai huyện hiện nay) được nhiều người chú ý về nhiều mặt đặc biệt, về nguồn gốc, ngôn ngữ, phong tục, văn hóa… Gần đây, qua nhiều truyền thống giữ nước, dựng nước, nhất là qua hai cuộc kháng chiến cứu nước vừa qua, các người nhiệt tâm với truyền thống, với khoa học lịch sử, đã tìm về mảnh đất này để viết. Qua những bài được công bố gần đây trên tạp chí VĂN HÓA QUẢNG TRỊ, có bài: “VỀ DO LINH, NƯỚC VẪN TUÔN VỀ VỚI BIỂN”(1) của Phương Văn. 

19/08/2023 lúc 16:57

T





ôi sẽ không nêu lên vấn đề này nếu không có bài Cửa Việt của bạn Khâm Đức đăng trong tuần báo THỐNG NHẤT số 255, ngày 27-7-1994.
Trong bài báo trên đây, bạn Khâm Đức bằng lời văn khá sinh động, đã bày tỏ nhiệt tình của mình đối với Cửa Việt, đối với đất nước và con người Quảng Trị anh hùng. Tuy vậy, cũng chính trong bài báo này, bạn Khâm Đức đã phạm một sai lầm là cho rằng cái tên “Cửa Việt” chỉ mới xuất hiện từ khi giặc Pháp sang chiếm đóng nước ta.

19/08/2023 lúc 16:57

Từ khi chính thức thuộc về quyền quản lý của nhà Trần, đất Quảng Trị xưa (tức Ô Châu, Hóa Châu thời xưa) đã nổi tiếng là đất dụng võ. Đã là địa linh tất có nhân kiệt. Dù nguồn tư liệu nghiên cứu hiện rất hiếm hoi, nhưng thời nào ta cũng tìm ra được những vị tướng bản lĩnh trong công cuộc dựng nước và giữ nước.

19/08/2023 lúc 16:57

Phong trào Tây Sơn như một cơn lốc mạnh lôi cuốn cả dân tộc vào trận địa chống áp bức của chế độ phong kiến, đấu tranh vì lợi ích của dân tộc và phục hưng đất nước. Năm 1786, phong trào phát triển ra Thuận Hóa là lúc Nguyễn Huệ và nghĩa quân Tây Sơn đã trải qua một chặng đường vẻ vang: Đánh đuổi quân Xiêm và đập tan chế độ cai trị của Chúa Nguyễn ở Đàng Trong.

19/08/2023 lúc 16:57

Trần Hoàn tên thật là Nguyễn Tăng Hích, sinh năm 1928 tại làng Câu Nhi, xã Hải Tân, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị, con một gia đình công chức, bố có nhiều năng khiếu âm nhạc, mẹ thường hát ru con bằng những khúc dân ca miền Trung đậm đà màu sông nước. Anh thuộc thế hệ thanh niên lớn lên trong khí thế hào hùng của Cách mạng tháng Tám. Với sự ham thích âm nhạc do bố mẹ truyền lại,  anh đi vào cách mạng và trưởng thành về nghề nghiệp qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và sự nghiệp xây dựng đất nước.

19/08/2023 lúc 16:57

Dù chẳng bằng ai, tôi vẫn mang tiếng là người “có chữ”. Ngoài việc “trồng người” tôi cũng có dịp đi đó đây để làm cái nhiệm vụ “đọc giúp” cho các nhà khoa học khi cần nghiên cứu lịch sử ở một địa phương. Gần đây tôi nhận được một tập Hương Phả được viết bằng chữ Hán dưới hình thức tiểu truyện nói về quá trình thành lập làng và lai lịch hai mươi vị tiền hiền đến khai khẩn và lập nên làng Câu Lãm, nay là làng Câu Nhi thuộc xã Hải Tân, huyện hải Lăng, Tỉnh Quảng Trị. Sách được viết từ hồi thế kỷ thứ XV, mà cụ Bùi Trành tự Trường Hiên, ông tổ dòng họ Bùi là người chấp bút. Bản còn giữ lại hiện nay là bản sao lần cuối cùng năm Tân Mão (1891), Niên hiệu Thành Thái thứ III. Dù bị cháy sém ở giữa từng tờ, nhưng theo văn cảnh chúng ta cũng có thể đoán được những chữ có thể bị mất.