Truyện ngắn

07/10/2021 lúc 10:07

Ô





ng Cơ, người có họ xa với tôi ở quê lên thành phố thăm con học đại học. Ghé qua nhà tôi ông bảo: "Bà Tính nguy rồi. Không biết bệnh gì mà người quắt lại như một nắm xương khô. Từ dạo xảy ra cái vụ động trời, bà sống thui thủi một mình còn cô Nết thì vẫn biệt tăm. Rõ khổ".
Tôi day dứt mãi vì cái tin ấy. Mấy đêm liền tôi mơ thấy một người đàn bà tiều tụy mang gương mặt bà Tính. Tôi lại mơ thấy Nết, bạn gái của tôi thời cắp sách. Hai đứa học trường làng, trời mưa, đội chung chiếc áo tơi bằng lá cọ, đi trên con đường đê mới đắp, đất sét dẻo quánh và trơn như đổ mỡ. Nết bảo: "Chúng mình gài cánh tay vào nhau. Nếu trượt, cả hai đứa cùng ngã". Tôi và Nết cười vang giữa cánh đồng lúa xanh đang thì con gái, hớn hở đón cơn mưa đầu mùa.
Tôi đem chuyện kể với chồng, anh cười bảo: "Nhắc chuyện xưa là triệu chứng của tuổi già". Tôi giật mình. Chẳng lẽ mình già thật. ............
 

07/10/2021 lúc 10:07

V





ừa qua, trong một chuyến điền dã về thôn Cổ Hiền, xã Tuyết Nghĩa, huyện Quốc Oai (Hà Tây), chúng tôi đã may mắn "được nhờ dịch" một cuốn sách do một người dân địa phương phát hiện được khi hạ móng nhà. Đó là một cuốn thư tịch cổ (có thể nói là tối cổ) được bảo quản trong một chiếc khạp gốm, viết chữ Hán, lối đá thảo, nét chữ phóng khoáng, không theo một khuôn phép nào và được viết theo thể "Chí", trong đó nói về hành trạng của một nhân vật có tên là Đỗ Thích, con Đỗ Cảnh Thạc - một danh tướng dưới triều nhà Ngô. Thấy đây là một tư liệu lý thú và có phần bổ ích với bạn đọc hôm nay, chúng tôi đã từ bản dịch thoát, mạo muội biên tập lại dưới dạng một truyện ngắn với cái tên là: "Truyện ngoài chính sử", vì trong sách có những chi tiết không thấy chính sử ghi chép. Để tiện theo dõi, trước khi làm quen với Đỗ Thích, nhân vật chính được nói tới ở đây, chúng tôi thấy cần phải nói qua về Đỗ Cảnh Thạc, một trong thập nhị sứ quân thời tàn Ngô:
Đỗ Cảnh Thạc (912-968) là người huyện Thuận Đức, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Năm 936, ông khởi binh chống lại triều Nam Tấn và trong một lần giao chiến, ông bị Lương Ngột, một viên tướng của nhà Nam Tấn lấy mất một tai (vì vậy, ông còn có biệt hiệu là Độc Nhĩ Vương), phải ôm đầu máu, dẫn tàn quân chạy sang Giao Chỉ, đến đất Đường Lâm, khuất thân theo phò Ngô Vương Quyền. Nhờ có nhiều công lao, được nhà Ngô phong cho chức Chỉ huy sứ, cai quản cả một vùng Đỗ Động, Liệp Hạ (nay thuộc hai huyện Thanh Oai và Quốc Oai- Hà Tây). ..............

07/10/2021 lúc 10:07

 





    H





ội nghị xúc tiến đầu tư vào Khu Kinh tế - Thương mại đặc biệt Lao Bảo kết thúc, Vinh lặng đi, bàng hoàng nhìn người phụ nữ đang vội vàng bước ra chiếc xe sang trọng chờ sẵn ở tiền sảnh. Cánh nhà báo quây lấy chị vòng trong, vòng ngoài… “Vâng! Tôi đến đây đầu tư không chỉ là chuyện kinh doanh mà còn là tâm nguyện khát khao vì mảnh đất và con người Quảng Trị - Đó là cả một câu chuyện dài, làm sao có thể trả lời với các bạn bây giờ hết được…”- Đôi mắt chị trầm xuống ưu tư, chị nhìn mọi người rồi khẽ mỉm cười, xúc động. Vinh thốt lên: “Có phải em đó không, có phải em đó không hở Mận. Đúng rồi! Vẫn dáng vẻ ấy, đôi mắt ấy, mái tóc ấy, nụ cười ấy… thánh thiện, dịu dàng, đằm thắm mà mạnh mẽ, sâu sắc làm sao…”. Con tim Vinh muốn vỡ ra từng mảnh, đôi bàn chân lún sâu, chôn chặt, đầu óc quay quầng, chới với theo từng bước chân của Mận để trở về với miền ký ức xa xăm thủa nào …
          .............

07/10/2021 lúc 10:07

T





huở ấy, có hai thằng bé nhà quê vừa trông mấy con bò ăn cỏ vừa tranh luận với nhau.
- ở Đảo Cồn Cỏ, cỏ tốt um phải biết nha. - Đứa tên là Thí khẳng định - Bò của bọn ta mà thả đấy thì béo múp.
- Nói dóc! - Đứa tên là Liu bĩu môi - Giữa biển khơi đào đâu ra cỏ tốt um.
- Mi không biết thì thôi. Cồn Cỏ là cái cồn trùm lên toàn cỏ.
- Chu cha! Dốt cái chi hè. Mi không nghe câu hát “Cồn Cỏ có con cua đá”. Cua đá! Mi hiểu ra chưa? Trên đảo toàn là đá.
- Ê! Cua đá là cua có mai cứng như đá. Cua là đá thì lính ta ăn mần răng được mà “rúc ra rúc rích” với nhau.
Hai đứa cãi nhau kiểu ni thì có trời phân xử nổi. Cả hai, chẳng đứa nào biết chi về đảo Cồn Cỏ, thậm chí chẳng hiểu đảo nằm chốn mô tê nào, chỉ biết lơ mơ là ở ngoài biển Đông. Thằng Liu có cha đang trấn trên đảo. Thằng Thí có anh là lính hải quân, chắc là thỉnh thoảng có ghé đảo. Lâu lâu họ có thư về, nhưng bực một nỗi là thư chẳng đả động gì đến cỏ hay đá trên đảo cả.
Tranh luận chán, chúng chuyển qua nói trạng.
Thằng Liu tuyên bố: - Tau sẽ làm một con diều cực to thả thật cao, tít tận mây. Tau ngồi lên đó, tau sẽ dòm thật rõ đảo Cồn Cỏ cho mi biết mặt.
Thằng Thí cười ré lên: - Mi có mà ngồi được lên con diều thì nó chỉ chao một cái là mi rồi đời. Tau à, tau sẽ học bơi thiệt giỏi, như cá kình ấy (thật ra, nó chẳng biết cá kình là cá gì, hình thù ra sao), tau bơi một mạch ra tận Cồn Cỏ. Các anh bộ đội sẽ dẫn tau đi xem đảo. Tau sẽ nằm lăn trên cỏ mượt mà ngủ cho coi, cho mi trắng mắt ra.
Cả hai cóc cần biết là từ chỗ chúng tới bờ biển Vĩnh Linh đã phải mất hằng mấy trăm cây số rồi. Nói trạng cũng có nòi cơ đấy. Nói trạng không chỉ là nói dóc mà thôi. Còn vận cả vào đối đáp, ứng xử. Có những nơi, những lúc phải có gan, có “tài”. Cha thằng Liu, thời mồ ma thực dân Pháp cai trị nước ta, đi thi tiểu học - được vào kỳ thi vấn đáp (có qua kỳ thi viết mới lọt được vào kỳ thi hỏi miệng), khi giám khảo hỏi: “Trái đất hình dạng như thế nào” đã trả lời: “Xưa Tàu bảo vuông, giờ Tây bảo tròn”. Giám khảo đã toan cho qua, ngẫm lại thấy quá là xược: “Chúng ta cũng chẳng biết cái quái gì đâu; hết nghe Tàu lại nghe Tây thôi!”. Còn anh thằng Thí thì một lần mãi vùng vẫy trên sông, cái quần xà lỏn giấu trong bụi cây trên bờ chẳng biết sao biến mất. Cậu bé đã ở cái tuổi không còn có thể cứ tồng ngồng mà ung dung dạo bộ, “diện” cái quần đùi, mình trần thì chẳng sao. Tìm mãi chẳng thấy mà tiếng người lao xao nghe đã gần, cậu ta bèn nhảy ùm xuống nước, và... chờ cho có người đi tới bèn giả vờ sắp chết đuối. Tất nhiên, khi được vớt lên nạn nhân có phơi “của quý” ra thì cũng chẳng bị ai cười. Và, cũng tất nhiên, người ta cũng phải lo tìm quần áo ủ ấm cho nữa chớ.
Giặc Mỹ leo thang quấy phá vùng trời và vùng biển miền Bắc nước ta. Thật lâu chẳng thấy thư về, cha thằng Liu thì gần mười một tháng, anh thằng Thí thì hơn mười tháng. Mẹ chúng thường thở dài trong bữa ăn, và khóc thầm. Thằng Liu hỏi biết được đảo Cồn Cỏ ở gần giới tuyến, đâu như Cửa Tùng nhìn ra. Một hôm vào đầu dịp nghỉ hè, Liu bảo bạn:
- Tau sẽ đi ra chỗ cha tau. (Nó nói ráo hoảnh như thể đến chỗ cha đang ăn cỗ).
- Mần răng đi?
- Cứ đến Vĩnh Linh rồi nhờ các chú hải quân.
- Ai tin mi!
- Tau mang theo thư và ảnh cha tau.
Nghĩ đến chuyện gặp các anh hải quân, Thí cũng bốc lên:
- Tau cùng đi với mi. Nhưng mà, nhà chẳng cho đi mô.
- Cứ xin phép về thăm quê ngoại tau. (Quê ngoại thằng Liu ở một huyện khác tương đối yên, mọi năm nó vẫn được về chơi vài tuần, có khi đưa cả Thí theo).
.............

 

07/10/2021 lúc 10:07

Đ





ến ván thứ bảy bắt buộc tôi phải gặp chú Tuấn, sau sáu ván tôi và chú cùng được năm điểm rưỡi. Cả hai đều mon men đến gần bộ huy chương của giải. Giải tỉnh năm nay đối với tôi rất quan trọng vì sau đó sẽ quyết định tuyển chọn vận động viên dự giải quốc gia.
Tôi đã phải suy nghĩ nhiều trước trận đấu. Có thể nói từ bé đến giờ, tôi chưa suy tính như thế bao giờ. Nếu thắng chú, thêm một điểm quí giá, tôi sẽ được lên ngồi bàn một, "sờ" tay vào tấm huy chương của giải. Chú Tuấn cũng vậy, quyết tâm của chú rất cao. Tôi đã tính xin điểm chú, xong tôi nhớ điều chú bảo: " Để trở thành vận động viên giỏi cháu cần nỗ lực học tập, trao dồi kiến thức, tu dưỡng đạo đức. Phải dũng cảm trong thi đấu, phải trung thực và cao thượng trong tính cách". Cao thượng là thế nào tôi chưa hiểu hết nhưng trung thực thì tôi biết. Trung thực là phải thi đấu thực sự, thẳng thắn, phải giành thắng lợi bằng sự nỗ lực, bằng khả năng của mình chứ không mua bán, xin xỏ, dàn xếp tỷ số. Tôi biết rõ chú Tuấn là người trung thực và nghiêm khắc. Dù chú sống rất tình cảm. Tôi xin điểm, chú sẽ nghĩ gì về tôi? Nếu được giải liệu tôi có xứng đáng không? Chú Tuấn là hàng xóm của tôi nên tôi biết rất rõ hoàn cảnh và sức khoẻ của chú...

07/10/2021 lúc 10:07

Như thường lệ, buổi sáng tôi đọc lướt qua mấy tờ báo ngày và nhâm nhi tách nước trà nóng hổi. Hôm nay chẳng có gì mới, ngoài những tin không phải vấn đề thuộc đại sự quốc gia nhưng khá nóng bỏng. Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, hai tuần qua mở chiến dịch truy quét tệ nạn “làm sạch môi trường”, bắt tùm lum hàng chục vụ dùng thuốc lắc tại một số quán ba, vũ trường, nhà hàng karaokê...

07/10/2021 lúc 10:07

C





hị ngồi bên ngôi mộ nằm gần cuối nghĩa trang, vừa dùng khăn lau kỹ bề mặt tấm bia, vừa nói trong nước mắt:
- Thành ơi! Hai mươi năm rồi em mới đến được với anh, đừng trách em anh nhé! Chúng mình thương nhau lắm phải không anh ?
Trong làn khói hương phảng phất, chị như nhìn thấy anh hiện về, chị lặng lẽ quệt nước mắt, giở cơm nắm ra xắt thành từng miếng bày lên tờ báo rồi rắc lên đó ít muối vừng.
- Ăn đi anh, cơm em nấu bằng gạo mới đấy. Ngày trước có bao giờ anh được ăn cơm gạo mới đâu, chỉ toàn cơm nguội thôi. Tội nghiệp.
Chị lấy trong túi đồ ra một quả xoài, bổ thành từng miếng mỏng van vát rồi vẫn bằng giọng thầm thì âu yếm, chị nói với người liệt sĩ vô hình trước mặt:
- Xoài tượng ngon lắm, ngon hơn xoài rừng nhiều. Anh ăn thử xem, đúng thế không anh.
Chị ngước nhìn tấm bia, khẽ mỉm cười như thể người đàn ông ấy đang gật đầu với chị, hài lòng với những điều chị nói. Và rồi hình như anh đã biến đi khiến chị trở lên hốt hoảng. Chị rướn người về phía trước rồi gục xuống ôm lấy nấm mộ trắng toát, bật lên tiếng nức nở. Tấm lưng gầy và đôi bờ vai xuôi xuôi rung lên từng đợt, khiến người đang đứng phía sau lưng chị cũng không kìm được nước mắt...

07/10/2021 lúc 10:07

H





à đến Quảng Trị vào một buổi sáng mùa thu. Ở đây mùa thu rồi nhưng dáng dấp của mùa hè vẫn còn rất rõ; ban ngày nắng vẫn đượm một màu chói chang. Dòng sông Thạch Hãn soi rõ bóng bức tường thành có quãng đổ nát. Lịch sử đã đi qua đây và dừng lại trên trang sách của các em. Những con số thời gian gắn liền với nhau trước và sau thế kỷ dài dằng dặc. Hôm nay dưới chân Thành Cổ, dấu tích của những cuộc kháng chiến đang đi vào bài giảng của cô giáo sử vừa tròn hai mươi ba tuổi.
 
Hà đứng trên bục giảng nhìn xuống các em học sinh thân yêu với cảm xúc đang dâng lên mãnh liệt. Những đôi mắt tròn xoe, những tâm hồn trong trắng đang hướng về phía cô. Một ngọn gió lồng vào cửa sổ, thổi bồng mái tóc các em gái như muốn hông khô dùm các em sau lần gội đầu thơm hương sả. Bên ngoài Cổ Thành vẫn uy nghiêm, sừng sững. Rêu phong đã phủ lên những viên gạch bị thời gian nhuộm màu. Những cây cỏ dại đội luỹ thành để vươn ra ngoài đời, như những ngọn giáo chống giữ của quân sĩ ngày xưa. Con canh đào chạy dưới chân thành nay đầy um bèo nước. Những chiếc hoa màu tím lung linh như đua sắc đẹp với chiếc áo cô giáo Hà đang mặc...

07/10/2021 lúc 10:07

Kính tặng: nhà thơ N.Q.T
 
“Than khóc mãi bên kia bến bờ mùa nước
những con thiên nga đang nhuộm cánh mình”.





Đ





êm sâu. Tiếng hát của anh bay qua khung cửa sổ hình vòm của chung cư, bay lên bầu trời lấp lánh sao, mang theo trắng muốt những cánh thiên nga, hư ảo, chập chờn trong một hòa âm quãng năm tăng của cây guitar. “Những con thiên nga lẩn tránh bình minh, dần quên những con đường dẫn về hồ nước”. Tiếng hát lỗ chỗ đâm vào hương ký ức, đâm vào trái tim anh lấp loáng những mũi tên nhọn hoắt... Em ở đó, bên hồ. Mây rũ hoàng hôn trên tầng tháp cổ huyền hoặc, trên vai em gầy guộc. Con thiên nga bắt đầu hát và nhảy múa trên đôi cánh của mình. Hồ thiên nga - khúc luân vũ của Traixcopky. Sóng lao xao, không còn vẻ trầm tư lặng lẽ muôn đời của nước. Còn anh, trái tim cứ như muốn nhảy vọt khỏi lồng ngực để tự vẫn trong dòng tóc đêm mềm mại, lượn lờ thơm ngát điệu valse bềnh bồng mê ly...

07/10/2021 lúc 10:07

1.
Từ làng tôi có hai lối lên phố huyện. Một lối thong dong đường liên xã chừng bảy cây số, một lối qua bến đò sông Lăng tắt ngang làng Vông gần được nửa đường. Dọc hai bên lối xuống bến xanh rợp bờ tre dây. Giống tre dây thân nhỏ dóng dài từng khóm kết thành bờ cao vút, không một tầm cấp dông bão nào đủ sức mạnh quật đổ bờ tre dây. Làng lấy thứ cây nhỏ bé mà kiêu hùng đặt tên cho bến- bến đò Tre. Đi lối luỵ đó thường là các bà các thím đi chợ huyện mỗi tháng ba phiên ngày bảy, những người có việc sang làng bạn lên phố huyện và mấy đứa học trò cấp ba không có hoặc không muốn nhờ mượn xe đạp.
Bây giờ người làng tôi vẫn kể chuyện này:
Một đêm trăng muộn bờ bên vọng sang tiếng gọi đò. Ông Lân xuống đò gấp gáp tay chèo. Tiếng gọi vống sang khẩn thiết mà con đò áp bờ gặp bến vắng tanh. Bến làng chưa từng có chuyện đùa đò nên ông Lân giữ chèo chờ khách. Bất ngờ lưng chừng dốc bến ré lên tiếng khóc trẻ con. Ông Lân chạy lên thấy đứa trẻ nằm trong lòng chiếc thúng có dây ràng miệng buộc chặt vào bờ tre. Thì ra kẻ bỏ con vẫn còn một chút lương tâm. Sợi dây ràng giữ đứa trẻ khỏi giãy lăn và tiếng gọi đò khẩn thiết hàm ý đánh động gửi gắm ông Lân bế đứa trẻ xuống đò tay rung nựng tay chèo gấp. Đến giữa sông đứa trẻ khóc giãy lăn, rúc ngực ông lái đòi bú. Ông Lân dừng tay chèo vỗ về đứa trẻ...

07/10/2021 lúc 10:07

Y





êu Thụy, tôi quyết tâm theo anh bước qua chiếc cầu ấy vào một ngày cuối đông, gió thổi lồng lộng tạo ra những âm thanh kẽo kẹt khi những cây tre chạm vào, để trở thành cô dâu của một làng quê. Tôi giã từ những ngày rong chơi, giã từ thành phố.
Bạn tôi, nhóm bốn đứa chơi chung với nhau suốt bốn năm trời đại học, giờ yên phận má hồng, mỗi đứa lấy một ông chồng khác nhau, chẳng đứa nào là bản sao của đứa nào. Yên lấy anh chàng thuyền trưởng tối ngày lênh đênh trên biển, cái mã đẹp trai nhưng chỉ có tội là tối ngày nó phải ở nhà một mình giống như chinh phụ. Hằng lấy ông chồng nhạc sĩ, cứ thích vợ mình trở thành ca sĩ để hai vợ chồng cùng bước lên sân khấu biểu diễn. Linh lại lấy ngay ông thầy giáo dạy mình, khiến khi chúng tôi gặp nó, giả vờ vòng tay chào: “Dạ em thưa cô ạ” khiến cho nó trợn mắt gườm gườm. Tôi lấy chồng sau cùng, lại lấy người mình yêu thương đằng đẵng năm năm trời với bao nhiêu buồn vui ở sân đại học. Thuỵ xuất thân từ một làng quê, hàng tháng ba anh phải gom từng mớ trái cây, từng đám lá chuối hoặc những thứ gì có trong vườn nhà gởi vào cho anh ăn học. Thụy chăm chỉ, bươn chải giữa thành phố rộng, khá giỏi giang trong việc kiếm sống để vượt qua cửa ải sinh viên. Mùa lễ, anh làm những chiếc thiệp xinh xinh với bàn tay khéo léo của mình bỏ mối hoặc có khi tự bày ở nơi đông người qua lại mà bán...

07/10/2021 lúc 10:07

(Tặng Đại tá Lê Bá Ước, Trung đoàn trưởng Đặc công Rừng Sác năm xưa)
 
I.
- Tốt đỏ sang sông hả, một tốt thì làm gì được anh bạn ơi!
- Tốt đặc công đó, mà đặc công thì cần gì phải nhiều kia chứ!
- Nhưng gặp xe pháo của tớ, cậu có làm nên chuyện được không?
Cánh tay của “Lăm” Thái Bình cứ huơ huơ như múa trên bàn cờ, mắt cứ lấp la, lấp láy lúc bên này, lúc bên kia, rồi bàn tay ẵm con pháo của mình, vút thật nhanh đốp xuống con tốt của Hạnh vừa sang sông như con chim bói cá!
- Khoan, khoan! Hồi đã, hồi đã!...
- Hồi cái gì? Đánh Mỹ anh có hồi với chúng nó không, hay anh chịu trận?
- Không sao, không sao!
Hạnh Cảnh Dương phì liền hai tiếng “không sao” rất bình tĩnh rồi tiếp:
- Thua keo này- ờ ván này, bày ván khác. Lo chi! Đúng vậy không! Mà tớ có anh Bảy Ước, liệu cậu có địch nổi không?
Hạnh Cảnh Dương chính tên là Hạnh ở Làng Cảnh Dương tỉnh Quảng Bình. Hạnh kể “ruột thịt gồm những năm anh chị em. Ba trai, hai gái. Cha toàn lấy tên các loại cá đặt cho con. Đầu tiên là Hanh tức là cá Hanh, sát đó là Thằng Mú, rồi đến con Mòi- mắm mòi đấy mà, đến thằng Nục, và cuối cùng là con Lẹp. Em út mình, hắn mỏng như con cá Lẹp!”.
Không phải Hạnh tự đổi tên mình mà chính anh em đơn vị đã đổi cho Hạnh. Hạnh kể chuyện ở quê khi nào muốn câu cá Hanh, thì ngày hôm trước phải ăn xôi.
- Đi câu xa hay sao mà phải ăn xôi?
- Anh em hỏi?
- Gần xa mặc kệ, nhưng ăn xôi hôm sau có cái phân dẻo, trộn với cám rang thơm, vo vo lại thành những viên bi. Cá Hanh tạp ăn lắm!...

07/10/2021 lúc 10:07

 





Ô





ng ngủ. Ngủ như chưa bao giờ được ngủ. Triền miên, tràn trề, say sưa. Mùa đông dai dẳng, dầm dề. Cái rét đông thật phủ phàng. Trời đất ngoài kia cứ đen tối một màu, mọi thứ chết cóng hết dưới mưa phùn gió bấc.
Ông nằm co quắp trong cái tổ kén trên chăn dưới đệm. Chiếc giường tàu kiểu cách rộng thênh thang. Gối lẻ chăn đơn đã mấy mùa. Hết niềm thú vị ngủ riêng, nay ông được thưởng thức nỗi cô đơn lạnh lùng ôm giấc trầm kha, mộng mị chập chờn đêm này qua đêm khác.
Xong xuôi mọi thủ tục giấy má “hưu chờ” vừa mùa đông ập tới, ông lăn ra ngủ. Mẹ kiếp “không thành công cũng thành nhân”, các người muốn đè chết ông, ông vẫn sống nhe răng cho các người xem. Cái bà gì bên Nhật Bản, thọ trên trăm tuổi là nhờ ngủ. Cứ ngủ liền ba, bốn ngày đêm, lại thức dậy đi lại vui vẻ, ăn no uống say ba, bốn ngày đêm, lại ngủ. Ai đã biết được bí quyết sống của ai nào. Đất có lở, trời có long thì ông đây vẫn cứ ngủ. Có thể người đời ngủ theo nhiều kiểu. Ăn no ngủ kỹ, bệnh hoạn ngủ trọng hơn ăn, mệt mỏi ngồi đâu ngủ đấy ... Ông ngủ theo kiểu “ Ngủ quách sự đời thây kẻ thức” thì đấy kia “bên chùa thằng trọc đã hồi chuông”. Vậy thì có gì ông không lăn ra với giấc mơ màng cho thoả thích.
Nhưng trời ạ, đấy chỉ là một mớ lập luận ẩu đã mang tính bênh che. Nào có thoả thích gì nữa đâu khi chưa hết một tuần đông, ông đã thấy chán mắt. Luồng khí lạnh rin rít đều đều qua khe cửa hở không còn làm âm nhạc ru riến ông nữa, nó cứ xóc nảy lên sự yên tĩnh tồn năng của trời đêm dậy. Làn mưa bay đọng hạt tí tách rơi trên cành lá cứ như búa dội vào ngực ông; tiếng âm ỉ của muôn trùng, sinh vật tỉ ti không phân định rỉ rả thở than cứ nhập vào mong móng trong đầu óc. Những tưởng bỏ mặc ngoài tai mọi sự, vùi vào chăn ấm nệm êm, trả bù mấy chục năm trời thức khuya, dậy sớm, lo toan xây đắp sự nghiệp thi thố với đời mà chẳng được nữa nào. Tại sao có những đêm ông ngon giấc đến thế! Miên man mộng đẹp. Bất chợt tỉnh, ông đâm tiếc ngẩn ngơ. Loáng thoáng giây phút câu văn của cụ Tản Đà “Tỉnh rồi lại muốn mộng mà chơi ... nghĩ đời lắm lúc không bằng mộng...” và ông lại dễ dàng thiếp đi trong yên tĩnh để rong chơi với mộng....
 

07/10/2021 lúc 10:07

 





S





au hoà bình, đơn vị thanh niên xung phong giải thể; số về quê cày cấy, số chuyển ngành, đa phần chuyển qua giao thông giẫy cỏ, dọn vén các đống đổ nát trên những con đường chiến tranh nham nhở, bừa bộn không kém nhọc nhằn.
Hoa chưa biết tính sao: về nhà thì bố mẹ mất cả, anh em li tán! Chị Lài, lớn hơn Hoa sáu tuổi, vốn ghét đám trai làng thuở nào hay vểu mồm chê chị xấu, đã rũ Hoa ở lại, và hai chị em được nhận vào ngành đường sắt. Ngày ngày công việc của họ vẫn với cái cuốc chim, con dao phát bảo đảm cho một đoạn đường heo hút giữa rừng thoát khỏi sức tấn công của cây cối bốn mùa tràn ra che phủ làm vướng các đoàn tàu chở vật liệu tuôn khói mịt mù, chạy tới chạy lui góp phần để con đường xuyên Việt sớm thông tuyến.
Đội bảo vệ có chừng vài mươi người, đời sống chẳng hơn gì thời chiến; nếu có hơn là không còn bom đạn nhưng vẫn rất thiếu thốn vào cái thời sau này nhớ lại mà kinh! Khu lán của đội bao quanh một triền đồi thoai thoải với những căn nhà thô sơ, thấp tè. Trong một căn nhà như vậy, Lài ở một gian mười lăm mét vuông; bên kia vách nứa, mười lăm mét vuông còn lại là của Hoa, đứa em kết nghĩa không cùng quê, gắn bó với nhau thời chiến chinh, nay càng thêm thân thiết.
Đoạn đường họ bảo vệ luôn quang đãng, cứ thấy cái đầu tàu đen trùi trũi ồn ào chạy qua là cảm như cuộc đời vẫn còn có ý nghĩa. Hết ngày, họ lại rửa cuốc, dao cất vào góc lán, rồi chị em ri rúc thổi thổi, nấu nấu.
- Tao già rồi, Hoa ạ!- Lài đặt bát xuống sạp giường- Bốn mốt rồi!
Hoa ngước đôi mắt lá răm nhìn chị Lài, ái ngại cho khuôn mặt quá khô khan của chị:
- Chưa đâu chị ạ. Mẹ em đẻ em năm bốn sáu tuổi đó thì sao?
- Không! Tao hết thời rồi mà! Trên lâm trường Ba Rẫy, có xóm không chồng toàn cựu nữ thanh niên xung phong. Tao nhập bọn với họ thì vừa! Còn mày, liệu chừng em ơi!
- Chị thì cứ nói… Chị chưa, thì em cũng chẳng.
Nhiều đêm chị em chung giường. Hoa ôm chặt chị Lài, sò mó khắp người. Chị gầy đi trông thấy, ngực tong teo, lạnh ngắt (ngày xưa, Hoa từng sờ khắp người chị, thấy nóng hổi và đầy đặn lắm)! Trông người mà ngẫm đến ta, Hoa thở dài…
Một hôm, Lài đi đâu về, gọi Hoa qua, nói:
- Tao vừa gặp một thằng em họ, hơn mày hai tuổi, lái xe reo cho lâm trường. Tao đã nói với nó về mày. Nó hẹn chủ nhật này sẽ xuống chơi. Tội, nó cũng hoàn cảnh lắm, vợ chồng bỏ nhau!
- Có vợ rồi à?
- Ừ, nhưng ra toà lâu rồi. Con vợ nó đánh đĩ cả mười phương!
Hoa ngần ngừ:
- Chẳng biết ra sao? Mà tính tình thế nào? Em chỉ cần một người thật thà.
- Tốt- Lài cao giọng- Tao bảo đảm nó hiền như bụt, lại khéo lo toan. Cơ hội đó nghe.
- Nhưng…em muốn ở cùng chị thôi.
- Thì vẫn! Chúng bay ở một bên, chị một bên. Em hạnh phúc, chị càng vui. Đẻ con ra chị bồng ẳm cho.
Chủ nhật, chị em ngồi chờ từ mờ đất. Hoa trông sáng sủa ra với áo mới, lại kiếm đâu được hộp phấn, thỏi son bôi môi trát đầy mặt như mặt phường tuồng, Lài nhìn thấy tội, vừa buồn cười.
Chàng xe reo tên Toán, thấp lùn, áo quần chỉnh đốn theo kiểu thợ sơn tràng xuống chợ. Hai chị em rán bánh ngọt đãi khách. Hai bên làm quen nhanh chóng theo lối nói nhát gừng, không chút hoa lá… Từ đó, cứ ngày nghỉ Toán lại tới sau khi cuốc bộ hai giờ đồng hồ trèo qua con đèo bánh xe reo đã đào sâu những rãnh hào đất đỏ đặc quánh. Độ ấy đang mùa mưa, Toán đến được với người yêu thì quần áo lấm láp, mồ hôi nháng mặt; thế mới càng thương, càng quý con người tốt nết....
 

07/10/2021 lúc 10:07

I





A





i… i có chó đổi mùng mền, bột ngọt, bình tách, bán – m..u..a.
Trời càng trưa, tiếng rao của gã càng tha thiết, ngân nga. Lũ chó trong vùng đánh hơi thấy mùi chó lạ trong giỏ sắt sau xe hay hiểu được lời rao mà sủa váng lên đầy thù địch. Chó làng sủa hùa. Bọn gã khấp khởi. Nhập phường vài tuần nay nhưng gã đã từng đi qua vùng lặng thinh không tiếng chó – Những tốp trước đã càn quét đến cạn kiệt. Lũ chó thi nhau xua đuổi còn gã thì tiếp tục trỗi giọng. Và kìa, một thằng bé ló ra khỏi bờ duối, ngoắc tay. Cả bọn thở phào theo vào nhà. Thường thì gã vận dụng bài tâm lý xưa cũ của lái chó: “đổi” hàng thay vì mua bằng tiền. Gã vận dụng khéo đến mức chính gã cũng thành tâm tin vào sự đánh tráo khái niệm ấy. Đôi khi gã vận dụng cả thuyết luân hồi nhà phật để xoa dịu lương tâm chủ nhà: nhanh chóng hoá kiếp lũ cho để chúng được làm kiếp khác, tiếc gì kiếp… chó!!! Không biết vì lập luận đầy sức thuyết phục của gã hay vì vẻ mặt thật thà, sáng láng, nước da trắng, cái miệng cười có duyên và đôi mắt thỉnh thoảng xoe tròn đầy vẻ ngây thơ sau cặp kính cận nhẹ rất trí thức của gã mà hầu như gã đã vào cuộc là thành công. Nhiều chủ nhà hài lòng sai con chạy kêu hàng xóm. “Trúng” dây chuyền. Thoáng chốc cái giỏ sắt của nhóm đã đầy ắp. Về trạm cân, nhận tiền xong, cả bọn thường lai rai giải mỏi. Đạp xe năm bảy chục cây số chứ ít đâu! Gã lầm lì uống, gượng gạo nhận lời khen của bọn cùng nhóm. Gã không vui trọn vẹn như mọi người – cái vốn hiểu biết làm khổ gã. Gã run tay cầm lấy số tiền kiếm được một ngày nhiều bằng mười ngày lao động khác. Phải đạp xe rã giò, rao khản tiếng, đổ nhiều mồ hôi nhưng gã vẫn thấy đồng tiền nhơm nhớp sự lừa đảo. Người nông dân nghèo tưa xơ mướp được món tiền, món đồ ít khi dám sắm, mừng rơn. Máu tham pha chút ma mãnh trong việc thấy lợi khiến họ cầm lòng không đậu.
- Ai có chó lác, chó ghẻ, chó cào nhà, chó cắn chủ...
Những con chó ốm, chó ghẻ chủ không nỡ giết, cho không bọn gã cho khuất mắt hoặc bán rất rẻ. Trúng đậm đấy! Chủ nhà cân tất, chỉ thấp có vài giá. Chả hiểu người ta mua những con vật nhìn thấy kinh khiếp ấy làm gì. Mà thôi, gã cần tiền, chủ cần tiền, con chó cần… hoá kiếp. Gã lại rao…
II
Thị hơn gã bốn tuổi, ra trường trước gã ba năm. Ngày gã về thực tập, thị là tổ trưởng hướng dẫn. Hình như chị mê tài văn chương của gã. Từ chị chị em em thị chuyển sang gọi gã bằng tên và ánh mắt thị chợt vời vợi xa khi bắt gặp ánh nhìn của gã. Thị buông câu! Lạy chúa, mãi sau này gã mới biết khi người đàn bà cố tình giăng lưới là thằng đàn ông khó thoát. Nhưng mãi sau này thôi, còn lúc ấy gã hiếu thắng vừa sách vở. Tự ái vì cô bạn gái gã yêu, gã quay rụp vào lưới tình của thị, gã còn huênh hoang tuyên bố với bạn bè là gặp lại cuộc tình Gien-ni - Mác! Vài tháng sau khi cưới, gã kinh hoàng nhận ra cuộc chơi ngu ngốc của mình nhưng không đủ sức giãy ra. Rồi có con Vinh. Thị không nghe thơ của gã nữa mà luôn kể chuyện anh A, anh X vừa đi dạy vừa chạy hàng kiếm khối tiền. Gã tặc lưỡi, đành thôi, và xin nghỉ dạy. Nhờ thằng bạn hành nghề điện tử cho mượn vốn, gã chuyển sang hàng lậu lên vùng cao bán. Trót lọt mấy chuyến, có số vốn trong tay, gã oai vệ gọi vợ bỏ nghề về sắp sạp hàng ở chợ. Nàng thơ buồn bã quay lưng, gã cười cái thời mơ mộng cũ. Chuyến hàng lớn nhất bị bắt, gã bỏ của chạy lấy người và trắng tay. Sống nhờ vào sạp hàng của vợ. Mỗi sáng phụ giúp thị xong, gã nhận mấy ngàn ra quán. Nàng thơ lại quay về với gã cùng giọt cà phê đắng, Thị cảm động nghe gã đọc: “Đêm đêm em vãi muối và gạo cho linh hồn cô đơn. Còn anh chẳng đỡ nổi đời em vất vưởng…”. Sau những lần yêu đương cuồng nhiệt con Vinh có thêm em trai: thằng Hiển. Đúng ngày sinh thằng Hiển, gã nhận được tin vui: giải thưởng thơ của Hội văn nghệ tỉnh. Chúa ơi, số phận đã mỉm cười với gã. Tên tuổi gã được giới văn nghệ biết đến. Gã làm thơ, viết truyện, viết báo ào ạt đến mức tạo ra một hiện tượng ở địa phương. Tiền nhuận bút góp phần nuôi vợ nằm chỗ. Gã vênh mặt tự hào: đời ta không hẳn đã thân bại danh liệt. Đôi lúc ngà ngà say, gã cũng cao dàm khoác luận với bạn bè. Đôi lúc ngà ngà say, gã cũng tìm chút “hương hoa” gọi là để thâm nhập vào cuộc sống, kỳ thực là để bù lại những “thua thiệt” thời trẻ trung, non nớt. Nhiều lần ngủ với vợ, gã thay đôi vú bèo nhèo của thị bằng những bộ ngực căng đầy trong liên tưởng. Nhưng khi thấy thị cuồng nhiệt dâng hiến và tận hưởng, gã lại thấy mình thật đê tiện. Duy hình bóng người yêu cũ thỉnh thoảng trở về với gã là hoàn toàn trong sáng. Góc riêng tư đầy ắp những kỷ niệm tươi đẹp thời hoa niên cứ chập chờn trong tâm thức như nhắc nhở rằng hạnh phúc vẫn đâu đó ngoài tầm tay gã. Tuy nhiên, lúc tỉnh táo suy nghĩ một cách nghiêm túc nhất, gã không đủ tự tin để kết luận, cuối cùng gã yêu ai, cuối cùng gã là con người như thế nào, gã cần gì ở đời này? Gã trút vào thơ, vào những trang viết như một cuộc tìm kiếm cái bản ngã đích thực của mình. Ở đó, theo một vài người bạn đánh giá, gã vẫn chỉ mờ mờ nhân ảnh, không phải vì sự thiếu chân thực của ngôn từ mà chính lúc chân dung gã đang dần hiện trong sự vật vã hướng thiện. Chao ôi, lộ trình này mới thật gian nan. Đồng tiền danh vọng đôi lần làm gã suýt ngã. Nhiều đêm gã dằn vặt về những câu nói, thái độ của mình với người thân, bạn bè. Gã cảnh giác với mình hơn và học cách chấp nhận những gì có được: hai đứa con xin xắn và người vợ gìa teo tóp say mê kiếm tiền. Chậc, thị cũng tóm vén cho chồng con chứ cho ai đâu? Có đồng ra đồng vô, thị sắm cho gã vài bộ đồ đẹp, nhưng khi gã mặc đi đâu đó một mình, thị sầm mặt vặn vẹo: đi với ai? Việc gì phải chải chuốt thế?.. Thị lo sợ và ghen tuông. Cái vẻ bảnh bao công tử lại văn hay chữ tốt, thêm máu nghệ sĩ đa cảm đa tình, chồng thị dễ bị đàn bà mồi chài lắm. Mà cái loại đàn bà mất nết ấy sao thời nay nhiều thế không biết! ở chợ, thị chụm đầu phẫn nộ lên án người cùng giới như vậy. Người phụ nữ thường chứng tỏ sự đoan chính của mình bằng cách chê bai đức hạnh của kẻ khác – họ thể hiện điều này thành thật bao nhiêu thì lại ảo tưởng bấy nhiêu về nhan sắc của mình. Riêng thị, phần ảo tưởng ngày giảm đi theo đà ghen tuông mỗi lúc một tăng. Gã thường xuyên bực bội khổ sở. Một dạo tự dưng khi cười, đôi môi thị không mở tự nhiên như nó muốn mà bị chằng giữ ép sát vào răng để chống lại một cách tuyệt vọng những vết hằn tàn nhẫn ngày càng lún sâu quanh khoé miệng. Gã thấy buồng cười mà lòng thắt lại. Có lần gã nói với thị, lứa tuổi nào cũng có sự hấp dẫn của nó nếu người ta giữ được vẻ điềm tỉnh trước thái độ dửng dưng của thời gian. Thị có phần yên tâm, chuyên chú vào việc đang có ưu thế: làm kinh tế. Phải nói là thị giỏi giang. Vốn liếng không nhiều ban đầu, mới vài ba năm đã thành một sạp hàng bề thế. Ngôi nhà nhỏ lợp tôn vách ván đã được trang bị thêm giường tủ đàng hoàng, thêm vài thứ máy móc. Chiếc xe đạp cà tàng nhiều lần thị bảo bán đồng nát, gã không chịu, đem treo lên chái. Nó từng gắn bó với gã nhiều năm…
 

07/10/2021 lúc 10:07

1.





K





hi vua Tần tên là Chính, lên ngôi lấy hiệu là Tần Thuỷ Hoàng đem quân ra miền Sơn Đông... Đại tướng là Mông Điềm, Vương Tiễn, Lý Tín, Chương Hàm ngày đêm miệt mài trên lưng ngựa... Phá Tam Tấn, đánh tan nước Tề, nước Sở. Bắt vua của chủ hầu làm tôi nước Tần. Tần Thuỷ Hoàng khét danh là ông vua bạo ngược.
Nước Yên bé nhỏ nằm phía nam sông Dịch Thuỷ. Phên dậu của nước Yên là nước Hàn, nước Triệu... Quân của đại Tướng Lý Tín áp sát phên dậu nước Hàn nước Triệu. Vua tôi nước Triệu, nước Hàn trong cảnh dầu sôi lửa bỏng đang tìm cách cầu hòa; xưng thần để giữ gìn lăng miếu; bảo vệ con dân khỏi bị tàn sát bởi vó ngựa của chiến binh nước Tần.
Mùa thu năm ấy trời đất nước Yên sùi sụt. Cả ba tháng chỉ thấy mưa bụi giăng mè và gió lạnh thổi thốc lên từng cơn. Chợ Thành Yên buồn ảm đạm.
Trong chợ Thành Yên ngày ấy, kiếm khách Kinh Kha đang say rượu.
Gã uống rượu ly bì, say khướt từ sáng đến chiều cùng tay đánh đàn trúc Cao Tiệm Ly. Hai ngày này, con dân trăm họ ở chợ Thành Yên đã nhẵn mặt.
Bốn phương hồ thỉ còn trơ đó
Một giọng cười khan nát cả lòng
Kinh Kha hát, Cao Tiệm Ly gảy đàn. Cái tiếng đàn của gã họ Cao này buồn lắm. Buồn đứt ruột. Con dân ở chợ Thành Yên nghe tiếng đàn là không cầm được nước mắt. Họ ngồi sát vào nhau như nghe lời kinh cầu về tổ trên ông bà họ, hàng trăm năm trước đã đổ mồ hôi nước mắt và máu để mở đất, để sinh tồn...
Tiếng đàn cất cao chới với như bứt hơi thở họ giữa trùng trùng sấm giật mưa tràn, quần đảo trong cao dày trời xanh bất tận. Tiếng đàn hiển linh trong cõi bờ sinh tử...
Và tiếng đàn lắng xuống, họ thấy mình là con dân nước Yên đang ngồi bên nhau, giữa chợ Thành Yên, bên gã đánh đàn không hề xa lạ. Và gã kiếm khách say mèm vỗ tay hát.
Chiều nay... mưa gió sùi sụt. Kinh Kha vẫn hát. Cao Tiệm Ly vẫn đàn và những người dân Thành Yên vẫn ngồi quanh để nghe.
Gã bán thịt chó vẫn thế! Bao giờ cũng chặt thịt đầy dĩa, đổ rượu tràn bát để chào mừng khách.
Kinh Kha rất kiệm lời, gã kiếm khách này bao giờ mặt cũng lỳ lỳ, gã uống say khướt rồi vỗ tay hát. Gã chưa hề to tiếng với ai, chưa hề chuyện trò với ai quá một câu. Nhưng gã lại là kiếm khách bậc nhất thiên hạ... Từ Trường Thành trở xuống, từ Sông Dịch Thuỷ trở lên. Một dãy Sơn Hà rộng mênh mông bát ngát đi qua sáu nước chư hầu, khó tìm được tay kiếm khách nào là địch thủ của gã.
Thế mà ngày hôm qua, chỉ mới ngày hôm qua, gã chối từ không đấu kiếm với đệ nhất kiếm gia nước Yên: Ca - nhiếp, mà đấu võ mồm với tay kiếm gia này.
- Ta không bao giờ đấu kiếm với người.
Ca - nhiếp râu tóc dựng ngược lên vì tức giận.
- Vì sao?
- Ta không học kiếm để khoe mẻ, đánh nhau giữa đường giữa chợ để nổi danh tay anh chị.
- Ta đánh với người để định vị ai là vô địch kiếm khách.
Kinh Kha lắc đầu:
- Chẳng tích sự gì cái danh hảo đó.
- Thế người học kiếm để làm gì?
- Thờ một minh chúa. Diệt một bảo chúa, mang thái bình cho thiên hạ.
- Hãy đánh với ta trước khi làm việc đó.
Kinh kha lại lắc đầu:
- Đánh nhau là sinh tử của một đời người. Rút kiếm ra là Tâm kiếm hợp nhất. Phóng kiếm là phải hạ được đối phương. Ta giết được người không vì mục đích cao cả gì thì hoá ra... Ta là kẻ lạm sát. Một kẻ sát nhân. Không giết được người, mà chết dưới tay người, hoá ra... oan uổng cho tấm thân này quá, ta không đem thân ta ra chết cho điều vô bổ đó. Người hãy uống với ta ba bát rồi đi đi.
 

07/10/2021 lúc 10:07

T





ôi về lại xóm hồi chiều. Mới hơn năm giờ mà trời đã sẫm. Mùa đông mau tối lắm. Chợ tan. Người bưng, kẻ gánh hấp tấp đi qua đường đất đỏ, qua cầu rẽ vào lối nhỏ để rồi mất hút vào trong những ngôi nhà.
Quê tôi tại đây nhưng tôi đâu có ở luôn. Chỉ một năm vài ba lần về, hồi giỗ chạp, hoặc khi có công chuyện gì đó. Nhưng tôi ưa nhất là được về trong những dịp tết và khoảng thời gian cuối năm. Tháng chạp nơi một cái vùng nửa quê, nửa chợ như nơi này có nhiều cái thương lắm và lạ lắm, quen lắm và cảm động lắm. Người dân quê tôi vốn chắc thiệt. Muốn “ăn” tết thì phải lo làm vì tiền đâu mà đi mua. Với lại, bột, đường, gạo, nếp, kiệu, gừng… nhà nào cũng có sẵn. Trồng được, chế biến được và từ đó mà có: thẩu kiệu mặn, chảo gừng rim, chục đòn bánh tét, mấy phong bánh đậu… Bình thường ban đêm ở nhà quê hay đi ngủ sớm nhưng đêm tháng chạp mọi người đều thức, cả xóm đều thức. Thức để làm mứt, “dện” bánh, xay bột… Trong rất nhiều âm thanh của những đêm cuối năm, tôi thích nhất tiếng rang của bỏng. Bỏng là gọi theo người Bắc chứ người miền Trung của tôi thì kêu là nổ và nổ ở đây chính là nếp. Người ta rang nếp để đóng bánh khô. Chỉ với một chảo nếp rang mà tôi nghe được rất nhiều âm thanh. Tiếng đũa đảo qua đảo lại cứ xào xào, xào xào. Tiếng củi nổ lép bép, lép bép. Và thú vị nhất là tiếng lụp bụp, lụp bụp của những hạt nếp lúc đã rang tới. Những âm thanh khi thưa thớt, lúc liên hồi. Tôi quấn mền thật chặt, nằm thật im, lắng nghe. Rồi tiếng gió rít trên những lùm cây và cái lạnh căm căm khi giáp tết. Tất cả: những âm thanh, những tiếng động…

07/10/2021 lúc 10:07

P





hố huyện chạy tới đầu làng bổng thắt lại, từ đây đoạn vằn vèo nham nhở, khúc thênh thang. Làng sắp lên thị trấn. Cuộc sinh sôi biến chuyển nào cũng quyến rũ và nhọc nhằn, trải bao thắt lưng buộc bụng mới thành. Đường nâng cấp mở rộng gấp ba lần cho tương xứng với tầm vóc mới. Đá hộc, đá dăm đổ chất đống. Bóng nhẫy những thùng hắc ín mượn gió đưa mùi hương hăng ngái vào tận cuối xóm. Hàng phi lao chặt xuống như đốn đi một thời nghèo khó. Người nhào vô tậu thổ xây nhà mặt đường, đất ngằn ngặt cơn sốt. Mấy hộ nằm trong diện giải tỏa, được xã đền bù và cấp thổ mới, mặt cứ tươi lên roi rói.
Ai dè eo thắt đầu làng mắc mớ khó gỡ nổi, ảnh hưởng ghê gớm tới tiến trình đô thị hóa, chỉ vì ngự kề ven đường sừng sững lăng mộ tổ họ Lâm. Xét cả thế lẫn lực, dòng họ này mạnh nhất vùng Đông huyện. Nhân khẩu Lâm tộc chiếm non nữa xã. Họ Lâm giỏi làm kinh tế, Giám đốc có tới mấy vị, toàn lãnh đạo những doanh nghiệp tăm tiếng khắp huyện khắp tỉnh. Xã đánh công văn yêu cầu họ Lâm di dời lăng mộ tổ về khu nghĩa địa, tạo điều kiện mở rộng đường xá. Nhưng họ Lâm chống đối. Cái lý đưa ra: mộ tổ nằm giữa long mạch,...