Người & đất quê hương

19/08/2023 lúc 16:57

 






T





ừ những năm chiến tranh ác liệt, trường Mỹ thuật chúng tôi phải sơ tán về vùng Hiệp Hòa, Hà Bắc với cái ký hiệu hòm thư có phần bí hiểm: V503 – H14 – BC13H. Chúng tôi cũng đã thường xuyên có những chuyến đi vẽ ở những vùng “nóng bỏng” như: Quảng Ninh, Hàm Rồng, Hậu Lộc, Ngư Thủy, Vĩnh Linh…
            Cái thời “tiếng hát át tiếng bom” ấy, chúng tôi đã thuộc, đã hát rất nhiều bài ca về Quảng Trị nhưng đáng nhớ nhất, lưu đọng nhất trong mỗi chúng ta là bản hợp xướng “Sóng Cửa Tùng” của nhạc sĩ Doãn Nho. Cũng xin “khoe” với mọi người rằng, ngoài dàn hợp xướng khổng lồ và rất nổi tiếng của Đoàn văn công Tổng cục Chính trị hồi ấy ra thì dường như chỉ có một đơn vị  văn nghệ nghiệp dư là trường Mỹ thuật chúng tôi mới dám “cả gan” dàn dựng “Sóng Cửa Tùng”...

19/08/2023 lúc 16:57

 






T





ôi ngồi bệt xuống chân đài tưởng niệm nhìn đăm chiêu làn khói hương ngoằn ngoèo bay lên, ánh nắng ban mai dìu dịu lấp lánh dưới bầu trời xanh trong, ngọn gió se lạnh thoảng qua làm cho từng đám khói cuộn tròn rồi loãng dần và bay vào không trung như những bàn tay xoắn xuýt dắt nhau đi vào cõi xa xăm. Hơn ba mươi năm rồi các anh đi xa, quê hương ngày một thay da đổi thịt, nghĩa trang đứng sừng sững bên đường cái quan như gương mặt người xưa luôn dõi theo từng bước chân nhọc nhằn xuôi ngược hôm nay…

19/08/2023 lúc 16:57

M





ùa hè năm 1967 địch mở trận càn lớn ở vùng giới tuyến, chúng lùa hàng vạn đồng bào ta vào các trại tập trung, thiết lập tuyến hàng rào điện tử Mác Na-ma- ra, thực hiện ý đồ sạch hóa vùng bắc Quảng Trị để nhằm ngăn chặn từ xa quân giải phóng. Cũng vào thời điểm này, đế quốc Mỹ đã leo những nấc thang chiến tranh cao nhất, đánh phá ác liệt vào những vùng chúng mất quyền kiểm soát. Dưới con mắt của địch những vùng này không còn sự sống cho cỏ cây và các loại côn trùng, nói chi đến con người...

19/08/2023 lúc 16:57

 






T





hế là địch lại ném bom tiếp ở rừng Câu Nhi. Đã nhiều lần rút kinh nghiệm, ở rất bí mật, đi rất bí mật mà sao nơi cư trú vẫn bị lộ. Có cái gì đây ! Nếu một lần, thì có thể cho rằng chúng ta chưa tích cực bảo mật, nhưng đây lại là lần thứ hai, thứ ba rồi. Bản thân từng anh em chỉ biết làm đúng những thứ kỷ luật đầy đủ với cơ quan, còn việc phát hiện nguyên nhân đã có cấp trên, đã có quân báo, tình báo, công an, kể cả dân ở những vùng đóng quân...

19/08/2023 lúc 16:57

L





á thư của họa sĩ Trần Quốc Tiến gởi cho tôi ẩn trong cái phong bì của Tòa soạn tạp chí Cửa Việt. Tôi cứ ngỡ là một việc gì đó của các anh các chị biên tập viên thông tin ra. Đang phải vào phần hậu kỳ của một cuốn phim nên tôi để lá thư trên bàn. Tôi không quen đọc thư từ khi mình đang quá vội vì công việc...

19/08/2023 lúc 16:57

T





ôi không bao giờ quên những ngày đen tối nhất giữa những năm 1957 - 1958. Địch mở hết đợt tố cộng này đến hết đợt tố cộng khác, giơ những bàn tay lông lá, máu me quào bắt hết lớp cán bộ này đến lớp cán bộ khác. Trường học biến thành lò tra tấn. Xác người dân vô tội chết để đầu đường cuối xóm không cho chôn cất. Mùi tử khí xông lên nồng nặc, tiếng quạ kêu oang oác cả ngày...

19/08/2023 lúc 16:57

 





B





ấy giờ vào khoảng đầu tháng ba năm 1975, tôi đang lăn lốc ở chiến trường Củ Chi thì được lệnh hỏa tốc về R để vượt Trường Sơn ra Hà Nội vì một công tác đột xuất.
Thật lòng, tôi rất bâng khuâng không muốn đi vì bây giờ quân dân ta đang tấn công quân giặc như nước vỡ bờ. Đại quân đã vượt sông Bến Hải. Ban Mê thuật, Pleiku, Kon Tum đã giải phóng rồi...

19/08/2023 lúc 16:57

 






T





ôi đang dạy học ở trương cấp 3 Xuân Trường, Nam Định thì nhận được giấy báo của Ban Thống nhất Trung ương điều động đi B (tức là trở về miền Nam).
Như làn gió mát trong lành từ quê hương thổi ra, làm tôi nôn nao nghĩ đến giờ phút chia tay những người bạn đồng nghiệp và các em học sinh thân yêu đã ba năm gắn bó, ấp ủ, chứa chan nhiều kỷ niệm êm đềm. Lưu luyến tạm biệt mái trường xã hội chủ nghĩa, tôi vềNam Định thăm gia đình rồi về tập trung ở Ban Thống nhất trước lúc lên đường. Tôi không sao nén nổi sự bùi ngùi phải tạm biệt bà mẹ già vì phải xa đàn con mà nước mắt dàn dụa...

19/08/2023 lúc 16:57

Diên Sanh - một miền quê nhỏ bé nằm về phía Nam tỉnh Quảng Trị, nay thuộc xã Hải Thọ huyện Hải Lăng. Đã có một thời, nơi đây trở thành trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của huyện Hải Lăng. Qua tìm hiểu các tư liệu thành văn, thư tịch cổ, ít nhiều có nhắc đến địa danh này. Đặc biệt trong sách “Địa chí” của Nguyễn Trãi, “Ô châu cận lục” của Dương Văn An, “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn và “Đại Nam nhất thống chí” của Quốc sử quán triều Nguyễn.

19/08/2023 lúc 16:57

 






L





.T.S: Đọc tập bản thảo: “Lịch sử phong trào đấu tranh cách mạng và thành lập chi bộ An Tiêm thời kỳ 1927 - 1934 của đồng chí Đoàn Bá Thừa, chúng tôi bắt gặp những dòng chữ quý báu này:
“Tháng 11.1930, được tin đồng chí Đoàn Luân chết, ngày 21.1.1930 do tên chủ ngục Lao Bảo điện về…

19/08/2023 lúc 16:57

 






T





hôn Thượng Phước nằm về phía Tây của xã Triệu Thượng, gần vùng giáp ranh, nơi tranh chấp quyết liệt giữa ta và Mỹ ngụy trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đối với cách mạng, vùng này là “bàn đạp” đứng chân để đưa các lực lượng “thọc sâu” vào đồn bốt địch quanh thị xã Quảng Trị và các vùng lân cận phía Đông đường số I. Từ năm 1964, quân ta giải phóng hoàn toàn các thôn An Đôn, Nhan Biều, Xuân Yên và Thượng Phước. Đến năm 1969, địch núng ra lấn chiếm, gom dân thôn Thượng Phước về tập trung ở sát đường số I thuộc địa phận thôn Nhan Biều để chúng dễ khống chế, quản lý dân, hòng cắt đứt mối liên lạc, tiếp tế lương thực, thực phẩm cho cách mạng...

19/08/2023 lúc 16:57

48 - Lê Phổ (cử nhân): Người xã Xuân Thành, huyện Gio Linh. Thi Hương khoa Mậu Ngọ, Khải Định thứ 3 (1918), tại trường Thừa Thiên.
49 - Lê Sâm (cử nhân): Người xã Tường Hưng, huyện Đăng Xương (nay thuộc Triệu Phong). Thi Hương khoa Quý Dậu, Tự Đức thứ 26 (1873). Làm quan viên Ngoại Cơ mật viện, sung sơn phòng sứ Quảng Trị ...

19/08/2023 lúc 16:57

Ở





 vùng Bình Trị Thiên, có ba di tích lịch sử dược Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử quốc gia khá sớm: đó là nơi ở cũ, lăng mộ và đình khai canh một  làng ở Truồi. Điều đáng chú ý là cả ba nơi ấy cách nhau hơn 100km ở địa phận hai tỉnh Thừa Thiên Huế và Quảng Trị, nhưng đều thuộc một nhân vật lịch sử, cách đây gần ba trăm năm. Nhân vật lịch sử tiêu biểu ấy là ông Trần Đình Ân, người làng Hà Trung, huyện Gio Linh tỉnh Quảng Trị. Ông người gốc Thanh Hóa định cư ở Tân Bình theo chủ trương khai thác vùng đất Ma Linh sau khi vua Lê Thánh Tông chiến thắng Đồ Bàn 1471...

19/08/2023 lúc 16:57

Được biết anh Nguyễn Văn Chính, sinh ở Hải Thọ, huyện Hải Lăng, hoạt động ở chiến trường Quảng Trị  từ tháng 6 năm 1945, tôi tìm đến thăm. Con người đã kinh qua hai cuộc chiến tranh, nhiều phen làm cho quân thù kinh hồn bạt vía, nay trở lại sống đời thường, với nhiều thương tích cùng chiếc nạng gỗ lè kè, lại hiền hòa, bình dị đến thế. Vẫn gọn gàng trong bộ quân phục bạc màu...

19/08/2023 lúc 16:57

T





hắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân pháp là một bản anh hùng ca của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, là minh chứng hùng hồn về sự đúng đắn, sáng tạo của đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện, trường kỳ kháng chiến của Đảng và chủ tịch Hồ Chí Minh.
Một trong những bài học có ý nghĩa quyết định để đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi là coi trọng việc xây dựng căn cứ địa cách mạng. Thực tiễn cách mạng Việt Nam, nói chung và Quảng Trị nói riêng đã chứng minh rằng, căn cứ địa là chỗ dựa để tiến hành kháng chiến, là yếu tố có vai trò cực kỳ quan trọng đối với bất cứ loại hình chiến tranh nào.
Thấm nhuần quan điểm đó, ngay từ khi có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, trong các thời kỳ bí mật, Đảng bộ Quảng Trị đã lấy miền tây Triệu Phong, Hải Lăng, Cam Lộ, Gio Linh, Vĩnh Linh xây dựng các căn cứ địa làm bàn đạp xây dựng phong trào ở đồng bằng, lấy các xã vùng ven đô làm chỗ dựa để xây dựng phong trào ở nội thị.
.........

19/08/2023 lúc 16:57

N





ăm 1941, khi phát xít Nhật tràn qua Đông Dương trong chiến tranh thế giới lần thứ II, Cửa Việt – bến cảng biển tỉnh Quảng Trị là một trong những vị trí then chốt do quân Nhật chiếm đóng, được xây dựng công sự rất kiên cố, có cả hệ thống hầm ngầm dưới lòng đất. Chúng tiến hành đàn áp, khủng bố nhân dân trong vùng rất dã man tàn bạo, bắt họ phải làm phu phen, tạp dịch rất khổ cực. Nhân dân rất căm thù, xem chúng là kẻ thù không đội trời chung.

19/08/2023 lúc 16:57

T





rước hết tôi xin tự giới thiệu: Tôi Nguyễn Văn Bốn. Quê: Xã Thành Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Đầu năm 1967, tôi được điều động vào chiến trường B5 phục vụ chiến đấu. Vào chiến trường tôi được lựa chọn sang tiểu đội cảm tử Bến Hải (gồm 10 người khỏe mạnh, bơi giỏi, chèo giỏi) sát nhập với đơn vị B43K4B5 có hòm thư 32.743XB C16.

19/08/2023 lúc 16:57

T





ạp chí Cửa Việt số 49 vừa đăng bài "Đôi điều về địa danh chợ Cạn" của ông Nguyễn Tiến Trình bác bỏ cách giả thích chữ Cạn của ông Trần Quốc Tiến trong bài "Ven vùng sa mạc" và nhân đó có đưa ra mấy tư liệu về làng Đạo Đầu, xã Triệu Trung, huyện Triệu Phong. Theo ông Tiến, sở dĩ có tên là Cạn là vì nó nằm trong một vùng khô cạn, không có đường thủy giao thông như nhiều chợ khác, còn ông Trình thì cãi lại rằng bởi chợ họp trên vùng "cạn" của làng Đạo Đầu. Vậy thì ai đúng ai sai? Theo tôi, thật là khó phân giải, vì biết đâu một ông "xạ" cãi cho làng lại có lý lẽ, có căn cứ xác đáng hơn một ông huyện nhận xét chung toàn địa hạt.